Coronabeperkingen

Het wordt nog stiller in de kerk, nu zingen met klem wordt afgeraden, maar niet overal

Een online kerkdienst vanuit de Herengrachtkerk in Leiden in een lege kerk vanwege de maatregelen rondom het coronavirus. Op de achtergrond hangen selfies van gemeenteleden op de stoelen. Beeld Hollandse Hoogte / Maarten Boersema
Een online kerkdienst vanuit de Herengrachtkerk in Leiden in een lege kerk vanwege de maatregelen rondom het coronavirus. Op de achtergrond hangen selfies van gemeenteleden op de stoelen.Beeld Hollandse Hoogte / Maarten Boersema

Protestantse kerken krijgen het advies helemaal te stoppen met zingen, niet tijdens de dienst en ook niet in kleine groepjes gedurende de week. Toch zal het zondag niet in álle kerken stil zijn.

Twee zangers boven bij het orgel: Wim Terlouw, dominee in de protestantse gemeente in Dronten zag er donderdagochtend nog weinig kwaad in. “Zoals wij het doen, met twee personen op een enorme afstand van de rest en van elkaar, lijkt mij niet riskant.”

In de middag werd zijn idee om daarmee verder te gaan, niet gehonoreerd. De kerkenraad besloot in grote meerderheid om de komende zondagen de twee zangers af te zeggen. “Helaas”, zegt Terlouw. “Maar ik sta er achter. Als je wat doorpraat, zie je toch dat we dit gewoon niet meer moeten doen. De urgentie is te groot.”

Met die opstelling volgt de kerkenraad het ‘dringende advies’ van het dagelijks bestuur van de Protestantse Kerk in Nederland om het zingen voorlopig helemaal te laten. Vrijwel alle PKN-kerken zenden hun diensten al online uit. Kerkgangers zijn er niet, samenzang is er dus ook niet. Op zondag zijn er in de dienst alleen een predikant, een ouderling en een koster. Vaak was er ook nog een groepje zangers, maximaal vijf.

Ook dat beperkte aantal vindt de PKN te riskant, nu de Engelse variant van het virus ook in Nederland opduikt. Daarnaast heeft de besmetting van tien zangers en de dood van twee van hen in de kerk in Biddinghuizen de leiding opnieuw aan het denken gezet. Daarom is het dringende advies nu: niet meer zingen in de kerk. Dat geldt voorlopig tot het einde van de huidige lockdown op 9 februari. Mogelijk kondigt het kabinet dan opnieuw een verlenging aan.

Om wat meer vastigheid te hebben, gaan ze in Dronten tot eind februari op de nieuwe voet verder. Tot die tijd maken ze in de diensten gebruik van oude opnames, of van muziek die de EO en KRO-NCRV beschikbaar stellen.

Mensen ervaren het als verschraling, ze zullen het zingen heel erg missen

Ook Maarten Diepenbroek, voorganger in de lutherse PKN-gemeente in Woerden, moet zijn dienst zondag omgooien. Tot nu toe zijn er in de dienst vier voorzangers, vijf met hem erbij. “Zo zouden we het zondag ook doen, maar ik moet er nu waarschijnlijk weer aan gaan knutselen.”

Honderd procent zeker is het nog niet, maar hij verwacht dat ook zijn kerk zich aan de nieuwe richtlijnen gaat houden. Die liggen bij lutheranen extra gevoelig, omdat er in hun diensten meer gezongen wordt dan in een gemiddelde protestantse viering. “Nu al zijn er onderdelen die we alleen nog maar uitspreken en niet meer zingen. Mensen ervaren dat als verschraling. Ze zullen het zingen heel erg missen”, zegt Diepenbroek.

Zelf vindt de Lutherse predikant het ook jammer dat er meer beperkingen komen. En onder collega’s merkt hij hetzelfde: “Ik zie een zekere moedeloosheid: wat mag er nu weer niet meer? Je kunt ook niet elke dag je huis opnieuw inrichten, daar word je heel onrustig van.”

Vanuit De Ark, PKN-kerk in Dronten, wordt in mei een online kerkdienst gehouden. Wim Terlouw gaat voor. Beeld Herman Engbers
Vanuit De Ark, PKN-kerk in Dronten, wordt in mei een online kerkdienst gehouden. Wim Terlouw gaat voor.Beeld Herman Engbers

Bovendien, zegt hij: “Zang hoort bij het geloof. Geloven is moeilijk, maar zingen helpt om te geloven. Het is net alsof we de woestijn worden ingestuurd en op water en brood worden gezet. Als dat zo is, laten we het dan maar met z’n allen doen. We moeten elkaar hier doorheen helpen.”

PKN-kerken zijn vrij adviezen te volgen of naast zich neer te leggen. Op het 'met klem’ ontraden van zingen komen volgens een woordvoerder uiteenlopende reacties: van begrip tot afschuw. Afgaande op eerdere ervaringen met coronamaatregelen, verwacht ze dat de meeste kerkenraden het advies zullen volgen.

Wat de bisschoppen betreft kunnen in de mis maximaal vier mensen blijven zingen

De leiding van de PKN heeft zich laten adviseren door de werkgroep Zingen in de kerk, die zingen niet meer verantwoord vindt. Die werkgroep adviseert niet alleen de PKN, maar alle kerken. De rooms-katholieke kerk neemt het advies in elk geval niet over. In de mis kunnen wat de bisschoppen betreft maximaal vier mensen blijven zingen.

Reformatorische kerken kennen het Zingen in de kerk-advies niet, of leggen het naast zich neer. In de gereformeerde gemeente in Opheusden bijvoorbeeld krijgen de 150 tot 200 kerkgangers zondag te horen dat ze ingetogen moeten zingen. “Dat betekent dat we niet blèren. We neuriën bijna, maar wel zo dat mensen die thuis de dienst volgen, kunnen horen dat er mensen in de kerk zijn”, zegt ouderling Teunis Bunt over de gang van zaken in het kerkgebouw met 3000 plekken. Die vindt hij verantwoord: “Het is in de kerk veiliger dan bij Albert Heijn. Mensen zitten heel ver uit elkaar en ze komen elkaar niet tegen, ook niet bij het naar buiten gaan.”

Een definitieve beslissing was donderdagmiddag nog niet genomen, maar  Bunt was een dag eerder aanwezig bij het coronaberaad van zijn kerk. Daar is niet gesproken over beperken van het zingen.

In Barneveld handhaaft de gereformeerde gemeente in Nederland het huidige beleid van ‘gedempt zingen’, zegt scriba Henk Morren. “Het is nog geen zondag, maar ik denk dat we het zo houden. Zingen is zo’n wezenlijk onderdeel van onze eredienst, als je dat loslaat, lever je weer behoorlijk fors in.”

In de behoudende wereld zijn ook andere geluiden. In de christelijke gereformeerde kerk in Gorinchem bijvoorbeeld wordt niet meer gezongen, zegt dominee Jelle Nutma. “Wij beperken ons in de dienst tot wat minimaal nodig is.”

Lees ook:

De PKN adviseert helemaal niet meer te zingen in de kerk

Protestantse kerken kunnen het beste helemaal stoppen met zingen. Dit advies gaf het landelijk kerkbestuur van de Protestantse Kerk in Nederland donderdag aan de kerken. De katholieke kerk blijft het houden op maximaal vier koorzangers tijdens de mis.

Het verdriet van Biddinghuizen; hoe er ondanks alles toch kerkgangers overleden aan corona

In de protestantse gemeente in Biddinghuizen kregen tien mensen corona na het volgens de richtlijnen opnemen van kerstliederen. Twee van hen overleden. De verslagenheid is groot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden