InterviewZin in het alledaagse

‘Het bewustzijn gaat door. Dat is de adem die niet besmet, maar bevrijdt’

Harmien Bargerman: 'Ik was aan het schudden en in paniek, maar ik was ook degene die mij troostte'.Beeld Lars van den Brink

Welk verhaal geeft uw leven zin? In deze  reeks vertellen Trouw-lezers hun zingevingsverhalen. Vandaag: Harmien Bargeman (55). ‘Langzaamaan ontdekte ik dat het lichaam niet zozeer een huls is, als wel een harnas dat me beschermt tegen ongeluk, bedreigingen, alles wat ik kan verzinnen, maar dat me tegelijk de adem beneemt.’ 

Bijna twintig jaar geleden zat ik op een nacht naast een stervende patiënt. Ik kende haar niet. Bij de overdracht – ik werkte op de hartbewaking – was al gezegd dat ze zou komen te overlijden. Omdat er verder niemand was, ze had geen familie, ging ik naast haar zitten. Haar hand voelde nog warm, maar haar adem begon te stokken, gaspen heet dat medisch, een soort gapen, als een vis op het droge.

“Gebiologeerd keek ik naar dat ademen, iets waar ik gewoonlijk niet zoveel tijd voor heb. Nu zag ik de adem, vooral bij het naar binnen gaan. De tussenpozen werden steeds langer. Opeens zag ik die adem buiten haar, zoals trillende lucht boven het asfalt op een hete dag. Ze was dood, maar die adem hing er nog.

“Ik zag direct dat ze dood was, het lichaam was niet meer dan een huls. Dat beeld raakte ik niet meer kwijt: het lichaam als huls waarin geademd wordt. Dit leek het tegendeel van wat ik jaren daarvoor vaak had gezien, toen ik op de kraamafdeling werkte. Niets is zo geruststellend als een pasgeborene die zijn eerste ademteug ‘haalt’, of krijgt. Als je ouder wordt, ontwikkel je je, anders gezegd, je wordt een optelsom van wat je doet en kan. Iets blijft hetzelfde, en dat iets ben je ook: de adem. Zo gek is het niet om adem het wezenlijke te noemen. Spiritus betekent geest, maar ook adem.

“Ik had, toen ik jong was, een vriendin, Welmoed. Ze stierf op haar twaalfde. Niet veel later droomde ik over haar, ik zag haar in de speeltuin. In mijn droom zei ik: ‘Wat doe jij hier, jij was toch dood?’ ‘Nee, zei ze, ik ben helemaal niet dood, ik leef.’ Die verwarrende droom begon ik nu te begrijpen. Dezelfde adem die zij ooit had, had ik gezien bij die patiënte. Welmoed was er nog, in die adem.”

Zweethut

“In de jaren hierna zocht ik naar de zin van deze waarnemingen over de adem. Ik ging mediteren, volgde yogacursussen en deed een healing-opleiding. Om vier uur ’s ochtends fietste ik door de stad voor een ochtendmeditatie, de Sadhana. Ik hoopte hiermee die ervaring met de adem te kunnen verdiepen om zo door te geven. Dat lukte slechts deels. Na deze sessies ging de lucht als een gek tekeer, alsof het personen zijn. Ik ging met de lucht in gesprek: ‘Ik weet dat jullie daar zitten, hoe krijg ik contact met jullie?’

“Dat contact kwam jaren later. Een vriendin wees me op het bestaan van de zweethut. Toen ik haar een keer vlak na zo’n zweethutsessie sprak, viel me op dat ze alle zwarigheid miste. Niet lang daarna ging ik met haar mee.

“Zo’n sessie bleek een heel ritueel, geleid door een sjamaan, een moderne medicijnman. Buiten, in een stellage van hout, maakte hij basaltstenen gloeiend heet. Deze stenen werden één voor één de hut in gebracht, hij legde ze in een kuil. De hut ging dicht, het werd aardedonker en wij zaten in kleermakerszit rondom deze kuil. Daarna goot hij water op de stenen, en het werd heet. Niet gewoon heet, maar zo heet dat je vanzelf vooroverbuigt tot je neus de aarde raakt, daar is het iets kouder. De hitte benam me de adem, ik raakte in paniek: ‘Rustig maar, Harmien’. Na afloop besefte ik dat er iets geks gebeurd was, alsof ik uit twee personen bestond. Ik was aan het schudden en in paniek, maar was ook degene die mij troostte.

“Ik ging vaker. Langzaamaan ontdekte ik dat het lichaam niet zozeer een huls is, als wel een harnas dat me beschermt tegen ongeluk, bedreigingen, alles wat ik kan verzinnen, maar dat me tegelijk de adem beneemt, want het is lastig ademen in zo’n ijzeren omhulsel. Dat harnas, dat zijn mijn conditioneringen, alles waarvan ik denk dat ik het ben. Door de hitte smelt het ijzer en raak je in paniek. Dan is er de driesecondenregel: ‘Erin of eruit’. Dat betekent: de adem in of de hut uit. Je kunt je laten meevoeren door je paniek, dan blijf je in dat harnas en spring je de hut uit. Je kunt ook wachten, tot drie tellen, de pijn verduren. Het klinkt misschien gek, maar je hebt een keuze.

Ik koos voor de adem en toen bleek, plotseling, het harnas gesmolten. Mijn adem werd diep en groot, ik voelde een zee aan ruimte. Toen ik daarna de hut verliet, was ik haast verbaasd dat ik nog een lichaam had.”

De zee van ruimte

“Iets vergelijkbaars gebeurt nu in de coronacrisis. Door maar te doen-doen-doen hoeven we niet te zijn-zijn-zijn. Zo vermijden we het contact met onze conditioneringen, onze angsten. Nu is het anders: doordat we niet naar buiten kunnen, worden we gedwongen naar binnen te keren. ‘Ik voel een ruimte naar boven komen’, hoor ik om mij heen mensen zeggen. Dat is de zee van ruimte die ik heb leren kennen in de zweethut.

“Voor mij is die ruimte een groter bewustzijn. Dankzij de zweethut ervaar ik mijzelf niet langer uitsluitend als persoon, maar ook als energieveld of bewustzijn. Wij menen afgescheiden te zijn van anderen, maar we staan juist constant met hen in contact, via de huid, onze taal, ons zweet en onze ademhaling – zoals we de laatste maanden tot onze schrik gemerkt hebben.

“Dat contact boezemt ons nu angst in, we zijn bang voor alles buiten onszelf. Dat hoeft niet. Veel zinniger is het onze huidige crisis te zien als uitnodiging een stap in deze ruimte te zetten. Wij zijn een bewustzijn dat huist in een lichaam. Als ik dit lichaam met de dood loslaat, gaat dat bewustzijn door. Dat is de adem die niet besmet, maar bevrijdt.

Heeft u ook een zingevingsverhaal te vertellen en wilt u dat delen?Mail zingeving@trouw.nl.

Lees ook:

Zin in het alledaagse

In de verhalenreeks Zin in het alledaagse vertellen Trouw-lezers hoe ze zin geven aan hun bestaan. Eerdere afleveringen uit de reeks zijn hier terug te lezen. Bij de reeks hoort ook een podcast. Klik hier om de podcast te beluisteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden