Vaticaan

Het bezoek van Joe Biden aan paus Franciscus is om allerlei redenen beladen

President Joe Biden eerder deze maand met zijn kleinkinderen, nadat hij een mis heeft bijgewoond in de katholieke St. Joseph-kerk in Wilmington, Delaware. Beeld AP
President Joe Biden eerder deze maand met zijn kleinkinderen, nadat hij een mis heeft bijgewoond in de katholieke St. Joseph-kerk in Wilmington, Delaware.Beeld AP

Vrijdag ontmoet de Amerikaanse president Joe Biden in Rome paus Franciscus. Dat ligt gevoelig in conservatieve katholieke kringen in de VS. “Er is sprake van een crisis tussen Amerikaanse bisschoppen en het Vaticaan, met Biden daartussenin.”

Djuna Spreksel

Direct na zijn inauguratie als president ontving Joe Biden felicitaties vanuit Rome. De voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie daarentegen benadrukte in zijn reactie vooral de verschillen in de standpunten van de nieuwe president en de bisschoppen. Volgens kerkhistoricus Massimo Faggioli (1970) is het typerend voor de koude relatie tussen Biden en de conservatieve katholieke gemeenschap in de Verenigde Staten. Faggioli is hoogleraar religiestudies aan de Villanova University in Pennsylvania, en auteur van het boek Joe Biden and Catholicism in the United States (2021).

“De ontmoeting tussen Biden en paus Franciscus, deze vrijdag, ligt gevoelig in conservatieve kringen in de VS”, stelt Faggioli. “Biden is, na John F. Kennedy, de tweede katholieke president van de Verenigde Staten. Er is een verhitte discussie gaande over het soort katholicisme dat hij belijdt. Biden zou een te liberale positie innemen over abortus, euthanasie en homorechten. Dat heeft hem tot de vijand van conservatieve bisschoppen gemaakt.”

Volgens Faggioli is de conservatieve katholieke gemeenschap in de VS in de afgelopen 30 jaar radicaler geworden, en ook gegroeid, zeker tijdens de ambtstermijn van president Trump. “Zij staan op gespannen voet met paus Franciscus, die wat hen betreft ook een te liberale koers vaart. In feite zien we hier een crisis tussen Amerikaanse bisschoppen en het Vaticaan, met Biden daartussenin.”

Een deel van de conservatieve bisschoppen in de VS vindt dat katholieke politici met liberale ideeën over abortus voortaan de communie ontzegd moet worden. Gaat dit ook gebeuren?

“In november vorig jaar is op de Amerikaanse bisschoppenconferentie het gesprek geopend over de richtlijnen voor wie wel en wie niet de communie zou moeten ontvangen. In juni heeft driekwart van de bisschoppen ingestemd met het opstellen van een document met mogelijke richtlijnen, en tijdens de conferentie van november wordt er een beslissing genomen. Het kan zijn dat het met een sisser afloopt. Maar veel prominente bisschoppen hebben gezegd dat zij vinden dat Biden niet langer de communie zouden moeten ontvangen, net zo min als de eveneens katholieke Nancy Pelosi, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden.”

Heeft het Vaticaan op de kwestie gereageerd?

“Rome heeft laten weten dat ze het onverstandig vindt dat bisschoppen op deze wijze proberen invloed uit te oefenen op politieke besluitvorming. De paus vertelde dat hij nog nooit iemand de communie heeft geweigerd. Er is een opmerkelijke situatie ontstaan: het Vaticaan, dat het abortusstandpunt van de Democratische partij niet deelt, probeert het recht van progressieve politici in de VS op het sacrament te beschermen. Het Vaticaan vreest dat het weigeren van de communie de polarisatie onder katholieken in het Westen zal vergroten. Dat zou de kerk op termijn meer sektarisch, en minder katholiek kunnen maken. Daar heeft Rome geen belang bij.”

President Biden en paus Franciscus worden vaak gezien als bondgenoten. Beiden zijn na hun aanstelling een relatief progressieve koers gaan varen. En ze hebben ten dele dezelfde vijanden.

“De laatste jaren zijn de Verenigde Staten het hoofdkwartier geworden van de kritiek op het Vaticaan. Voor zowel Biden als paus Franciscus is het moeilijker geworden om hun mensen bij elkaar te houden. Vroeger was het adagium: ik ben het niet met deze president of paus eens, maar hij blijft mijn leider. Nu wordt een leider direct gedelegitimeerd. De poging tot coup die er in 2018 gepleegd werd op paus Franciscus vertoont overeenkomsten met de bestorming van het Capitool afgelopen januari.”

“Op een aantal thema’s vinden Biden en Franciscus elkaar, zoals het klimaat en de gezondheidszorg. Tegelijkertijd is Rome afwachtend: ze weet niet precies wat ze van deze president kan verwachten. Delen van Bidens aanpak wijken tot nu toe niet sterk af van die van zijn voorganger, zoals het immigratiebeleid aan de grens met Mexico.”

Welke symbolische betekenis heeft de ontmoeting van vrijdag?

“Ik zie het als een soort theater: wat je precies doet als je op bezoek gaat, maakt niet uit. Het feit dát beide leiders elkaar ontmoeten, zendt al een belangrijke symbolische boodschap uit: dat het ondanks eventuele verschillen belangrijk is om een gemeenschappelijke basis te vinden voor dialoog. Naar de katholieke gemeenschap wordt gecommuniceerd dat dit pausdom niet gericht is op verdeeldheid, maar gezamenlijk de grote problemen wil aanpakken die niet kunnen wachten, zoals klimaatverandering.”

Lees ook:

Katholieke kerk in VS overweegt Biden recht op communie te ontzeggen vanwege abortusstandpunt

Amerikaanse bisschoppen stemden vrijdag massaal in met een het opstellen van document waardoor president Biden kan worden berispt om zijn standpunt over abortus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden