InterviewFatima Boutaka

‘Het gaat erom dat je alles met rust, focus en aandacht doet’

Fatima Boutaka: ‘Elk gevoel mag er zijn, maar niet elk gedrag’. Beeld Jörgen Caris
Fatima Boutaka: ‘Elk gevoel mag er zijn, maar niet elk gedrag’.Beeld Jörgen Caris

Hoe helpt spiritualiteit bij het omgaan met onzekerheid? In de Maand van de Spiritualiteit vertellen mensen uit verschillende stromingen welk houvast hun overtuiging biedt. Vandaag: Fatima Boutaka (32), mindfulnesstrainer en basisschooldocent op SBO De Kans in Amsterdam.

Start

“Met mindfulness kwam ik voor het eerst in aanraking toen ik achttien was. Ik zat tegenover een studentenpsycholoog en ik vroeg: heb jij dat ook, dat er continu honderden gedachten in je hoofd ronddwarrelen? Door mijn drukke hoofd duurde het vaak een uur voordat ik ’s avonds in slaap viel. Een oefening die de psycholoog mij leerde is om in bed je handen op je buik te leggen en te voelen hoe die op en neer gaat door je ademhaling. Vervolgens merk je op welke gedachten je hebt, zonder er verder iets mee te doen, en keer je terug naar je adem. Zo kom je in het nu. Dat is ook waar mindfulness om draait: leven in het nu. Je zintuigen zijn daarvoor essentieel, daarom is het ook belangrijk om je ademhaling te voelen.

Soms denken mensen bij mindfulness aan ultieme rust, alsof je de hele dag niets doet. Dat is een misverstand. Het gaat er juist om dat je alles met rust, focus en aandacht doet – of dat nu afwassen, een gesprek voeren of werken is. Als dat je lukt, kun je heel veel doen zonder moe te worden. Ook zal je merken dat je minder impulsief op dingen reageert, meer ontspannen bent en minder piekert. Ik val tegenwoordig binnen een paar minuten in slaap.”

Anker

“Mindfulness leert je om op te merken wanneer je er niet helemaal bij bent met je gedachten. Die bewustwording is je houvast. Dan stop je en keer je terug naar je adem. Hoe vaker je mindfulness beoefent, hoe sneller je ervan bewust wordt als je aandacht afdwaalt.

Om aanwezig te kunnen zijn in het moment, moet je niet in het verleden blijven hangen of te druk zijn met de toekomst. Als perfectionist had ik vroeger de neiging om telkens aan situaties terug te denken: heb ik het wel goed genoeg gedaan? En veel mensen piekeren over dingen die kunnen gebeuren, zonder te weten of ze überhaupt gaan gebeuren. Dat is verspilde energie. Aan het verleden kun je niets meer veranderen, wat er in de toekomst gebeurt is onzeker. Maar je hebt wel de keuze om nu, op dit moment, volledig aanwezig te zijn. Mindfulness heeft mij ook geholpen in mijn geloof. Als moslima bid ik vijf keer per dag. Voorheen raakte ik tijdens het bidden nog weleens afgeleid door andere gedachten. Nu bid ik mindful. Als ik afgeleid raak, focus ik me op mijn adem en keer ik terug naar mijn gebed. Die controle over mijn aandacht vind ik heel waardevol.

Met mijn bedrijf Mindful Class geef ik trainingen aan kinderen, jongeren en volwassenen. Ik maak gebruik van de methode ‘Aandacht werkt’ van Eline Snel. Een mooie oefening voor kinderen vind ik de wensboom. Daarbij leren ze om gedachten los te laten en om te gaan met zaken waar ze geen controle over hebben. We stellen ons een prachtig bos voor met daarin een duizend jaar oude wensboom, die één wens kan vervullen. Geen materialistische wens, maar een ware hartenwens. Die fluisteren ze dan in het oor van een duif, die er vervolgens mee wegvliegt. Op die manier staan kinderen bewust stil bij wat ze willen en geven ze het een plekje.”

Citaat

“Jon Kabat-Zinn, een grote naam in de mindfulness, schrijft: ‘De kleine dingen? De kleine momenten? Die zijn niet klein.’ Zo is het precies. Als je met volle aandacht aanwezig bent, zie je hoe speciaal elk moment in het hier en nu al is.”

Tip

“Wie zich bewust is van zijn gevoelens en gedachten, kan zijn gedrag, emoties en verlangens beter begrijpen, accepteren en weer loslaten.

In de lockdown kan het extra belangrijk zijn om daarbij stil te staan, gezinnen zitten bijvoorbeeld meer op elkaars lip. Ik raad aan om dan samen de dag te starten met een mindfulnessoefening. Zo is ‘het weerbericht’ leuk om met kinderen te doen: een oefening waarbij je kijkt naar wat voor weer het bij jou vanbinnen is. Schijnt de zon, regent het, stormt het, is het misschien wat mistig? Je weet dan meteen hoe iedereen in zijn vel zit en kunt het daar nog even samen over hebben: waar denk je dat dat weerbericht vandaan komt? Als je op de hoogte bent van de gemoedstoestand van jezelf en anderen, kun je beter rekening met elkaar houden.

Vaak zijn kinderen, net als veel volwassenen, zich niet eens bewust van hoe ze zich voelen en waarom. Mindfulness leert kinderen om betekenis te geven aan hun emoties. Ook leren ze dat elk gevoel er mag zijn. Ook boosheid en verdriet horen erbij, het is juist goed als situaties ons raken. Maar daarbij zeg ik wel altijd: elk gevoel mag er zijn, maar niet elk gedrag. Je mag boos zijn, maar je mag niet schoppen of schelden. Zo kunnen kinderen leren om hun gevoel te benoemen, te kijken welke gedachte daarbij hoort en daar op een gezonde manier uiting aan te geven.”

Lees ook:

Volgens de zenmeester hoeft het niet stil te zijn om stilte te vinden

In de vorige aflevering van deze reeks kwam zenmeester Ton Lathouwers (88) aan het woord. “Het houvast zit niet in je ergens actief aan vastklampen, maar in openstaan om te ontvangen. Want het wonder is dat wanneer je stil en aandachtig bent, er iets naar je toekomt. Een verandering, een rust, een vertrouwen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden