Beeld Trouw

ColumnStijn Fens

Het gezicht van de coronadoden blijft achter de cijfers verborgen

Mijn ogen gingen langs de ramen van de huizen in de stad. Het was vroeg in de ochtend en vaak waren de gordijnen nog dicht, maar af en toe kon je naar binnen kijken. De huiskamers lagen er vredig erbij, als in een bevroren shot van een beveiligingscamera. Alles leek onaangetast. Maar het kon niet anders of ergens om mij heen, binnen een straal van ik weet niet hoeveel, moesten er op datzelfde moment ook mensen aan het virus bezweken zijn.

Ik kende ze niet.

Dat klinkt bijna als een verontschuldiging, maar zo is het niet bedoeld. Ik zet de dingen nu eenmaal graag voor mijzelf op een rijtje. Net als het RIVM.

De coronacrisis was lange tijd – als het om beelden ging – de ramp van de mensen in de zorg. Dokters, verplegers, medewerkers van verzorgingstehuizen lieten hun gezicht zien. Vaak met een beschermingsbril en mond­kapjes, maar toch. Hen zagen we dus wel – het zijn helden, begrijp me niet verkeerd – maar de gezichten van de slachtoffers bleven verborgen achter de cijfers. Zo werd het steeds meer de ramp van het getal.

Als ik dit schrijf, zijn 43.481 besmettingen bij het RIVM gemeld en zijn 5590 personen overleden ten gevolge van het virus. Dat zijn 5590 namen, 5590 keer een vader, moeder, zoon, dochter, vrouw, man, neef, nicht, vriend of vriendin, die voordien ’s ochtends ook de gordijnen opendeed, als start van de nieuwe dag.

Maar hen kende ik niet.

Sinds een paar dagen ken ik wel een man die aan corona is overleden. Kijk, daar is-ie weer in mijn hoofd. Hij heet Jozef de Vlaam, een naam die eerder lijkt te horen bij een boerenzoon uit Belgisch Limburg die in 1904 een monsteretappe van 350 kilometer in de Tour de France wint door middel van een urenlange solo nadat hij ook nog uitgebreid heeft geluncht in een wegrestaurant; niet een naam die hoort bij een pater-dominicaan uit Rotterdam. Toch was hij dat.

Hij werd geboren op 4 april 1927 in Rotterdam. Zijn ouders waren Hendrikus Petrus Johannes de Vlaam en Barbara Hendrika Maria Kievenaar. Ze hadden een gerenommeerde viswinkel. In 1946 trad hij in bij de dominicanen in Huissen en op 25 juli 1953 werd hij in Nijmegen tot priester gewijd. Jozef de Vlaam werkte maar liefst 45 jaar in Puerto Rico waar hij kerken bouwde en parochiewerk deed. In 2000 kwam hij terug naar Nederland. Hij woonde onder meer  in Rotterdam en Voorschoten en bezweek op 6 mei aan corona. Kenmerkend voor hem, naast zijn werklust en trouw, was zijn humor die niet zelden zwartgallig was. Ee staat een foto van Jozef bij zijn in memoriam op de website van de Nederlandse dominicanen. Kale man, ouderwetse bril, priemende ogen. Jozef de Vlaam.

Nu ken ik hem dus.

De impact van de ramp met het coronavirus is immens, stelde trauma-expert Berthold Gersons zaterdag in de Volkskrant, maar publieke woede en verdriet zag je volgens hem lange tijd nauwelijks. En dat is riskant, zegt hij, want het kan het gevoel van eenheid in de samenleving ondermijnen. “Ik denk dat we onze doden veel zichtbaarder moeten maken. Coronapatiënten sterven nu in grenzeloze anonimiteit. Waarom zijn er in de kranten nog geen grote pagina’s verschenen met foto’s van alle slachtoffers van corona? Zelfs in Engeland, het land van de stiff upper lip, hebben de kranten foto’s gepubliceerd van de zorgmedewerkers die zijn gestorven door het virus.” In Nederland doen we dat niet. We respecteren nu eenmaal de privacy van de doden. Toch zijn ook hier uitzonderingen. Op de site van RTL-nieuws bevindt zich een mooie fotogalerij van coronadoden waarin nabestaanden herinneringen ophalen. Ik lees de namen en scan de levens. Van Herman en Leen Nillessen, van Margre van den Dungen, van Așur Doğan en Hans de Breet.

Ik ken ze nu.

In mijn hoofd zie ik een groot grasveld. Er staan 5590 witte houten kruisen met daarop 5590 namen geschreven. Kijk: daar loop ik met een kruiwagen vol foto’s erin. Op elk kruis spijker ik de foto die bij de dode hoort. Als laatste haal ik de foto van Jozef de Vlaam uit de kruiwagen. Kale man, ouderwetse bril, priemende ogen.

Zijn ouders hadden een gerenommeerde viswinkel.

Trouw-redacteur Stijn Fens volgt de katholieke kerk al decennia op de voet en schrijft columns over het geloof en zijn persoonlijk leven. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden