Bladen en blogsNico de Fijter

Het heilig avondmaal vieren achter je laptop?

Het is in tijden van online kerkdiensten een vraag waar veel protestantse kerken een antwoord op zullen moeten zoeken: kun je in tijden van corona het avondmaal vieren als je als gelovigen niet bij elkaar kunt komen? Het heilig avondmaal is een van de twee protestantse sacramenten (die andere is de doop). Gelovigen delen brood en wijn, om Christus te gedenken. Dat gebeurt op verschillende manieren: soms gaan kerkgangers samen aan een grote tafel zitten, soms lopen ze – net als in rooms-katholieke kerken – naar voren, en ontvangen dan een stukje brood en een slok wijn uit de avondmaalsbeker, soms gaan de schaal met het brood en de wijnbeker de banken door. De ene kerk viert het avondmaal elke week, maar in de meeste protestantse kerken gebeurt het minder vaak, een stuk of zes keer per jaar. Het avondmaal is in alle protestantse kerken een vast onderdeel van de stille of goede week, de week in de aanloop naar Pasen. Op Witte Donderdag of Goede Vrijdag wordt het avondmaal gevierd.

Maar dat kan nu dus niet. Althans, niet op de vertrouwde manier.

Cracker op de bank

Kun je avondmaal vieren van achter je laptop thuis? Onder (protestantse) theologen is er inmiddels een debat over losgebarsten. Op de opiniepagina van Trouw betoogden theologen Mirella Klomp en Marcel Barnard vorige week dat dat niet kan. Dat je als gelovigen sámen het avondmaal viert, is er een te belangrijk element van, zeggen zij. “Het is pijnlijk dat we elkaar nu niet fysiek kunnen ontmoeten en dat brood en wijn niet in de kring kunnen rondgaan. Maar de kunst zal zijn om niet te proberen die pijn op te lossen. Juist de afwezigheid­­ en onmogelijkheid van het sacrament bepaalt ons bij de crisis. De opgestane Heer is niet alleen maar bij ons als het ons lukt slim om die crisis heen te werken – integendeel: in het Paasverhaal is God juist aanwezig bij mensen die lijden, in nood zijn en gemis ervaren­­. Er is al geopperd om thuis brood en wijn klaar te zetten voorafgaand aan de streaming van de avondmaals- of eucharistieviering, en op het moment van het delen van brood en wijn thuis te eten en te drinken.” Niet doen, zeiden Klomp en Barnard: “De gemeenschap is nu juist iets anders dan ieder thuis met zijn eigen broodje of cracker op de bank en je device in de hand.”

Dat gemeenschapselement speelt een belangrijke rol bij avondmaalsvieringen in Nederlandse kerken, ontdekte theoloog Jasper Bosman, die er voor zijn promotie onderzoek naar deed. “Opvallend is (…) dat predikanten zowel de gemeenschap met Christus als tussen gemeenteleden benadrukken terwijl gemeenteleden vooral spreken over de gemeenschap met elkaar”, zegt hij in Onderweg­­, dat een special maakte over het avondmaal.

Troost en hoop

“Geen avondmaal meer vieren, dat is een gemis”, schrijft predikant Bram Beute in hetzelfde blad. “Juist in zo’n tijd van crisis groeit het verlangen naar verbinding, troost en hoop. Juist daarin hebben we Jezus Christus zo hard nodig.”

Voor de Amerikaanse voorganger Bobby Jamieson is het helder, schrijft hij op de site van The Gospel Coalition: avondmaal vieren kan alleen samen met anderen. “Het avondmaal verbeeldt de eenheid van de kerk. Het brengt velen samen en maakt hen één.” Dat kan niet vanachter je laptop of tablet, vindt Jamieson. 

Of de Nederlandse gelovigen er ook zo over denken zal de komende weken duidelijk worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden