BladenStijn Fens

Het doorleefde geloof van een 103-jarige

Het heeft 103 jaar moeten duren, maar toen was Koosje Heijkoop van de ene op de andere dag een bekende Nederlander. Ze was een van de hoofdpersonen in ‘100 Jaar Jong’, een serie van SBS6. Hierin bezocht Gordon nog zelfstandig levende 100-plussers. Hij vroeg ze hoe ze het met eten deden­­, wat hun doucherituelen waren en hoe de boodschappen in huis kwamen. Koosje was nog kerngezond en keek bijvoorbeeld nog graag televisie­­. Naar ‘Goede Tijden’, en “die griet van de boerenbeweging”. “O, je bedoelt Yvon Jaspers”, hielp Gordon haar. Ja, die bedoelde ze inderdaad.

0001-MarusjaAangeenbrugBeeld RV

Begin deze maand overleed Koosje, toch nog onverwacht. In Petrus, een kwartaalblad van de Protestantse Kerk in Nederland, staat nog een interview met haar. Koosje was lid van de protestants-oecumenische ­Nicolaïkerk in Utrecht en komt aan het woord in de rubriek ‘De 5 sola’s’. Na de Reformatie werd de geloofsleer samengevat in vijf stellingen, vijf sola’a. Over ‘sola gratia’ (alleen door genade) zegt ze: “In mijn omgeving maak ik veel sterfgevallen mee. Velen sterven zonder angst, maar ook zonder houvast. Ik geloof en ik heb vertrouwen. Maar ik ben geen brave hoor, ik doe net zoveel zonden als anderen. Als ik iets niet goed gedaan heb en ik bid ’s avonds om vergeving, dan voel ik daarna ook dat het vergeven is. Dat is genade.”

Ooit kreeg ze een pacemaker. “De dokter vroeg me voor de operatie: ‘Bent u bang?’. ‘Nee’, zei ik, ‘ik heb gebeden’. ‘Wilt u gereanimeerd worden als er iets gebeurt?’, vroeg hij. Ik zei: ‘Ik wil dat u uw best doet, want ik wil nog wel een poosje leven’. Ik heb nu een pacemaker die twaalf jaar meegaat.”

Uiteindelijk heeft ze daarna nog vier jaar mogen genieten van een glanzende oude dag die oneindig leek.

De laatste levensfase houdt ons bezig. Over weinig onderwerpen wordt zoveel gesproken in de media­­, maar ook op tennisbanen en koorrepetities wordt erover gediscussieerd. “Wat kan de kerk betekenen rondom het levenseinde?”, vraagt een lezer in Magazine­­ van KBO-PCOB zich af. Elke maand beantwoorden ­dominee Jean-Jacques Suurmond (jarenlang columnist van deze krant) en pastor Adri Verweij in het blad van de christelijke ouderenbond vragen van lezers. Deze keer is het de beurt aan Suurmond. Hij geeft aan dat de kerk veel in huis heeft als het gaat om de mijlpalen van het leven. “Afscheid nemen gaat het best als er geen grote onaffe dingen meer zijn”, schrijft hij. “Je hebt dingen uitgepraat met je partner of de kinderen. Je hebt je verzoend met het feit dat sommige fouten niet meer terug te draaien zijn. Dit alles kan in een gesprek (de aloude biecht) met de pastor aan de orde komen. Niemand hoeft zonder vergeving te sterven.”

bladen relfilBeeld *

Aan een sterfbed vindt vaak een verdichting plaats, waarin je meer open bent naar elkaar, aldus Suurmond. “Aan de andere kant kunnen juist dan oude conflicten opspelen of wil iemand er met de Friese staartklok vandoor gaan. Een pastor kent de familie en is er voor iedereen, zodat die eventueel kan bemiddelen.”

Ook de gevoeligheden rond voltooid leven en euthanasie komen aan bod in het antwoord van de dominee. Er zijn volgens Suurmond ‘helaas’ soms priesters en predikanten die hulp weigeren. “Een goede pastor zal verwijzen naar een collega die wel bereid is om mee te werken. In een verpleeghuis kan de geestelijk verzorger de honneurs waarnemen. Als ik denk dat ik een stervende voor het laatst zie, wens ik die altijd ‘Goede reis’. Naar een plek die zo goed is dat niemand ervan terugkomt.”

Hoe zou de reis van Koosje Heijkoop zijn verlopen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden