AnalyseRadboud Universiteit

Hoe de bisschoppen in hun conflict met de Radboud Universiteit de greep verloren op hun liefdesbaby

Vlaggen met het logo van het Radboudumc en de Radboud Universiteit.Beeld ANP

De Radboud Universiteit in Nijmegen mag zich binnenkort niet meer officieel katholiek noemen. Dat hebben de Nederlandse bisschoppen dinsdag laten weten. Aanleiding is een conflict over het benoemen van toezichthouders. 

Oud-premier Piet de Jong vertelde ooit aan kerkhistoricus Paul van Geest hoe hij door zijn ouders op de trein naar Nijmegen werd gezet om daar naar de katholieke universiteit te gaan kijken, die er nog niet zo lang stond. “Hieraan hebben wij allemaal meebetaald”, vertelden ze erbij. De katholieken in ons land waren enorm trots op dit kroonjuweel van de emancipatie. De Nijmeegse universiteit was niets minder dan een liefdesbaby van de katholieke intellectuelen en de bisschoppen. Aan dit gezamenlijke ouderschap komt nu een einde.

Dinsdag kreeg de Stichting Katholieke Universiteit (SKU), die toezicht houdt op de Radboud Universiteit en het Radboudumc, post van een vertrouwde gesprekspartner, de Nederlandse bisschoppenconferentie. Het bleek niet de agenda van een volgende ontmoeting, maar een heus decreet, ondertekend door Hans van den Hende, voorzitter van de conferentie. Hierin laten de bisschoppen weten per 15 november het predicaat katholiek van de SKU in te trekken. Het decreet vormt het slotakkoord van een slepende machtsstrijd tussen de bisschoppen en de SKU over de benoeming van bestuurders.

Het begon zo mooi

Dit jaar belandden de twee partijen zelfs voor de Ondernemerskamer in Amsterdam. Die bepaalde dat de SKU zelf leden van de raad van toezicht mag benoemen, toestemming van de bisschoppen is daarvoor niet langer vereist. Die bisschoppen vonden dat de kandidaten die het bestuur in het verleden voordroeg vaak niet katholiek genoeg waren. Ze woonden samen of waren voor niet voor de kerk getrouwd. Dit kon niet goed blijven gaan. Terwijl het ooit zo mooi begon.

De Katholieke Universiteit Nijmegen werd in 1923 gesticht en bracht vermaarde hoogleraren voort als Titus Brandsma en Edward Schillebeeckx. Veel katholieke politici studeerden er. Toen in de jaren zestig en zeventig veel in kerk en maatschappij op de schop ging en de Nijmeegse universiteit het stempel ‘rood bolwerk’ kreeg toebedeeld, bleef dat ‘katholiek’ gewoon in de naam gehandhaafd. De toenmalige bisschoppen grepen niet in. 

Ondertussen kreeg de ontkerkelijking invloed op het universitaire leven. Steeds minder studenten en medewerkers hadden affiniteit met het katholiek geloof. In 2004 werd het woord ‘katholiek’ uit de officiële naam geschrapt en werd de Nijmeegse universiteit vernoemd naar de heilige Radboud, die in Nederland vrij onbekend was en van wie de naam in heel veel andere landen niet uit te spreken is.

Dat het ooit ging klappen was duidelijk

De gesprekken met de bisschoppen, onder wie kardinaal Eijk, verliepen de laatste jaren steeds moeizamer. Die gingen over het benoemen van geschikte toezichthouders , maar vooral over de vraag wat ‘katholiek’ nu eigenlijk is. Voor de bestuurders in Nijmegen is binnen dat begrip plaats voor velen: van traditionele gelovigen tot daluur-katholieken. Voor de bisschoppen lijkt katholiciteit vooral uniformiteit te zijn. Met als belangrijkste richtsnoer de niet-onderhandelbare waarden die centraal staan in de katholieke moraal. Dat het ooit ging klappen tussen Nijmegen en de bisschoppen was duidelijk, de vraag was alleen wanneer.

Voor de studenten en medewerkers van de Radbouduniversiteit en het Radboudumc verandert er na 15 november weinig. Voor de strijdende partijen zijn de gevolgen wel groot. De Radboud Universiteit verliest zijn plek te midden van al die katholieke universiteiten over de hele wereld, waar katholiek een keurmerk is voor goed onderwijs. De bisschoppen verliezen alle formele invloed op wat ooit ook hun liefdesbaby was.

Ze houden Tilburg University over. Ook daar werden naar verluidt  in het verleden kandidaten voor bestuursfuncties afgewezen. Tot een vertrouwensbreuk met de bisschoppen kwam het daar niet. Op dit moment wordt gezocht naar een nieuwe decaan voor de theologische faculteit, een gevoelige functie. Een nieuw strijdtoneel ligt aan de horizon.

Lees ook: 

Bisschoppen verliezen invloed aan de Radboud Universiteit

De Nederlandse bisschoppenconferentie wees leden van de raad van toezicht van de Nijmeegse universiteit af omdat ze ‘niet katholiek genoeg’ waren. Maar de Ondernemingskamer heeft de bisschoppen buitenspel gezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden