ColumnEva Meijer

Het Japanse seizoen ‘Bomen krijgen knoppen’ is begonnen

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Bent u ook zo moe, lieve lezer? Er is natuurlijk veel gebeurd sinds ik u schreef. Het werd winter en daarna werd het lente. Als het zo doorgaat en het komende week zomer wordt – zo’n echt nieuw-Hollandse met 42 graden in het binnenland – kan het de rest van het jaar herfst zijn. Maar waarschijnlijker is dat we een ellenlange ­zomer tegemoet gaan met veel einde-der-tijdenweer. Misschien moeten we nieuwe seizoenen bedenken, nu het klimaat zo verandert. Dat hoeven er geen vier te zijn.

De oude Japanse maankalender deelt het jaar op in 24 sekki, zonnedelen, en 72 microseizoenen. We zitten nu in zonnedeel ‘Regenwater’, op 5 maart begint ­‘Wakker worden van insecten uit winterslaap’. Afgelopen weekend was het nog microseizoen ‘Mist hangt in de lucht’, gisteren begon ‘Gras groeit, bomen krijgen knoppen’.

Zo zouden wij de wereld ook kunnen beschrijven.

Of we vragen het aan de andere dieren, die vaak beter op de hoogte zijn. Spreeuwen bezingen de roze ochtend. Honden baden in koud water. Padden ontwaken en gaan op weg.

Een logboek van wat vergaat

Als we het vanaf nu bijhouden wordt het een ­logboek van wat vergaat. Het is al mis, denk ik steeds als mensen het over klimaatverandering hebben. Maar dat betekent niet dat we bij de pakken neer kunnen zitten: misschien kunnen we erger tegengaan, en misschien is het evengoed belangrijk om ons best te doen.

We denken altijd in wat werkt, schrijft wetenschapsfilosoof en bioloog Donna Haraway. Maar soms werkt iets niet of weten we niet of het werkt, of doet juist handelen er ongeacht de uitkomst toe. Bovendien verbloemt het denken in oplossingen dat er problemen zijn die niet op te lossen zijn, of niet door ons. Daar moeten we leren bij te blijven, ook om onszelf als mensen anders te leren begrijpen, als deel van een groter geheel waar we niet de baas over zijn. Haraway noemt deze houding staying with the trouble, bij de problemen blijven.

Aangevallen door een krokodil

Hierbij denk ik altijd aan de Australische filosoof Val Plumwood. Zij werd tijdens een kanotocht door de bush aangevallen door een krokodil. Het dier trok haar drie keer onder water en ze wist zeker dat ze zou sterven. Uiteindelijk worstelde ze zich op de kant. Er werd meteen geroepen dat de krokodil gedood moest worden, maar Plumwood wilde geen wraak.

De gebeurtenis leerde haar iets over de onverschilligheid van het leven, maar ook over hoe wij als mensen dieren zijn, prooi kunnen zijn, en over het belang van het grotere ecologische web waar we deel van uitmaken.

Plumwood at zelf geen andere dieren. Ze maakte hier niet uit op dat je anderen als prooi moet zien, ze kreeg juist meer compassie voor degenen met wie we de ­wereld delen. Dat is nastrevenswaardig, bij de problemen blijven, met compassie.

Ik ben niet voorjaarsmoe, ik ben nu al zomermoe. Maar de spreeuwen bezingen de roze ochtend, honden baden in koud water, padden ontwaken en gaan op weg. En ik ben ook maar een dier dat naar de juiste woorden zoekt. Gras groeit, bomen krijgen knoppen. Misschien krijgen we steeds opnieuw de kans.

Eva Meijer (1980) is filosoof, schrijver en singer-songwriter. Ze promoveerde op de politieke stem van het dier en in 2011 debuteerde ze met de roman ‘Het schuwste dier’. Voor Trouw schrijft ze tweewekelijks een column. Lees ze hier terug.

Lees ook:

In een week van min 15 naar zonnig lenteweer, kan de natuur dat wel aan?

Binnen een week van stevige vrieskou en sneeuw naar temperaturen boven de 10 graden, komend weekend. Hoe reageert de natuur hierop?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden