Hendrik Gommer in zijn zelfgebouwde hunebed.

InterviewZin in het alledaagse

Hendrik Gommer vond een uitweg uit zijn burnout: ‘Ik bouwde een hunebed’

Hendrik Gommer in zijn zelfgebouwde hunebed.Beeld Jörgen Caris

Welk verhaal geeft uw leven zin? Trouw-lezers vertellen hun zingevingsverhaal. In deze aflevering: Hendrik Gommer (1962). ‘Ik had me jarenlang vreselijk druk gemaakt, dacht dat mijn werk belangrijk was voor de hele wereld, maar die wereld draaide zonder dat werk gewoon door.’

Op onze reizen door Europa zag ik soms een hunebed in een privétuin. Dat gaf die tuin meteen een magische uitstraling. Toen ik duizenden hunebedden bekeken had, wilde ik er zelf een bouwen. Ik schrijf veel over de hunebedbouwers, en door het bouwen kreeg ik er meer gevoel bij.

“Door met die grote keien te werken, kreeg ik het idee een tempel te bouwen. Het verslepen van de megalieten was het zwaarste werk. Ik liet ze uit Denemarken halen, per boot en vrachtauto. De stenen van de hunebedden die wij kennen, in Drenthe, kwamen ook uit Scandinavië. Ooit schoven de gletsjers die stenen hiernaartoe.

“Vijf jaar geleden, aan het einde van mijn vijftiende tijdelijke aanstelling aan een universiteit, kreeg ik een burnout. Het betekende het einde van mijn wetenschappelijke carrière. Voordat ik aan de universiteit ging werken, bouwde en verhuurde ik milieuvriendelijke woningen in Stavoren. Toen ik daar genoeg van kreeg, ben ik rechten gaan studeren.

“Doordat mijn aanstelling beëindigd werd, kwam er ook een einde aan mijn onderzoek. Al het werk dat ik had gedaan viel in duigen. Eerst dacht ik: wat een ramp. Vervolgens merkte ik dat niemand anders dit erg vond. Ik had me jarenlang vreselijk druk gemaakt, maar de wereld draaide zonder mijn onderzoek gewoon door. Als ik dood was gegaan, was het onderzoek ook gestopt. Wat doet het ertoe wat ik doe?

Het monster met de lege ogen

“Mijn arts zei dat ik een burnout had. Ik betwijfel of dat het juiste woord is. Ik was totaal gedesillusioneerd. Als je daarin blijft hangen, leidt dat onvermijdelijk tot depressies. In de zomervakantie na mijn ontslag zagen we in Ierland diverse vrijwel intacte hunebedden. Mijn vrouw moedigde me aan om daar werk van te maken. Hunebedden intrigeren me al sinds mijn vroege jeugd, mijn vader vertelde ons toen dat ze gebouwd waren door reuzen. Door me op het onderzoek naar hunebedden te werpen, lukte het me het monster met de lege ogen het hoofd te bieden.

“Voor de meesten van ons is het een grote existentiële uitdaging de zinloosheid van het bestaan onder ogen te leren zien. Iedereen probeert daar z’n eigen antwoord op te vinden. Religie is een prachtige oplossing, als je je daaraan kunt overgeven. Door me met hunebedden bezig te houden, creëerde ik mijn eigen illusie.

“Het principe van een hunebed is: twee draagstenen met een deksteen eroverheen. Er zijn kleinere stenen van een tot twee ton, die je met een groepje van zes, zeven mensen kunt verplaatsen. Als je stenen ziet van zo’n veertig ton, weet je dat er een gemeenschap van zeker honderd mensen leefde. Met behulp van boomstammen en ossen sleepten zij de stenen naar hun bestemming, meestal niet verder dan een kilometer van waar ze waren gevonden. Voor de bouw van het skelet heb je hulp van anderen nodig. Het aanvullen met randstenen, stopstenen en het overdekken met zand kun je alleen doen.

“Voorheen zat ik in een tredmolen waar veel mensen in zitten: werken, werken, werken; zoveel mogelijk artikelen publiceren, om hogerop te komen. Toen ik op zoek ging naar de hunebedden in het buitenland, kreeg ik weer dezelfde geestdrift als vroeger voor mijn onderzoek op de rechtenfaculteit. Geestdrift is een psychologisch hulpmiddel om in leven te blijven. Tegelijkertijd besef ik: dit doe ik om het leven leuk te maken, of houdbaar te maken. Of zelfs: mogelijk te maken. Ik relativeer constant.

ieder groepslid werd gekend

“Sinds het afscheid van de universiteit schrijf ik een reisgidsenserie over de duizenden hunebedden die ik heb bezocht. Mensen legden de doden in de stenen kamer en brachten offers aan hun voorouders om hen een gunst te vragen. De hunebedbouwers leefden in familiegroepen van vijftig tot honderd personen. Hun leven had zin voor hun familieleden. Niemand was onmisbaar en ieder groepslid werd gekend. Leg dat eens naast de strijd om erkenning die veel mensen in de huidige internetwereld ervaren.

'Als de zonnestralen door de boom boven de heuvel vallen, krijg ik kippenvel.' Beeld Jörgen Caris
'Als de zonnestralen door de boom boven de heuvel vallen, krijg ik kippenvel.'Beeld Jörgen Caris

“Het leven in die tijd duurde kort, vaak niet langer dan 30 jaar. Dan was het plezierig dat je na je dood voor lange tijd zou doorleven tussen je familie, in dat hunebed. Zoiets dacht men. En dat je dan weer raad kon geven aan de mensen die na je kwamen. Dat gaf de dood zin. Waarschijnlijk lag het idee van voorouderverering, oftewel de eeuwige familieband, ten grondslag aan de bouw van hunebedden. Nog steeds gaan mensen bij een begraafplaats in gesprek met hun overleden dierbare die daar ligt. Een hunebed bood hoop.

“Voor mij ligt dat anders. Het bouwen van het hunebed bood mij eerder rust dan hoop. Het resultaat is beter dan ik had durven hopen. We hebben een tempel achterin in onze bosachtige tuin, die me elke dag weer een gevoel van rust geeft. Als de zonnestralen door de boom boven de heuvel vallen, krijg ik kippenvel.

“Voor mij ligt het zingevende van ons hunebed in het hier en nu. Naar mijn stelligste overtuiging hebben mensen, sinds ze bewustzijn hebben ontwikkeld, illusies nodig om weerstand te kunnen bieden aan het alternatief: zinloosheid. Mijn onderzoek naar hunebedden is zo’n illusie.”

Heeft u ook een zingevingsverhaal te vertellen en wilt u dat delen? Mail dan naar: zingeving@trouw.nl.

Lees ook:

Zin in het alledaagse

In de verhalenreeks Zin in het alledaagse vertellen Trouw-lezers hoe ze zin geven aan hun bestaan. Eerdere afleveringen uit de reeks zijn hier terug te lezen. Bij de reeks hoort ook een podcast. Klik hier om de podcast te beluisteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden