Het optreden van The Sjefs in Lievelde was live op internet te volgen.

Kerkgebruik

Hoe een dj de kerk van Lievelde ontheiligde

Het optreden van The Sjefs in Lievelde was live op internet te volgen.Beeld

In het Gelderse Lievelde raakte de rooms-katholieke kerk ontheiligd door optredens van een popband en dj. Vrijwilligers verschillen met de pastoor van mening over wat wel en niet kan in hun kerk. ‘Het besef van het heilige is weg’, vindt de pastoor.

Normaal hebben de Christus Koningkerk en de jaarlijkse kermis weinig met elkaar te maken, maar dit jaar raakten ze toch met elkaar verstrengeld. De kermis in Lievelde kon vanwege het coronavirus niet doorgaan en toen kwam er een alternatief programma. Het kermiscomité had aan de locatieraad van de Christus Koningkerk gevraagd of een deel van dat alternatieve programma niet in het katholieke godshuis kon plaatsvinden. De locatieraad vergaderde erover en besloot toestemming te ­geven. De harmonie trad immers ook elk jaar in de kerk op en dat ging toch ook goed?

Zo betraden op de avond van de zesde juni rond tien uur eerst de popband The Sjefs en ­later de plaatselijke dj Pim Pam Pompen de mooi uitgelichte Christus Koningkerk. Het was allemaal op internet te volgen. Als eerste nummer draaide Pim Pam Pompen toepasselijk het Faithless-nummer ‘God Is a DJ’ waarvan de eerste regels luiden: ‘This is my church, this is where I heal my hurts’. De inwoners van Lievelde volgden het spektakel vanuit hun huiskamer. De reacties waren positief, iedereen leek tevreden.

Deuren op slot

Maar een dag later belde pastoor Herman de Jong van de St. Paulusparochie waaronder Lievelde valt, met de locatieraad. Hij was helemaal niet blij. De optredens van The Sjefs en dj Pim Pam Pompen hadden niet mogen plaatsvinden. Sterker nog: het was zo erg dat de kerk nu ontheiligd was. De pastoor haalde vervolgens Christus zelf – die in de gedaante van brood rustte in het tabernakel – weg en deed de kerk en de deuren op slot. De Christus ­Koningkerk kon even niet gebruikt worden voor de eredienst. Een kwestie was geboren.

Een paar weken later is de rust weergekeerd in Lievelde, al zijn de littekens van het ‘incident’ in de Christus Konigkerk nog wel zichtbaar. Inmiddels is het kerkgebouw weer geheiligd, na een boeteviering door de pastoor, waarin hij onder meer de kerkruimte besprenkelde met wijwater.

Het gebeuren op die zaterdagavond leidde tot een vertrouwensbreuk tussen de de pastoor en de locatieraad. Die trad af. “De standpunten lagen te veel uit elkaar”, zeggen twee vrijwilligers. Ze willen niet met hun naam in krant. “We hebben ‘ja’ gezegd voor het dorp”, zegt een van hen. “Als we toestemming aan het parochiebestuur hadden gevraagd, was het antwoord waarschijnlijk ‘nee’ geweest. Maar we hebben het niet gevraagd.”

Macarena

Pastoor De Jong – tevens voorzitter van het ­parochiebestuur – heeft lang niet in het openbaar willen reageren op de rel in Lievelde. “De vrijwilligers hebben gelijk: ik had het nooit toegelaten. De ochtend na de uitvoering ben ik ingelicht over wat er gebeurd was. Ik ben gelijk op internet gaan kijken en ben me rot geschrokken van wat ik daar zag. Dan heb ik het over het scanderen van leuzen als ‘God Is a DJ’, de inhoud van de teksten, de ontluistering van het priesterkoor. Er werd daar bier gedronken. De rookgordijnen, de lichteffecten, alles bij ­elkaar was het stuitend. Er was voor mij maar één conclusie mogelijk: de kerk was ontheiligd. Ik heb de zaak aan de aartsbisschop, kardinaal Eijk, voorgelegd en die steunde mij in ­deze constatering.”

Dj Pim Pam Pompen begon zijn het optreden in de kerk met het nummer ‘God is a DJ’. Beeld
Dj Pim Pam Pompen begon zijn het optreden in de kerk met het nummer ‘God is a DJ’.Beeld

De laatste jaren is steeds vaker rumoer over het alternatief gebruik van katholieke kerken. In het Twentse Saasveld werd het altaar van de Plechelmuskerk door gelovigen verplaatst om ruimte te maken voor een muziekuitvoering. Gevolg: een ontheiligde kerk. In Bunnik dansten zwarte pieten de macarena op het priesterkoor. Ook hier moest de kerk door een boeteviering opnieuw geheiligd worden. Net als in Lievelde bestond in Saasveld en Bunnik (ook allebei in het aartsbisdom Utrecht) tussen de leiding van de parochie en een grote groep ­gelovigen een meningsgeschil over wat wel en niet kan in een kerkgebouw.

“Het besef van het heilige is bij heel veel mensen weg”, aldus pastoor De Jong. “Ze denken: het is onze kerk, die staat bij ons in het dorp. Dan moet zo’n dj kunnen. Uiteindelijk zijn het parochiebestuur en ik verantwoordelijk. Kijk, een concert van de harmonie of een kooruitvoering moet kunnen, maar dit was van een heel andere orde.”

De vrijwilligers in Lievelde staan nog altijd achter hun beslissing. “Heeft u het gezien? Het was heel mooi”, zegt een van hen. “We hebben aan de muzikanten gevraagd geen heavy metal of hardrock te spelen. Daar hebben ze zich keurig aan gehouden. Het hele dorp staat overigens achter ons.”

Geen protocol

Het aartsbisdom Utrecht laat weten geen protocol te hebben voor het gebruik van kerkgebouwen buiten de eredienst. “De aartsbisschop laat het primaire oordeel over gebruik van het kerkgebouw buiten de eredienst aan de pastoor”, zegt een woordvoerder.

Uitgangspunt van het beleid is het kerkelijk wetboek. Daar staat in canon 1220, paragraaf 1: “Allen die het aangaat, dienen ervoor te zorgen dat in de kerken de netheid en de waardigheid behouden worden die bij het huis van God passen, en dat er van verwijderd gehouden wordt wat niet strookt met de heiligheid van de plaats.”

Te goeder trouw

Wat in Lievelde ook een rol heeft gespeeld, is de schaalvergroting waar heel katholiek ­Nederland mee te maken heeft. “Vroeger wist je als pastoor alles. Ik heb de verantwoordelijkheid voor zestien geloofsgemeenschappen”, zegt pastoor De Jong. “Ik kan niet al die concerten gaan analyseren en me afvragen: mag dit wel of mag dit niet. Daarom zijn in al die geloofsgemeenschappen locatieraden. Dat zijn beheercommissies die namens het parochiebestuur ter plaatse veel taken behartigen. Als die vervolgens hele andere ideeën hebben over het gebruik van de kerk en mij bewust niet inlichten, krijg je problemen. Overigens heb ik ook steunbetuigingen ontvangen.”

Vanwege corona zijn er tot 1 september geen vieringen in de Christus Koningkerk, ook niet nu deze weer is geheiligd. De vrijwilligers zitten enigszins verweesd thuis. Jarenlang was de kerk hun dagelijkse zorg. “Het is onze kerk. We hebben te goeder trouw gehandeld”, zegt een van de vrijwilligers. “Dat wil ik echt benadrukken. Zeg, u bent toch niet stiekem van het bisdom?”

De namen van de vrijwilligers zijn bij de hoofdredactie bekend.

Lees ook:

Kerken hebben iets nieuws bedacht om publiek te trekken: lichtshows

De National Cathedral in de Amerikaanse hoofdstad Washington D.C. onderging vorige week een transformatie. In plaats van het traditionele kaarslicht schoot neonlicht in felle kleuren alle kanten op, muzikaal begeleid door meditatieve klanken, tijdens de lichtshow Space, Light and Sound. De kerkgangers zaten op de grond en volgden het licht door de ruimte, of sloten hun ogen ter contemplatie.

Waarom loop je op vakantie wél een kerk in? ‘Het is het wow-effect’

Ook wie de rest van het jaar geen voet in een godshuis zet, loopt op vakantie vaak wel een kerk(je) in. Wat maakt die gebouwen bijzonder? “Hier kan ik een kaarsje opsteken voor mijn overleden ouders. Thuis kan dat natuurlijk ook, maar dat is niet hetzelfde.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden