Update

Het Vaticaan overweegt het celibaat af te schaffen voor priesters in de Amazone

Een priester in de Peruaanse stad Puerto Maldonado in het Amazonegebied. Beeld AP

Het Vaticaan overweegt een plaatselijke afschaffing van het celibaat. Nood breekt wet, is de gedachte.

Getrouwde mannen in het Amazonegebied kunnen straks mogelijk bij uitzondering worden gewijd tot priester in de rooms-katholieke kerk. Het ­Vaticaan kondigde vandaag een discussie aan over de maatregel, die een plaatselijke afschaffing van het celibaat zou betekenen.

Nood breekt wet, is het idee achter de discussie. Het gebied rondom de Zuid-Amerikaanse rivier de Amazone kent al tijden een groot tekort aan priesters. Katholieken moeten de mis daardoor soms weken tot maanden aan zich voorbij laten gaan. In een ­document dat maandag is vrijgegeven door het Vaticaan doen bisschoppen uit het Amazonegebied een voorstel voor een oplossing. Zij willen dat niet-celibatair levende mannen ook priester kunnen worden. De bisschoppen stellen voorop dat het celibaat ‘een ­geschenk voor de kerk’ is.

‘Viri probati’

Niet iedere man komt in aanmerking voor deze uitzondering. Alleen de ­getrouwde ‘viri probati’, Latijn voor ‘bewezen mannen’. Een kerkelijke term voor oudere en belangrijke leden van de plaatselijke katholieke gemeenschap die een bijzondere status genieten.

Deze regionale vrijstelling van het celibaat zou een unieke maatregel zijn, die wereldwijd niet eerder is vertoond. Maar voor hoogleraar kerkgeschiedenis Paul van Geest van de universiteit van Tilburg komt het voorstel niet als een verrassing.  “Dit speelt al jaren. Een paar jaar geleden had Erwin Kräutler, bisschop in het Amazonegebied, een onderhoud met paus Franciscus over het celibaat waarin de paus zei dat bisschoppenconferenties zich moeten uitspreken over het verplichte celibaat. Kräutler sprak hierover omdat hij geen kandidaten voor het priesterschap had, maar wel een paar goede mannen die getrouwd zijn. Nu wordt dit hangijzer weer besproken.”

Het mogelijke besluit om het verplichte celibaat los te koppelen van de priesterwijding zal veel losmaken onder katholieken, zegt Van Geest. Met name onder conservatieven. “De vrees is: Als een schaap over de dam is, volgen er meer. De clerus gaat er wezenlijk anders uitzien met getrouwde priesters.” 

Grote weerstand

Toch vindt Van Geest dit een interessante ontwikkeling. Het priesterbestand wordt pluriformer als de celibaatsplicht niet meer wordt gesteld als eis voor het sacrament van de priesterwijding. Priesters die weten hoe het is om een gezin te hebben, kunnen in zijn ogen de celibatair levende priesters goed aanvullen. “Het lijkt mij een goed idee als priesters vrij zijn om het celibaat te omarmen, maar er ook voor kunnen kiezen om niet-celibatair en gehuwd te leven.” 

Hij verwacht vanuit de conservatieve katholieke hoek grote weerstand. “Er zullen mensen zijn die zeggen: een eeuwenoude traditie wordt verloochend. Maar nogmaals: het celibaat is niet door Christus zelf ingesteld. kerkelijke discipline. Petrus, de eerste paus, had toch echt een schoonmoeder. Zeker in het Amazonegebied vraagt het tekort aan priesters om aanpassing.”

De bisschoppen in het Amazonegebied bespreken de kwestie in oktober op een synode in Rome. Het ­advies wordt voorgelegd aan paus Franciscus, die vervolgens uitspraak doet. De paus liet in 2017 in een interview met de Duitse krant Die Zeit al weten mogelijk bereid te zijn om ­­‘viri-probatimannen’ in afgelegen ­gemeenschappen het priesterschap toe te kennen.

Toch is het nog geen uitgemaakte zaak, zegt Van Geest. “Het is geen gegeven dat de paus nu groen licht geeft.”

Lees ook:

Priester en homo, de roze olifant in de kerk

Volgens traditionele Amerikaanse katholieken is het grote aantal homoseksuele priesters debet aan het misbruikschandaal. Er zou een directe lijn zijn tussen homoseksualiteit en pedofilie. ‘Homo’s zijn gewoon een zondebok.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden