Minaret

Het principe waarvoor pater Deckers met zijn leven betaalde

Begin 1992 had ik in Algiers een even toevallige als prachtige ontmoeting met pater Charles Deckers, bijna drie jaar voordat zijn overlijdensbericht via persbureaus Trouw bereikte. Een drama, zijn dood, maar niet meer dan een voetnoot bij de oorlog die in Algerije woedde tussen dictatuur en godsdienstwaanzin en jarenlang per dag zo’n honderd mensen het leven kostte.

Zondag is Deckers zalig verklaard. In ons gesprek destijds bleek hoeveel geestelijke bagage hij had, ongetwijfeld meer dan de gehersenspoelde ‘godvruchtige’ stumperds die hem later zouden doodschieten.

We troffen elkaar op een heuveltop in Algiers waarop in de negentiende eeuw de Franse kolonisatoren een ­kathedraal bouwden, Notre Dame d’Afrique, om te ­benadrukken dat het christendom terug was in Noord-Afrika. Je zou denken dat het godshuis gehaat zou moeten zijn bij het Algerijnse publiek.

Dat is niet zo. Nogal wat mensen, moslims, klommen die heuvel op, voor een partijtje voetbal op het kerkplein of om binnen een kaarsje te branden. Ondanks alle fanatisme heerst er in de moslimwereld nog steeds iets van wat je de ‘oecumene van de baraka’ zou kunnen noemen. Baraka betekent ‘zegen’, een heiligheid die ­religieuze scheidslijnen negeert. Een bijzonder persoon kan ‘baraka hebben’, een gebouw ook.

Zoals die kathedraal. Er is een inscriptie met de tekst: ‘Onze Lieve Vrouwe van Afrika, bid voor ons en de moslims’. Dat het gebouw bij moslims aanzien geniet, zou ook te maken kunnen hebben met de houding van ­katholieke geestelijken in de onafhankelijkheidsoorlog tegen de Fransen. Vaak kozen ze voor het verzet. Deckers leverde in 1962 na de Franse aftocht zijn Belgische paspoort in en werd Algerijn.

Takfiri's

Het bewind van de vrijheidsstrijders bleek even ­tiranniek als de koloniale heerschappij. In 1977 verbande zijn nieuwe vaderland Deckers. Tien jaar later kon hij terugkeren, in een periode waarin het islamisme opkwam dat hem fataal zou worden. Deckers had boeiende visies op het raadsel van de complete verdwijning van het christendom uit het noordwesten van Afrika, ooit woongebied van kerkvader Augustinus. Daarover wilde ik hem uithoren bij een nieuw bezoek aan Algerije. Maar dat ging niet door, want de beruchte takfiri-moslims, die opereerden onder de duivelse afkorting GIA, beloofden na een bepaalde datum alle Europeanen die er dan nog waren in Algerije te zullen doden. En daarmee begonnen ze ook meteen na het ­aflopen van hun ultimatum. Een man een man, een moord een moord.

Uit oogpunt van lijfsbehoud was het onverantwoord ­Algerije te bezoeken, maar ook om er te blijven, zoals Deckers en de achttien andere, zondag eveneens zalig verklaarde geestelijken deden, onder wie de zeven monniken van Tibhirine, bekend van de film ‘Des Hommes et des Dieux’. Ze trotseerden de takfiri’s. Er stond een principe op het spel. Die takfiri’s, of ze zich nou tooien met de ­afkortingen GIA of IS of andere letters misbruiken, willen allemaal totale apartheid tussen moslims en niet-moslims.

De katholieke geestelijken vochten juist voor contact, voor de ‘oecumene van de baraka’. Daarom bleven ze in Algerije. Ze betaalden met hun leven. Het was zondag de eerste zaligverklaring in een moslimland ooit. De plechtigheid vond plaats in de kuststad Oran. Er was nog iets bijzonders: de aanwezigheid van moslims. Zoals ook opvalt dat er ruim 22 jaar na de moord op de monniken van Tibhirine nog steeds moslims bidden bij hun klooster. De baraka heeft veel overleefd.

In ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld door arabist en oud-redacteur van Trouw Eildert Mulder. Eerdere afleveringen leest u op trouw.nl/minaret.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden