InterviewFilosoof Robert van Putten

Hoe bewaren we ons geduld in deze coronacrisis?

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Hoe bewaren we ons geduld in deze coronacrisis, nu het kabinet weer strenge beperkingen oplegt en een nieuwe, Zuid-Afrikaanse virusvariant voor onzekerheid zorgt? Dat is te leren, zegt filosoof Robert van Putten: ‘Geduld is actief beseffen dat het leven niet alleen leuk is’.

Lodewijk Dros

“Hoe houd ik dit in vredesnaam vol?” De Renkumse filosoof Robert van Putten (1987) zucht even. Thuiswerken gaat prima, “maar ik mis het gesprek met collega’s, de energie van studenten, denkvitamines. Komt bij dat ik in het najaar altijd wat somber word, de winterdip.” De rellen en polarisatie baren hem daarbij zorgen. Daarom pleit hij voor de deugd die ‘geduld’ heet.

Vooropgesteld: Van Putten heeft het niet over mensen wier operatie is uitgesteld of die anderszins zwaar getroffen zijn.

Maar hij snapt wel waarom het zoveel moeite kost om geduldig te blijven in deze pandemie. We zijn gewend om alles snel te krijgen: vandaag besteld, morgen in huis. “Dat heeft onze geduldsspanne verkort. Ik zeg het de socioloog Hartmut Rosa na: onze samenleving is altijd in beweging en gaat steeds sneller. Dus rekenen we op een quick fix, op snelle oplossingen. Beleidsmakers hebben dat gevoed omdat wij het graag willen horen: ze zeiden dat we nog éven moeten volhouden, dat ze een klap gaven op het virus, dat we ons snel uit de beperkingen prikten, konden gaan dansen met Janssen. Dat is allemaal mislukt, omdat het virus rare bochten nam.

Gisteren werd duidelijk dat een nieuwe Zuid-Afrikaanse variant mogelijk voor nieuwe wendingen zorgt in deze onvaste tijden. Van Putten: “De coronacrisis verloopt grillig en traag. Dat is slikken, want dat waren we niet meer gewend. Daardoor is het lastig om geduldig te blijven.”

Orde noch overzicht

Dat wordt nog versterkt door iets anders: maakbaarheid. Van Putten promoveerde daar het afgelopen jaar op. Het idee dat we de werkelijkheid naar onze hand kunnen zetten, zit in ons allemaal. “Kijk maar naar het beeld dat ministers gebruiken: ze ‘draaien aan de knoppen’ op een ‘dashboard’ en ‘sturen op ic-capaciteit’. Het is een ingenieursmentaliteit van een machine die je kunt beheersen.” Dat beeld ligt onderhand in veel landen aan diggelen. “We zijn orde en overzicht kwijt in deze crisis.”

Van de eerdere lockdowns hebben we geen geduld geleerd, meent Van Putten. “We zéíden wel dat we alles anders gingen doen – minder vliegen, meer rust – maar we waren de lockdown nog niet uit, of alles ging op volle kracht vooruit.”

De nieuwe maatregelen nopen ons om alsnog “los te laten waar we krampachtig aan vasthouden. Er zijn niet altijd snelle oplossingen. Deze crisis is een les in traagheid, dat gevoel heb ik sterk.”

Moed om het ongemak uit te houden

Volgens Van Putten valt geduld te leren. Door bijvoorbeeld te accepteren dat verlangens niet meteen worden vervuld, en soms zelfs helemaal niet. “Filosoof Cornelis Verhoeven noemde geduld ‘wonen in het uitstel’. Het is de moed om het ongemak uit te houden.”

Voor jongeren die met al hun energie en ambitie tegen de muur aan bonken, valt dat niet mee. Dat weet Van Putten van nabij, hij werkt aan de Christelijke Hogeschool Ede. Maar ook volwassenen worstelen ermee. “De mens is van nature rusteloos, Blaise Pascal schreef al dat je helemaal alleen in een kamer langzaam gek wordt. Toch zullen we juist nu rust moeten zoeken. Laat ik het maar inkeer noemen, bezinning op waar we aan gehecht geraakt zijn, wat vertrouwd is en wat we los moeten laten.

“Geduld is dus geen passiviteit, nonchalance of onverschilligheid. Het is juist actief beseffen dat het leven niet alleen leuk is, dat de barre winter ook onder de seizoenen zit. Geduld is dus op je lip bijten. Dat is beter dan verzuring en agressie.”

Laat je niet opfokken

Wat moet een horecaondernemer die na anderhalf jaar sappelen toch over de kop dreigt te gaan? Van Putten: “Dan zul je mij niet horen over geduld. Bij dat restaurant bestel ik dit weekend liever een afhaalmaaltijd.”

Voor wie zijn rust dreigt te verliezen, heeft hij nog een nuttige tip. “Informatie is nodig, maar zet daarna tv, mobiel en laptop uit. Je hoeft je niet door praatprogramma’s en woedende twitteraars op te laten fokken.”

Lees ook:

Moed houden

Bij de tweede coronagolf was de vraag: hoe houden we de moed erin? Een monnik, een filosoof en twee andere raadgevers wezen de weg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden