null Beeld
Beeld

ColumnStijn Fens

Hemel en hel zijn bruikbare begrippen met beperkingen

Ik ben een goedaardige complotdenker. De samenhang der dingen, daar gaat het mij om. Nu zie ik ook wel: aan chaos geen gebrek om ons heen. Maar ik kijk anders tegen die chaos aan. Als je het wilt zien, heeft alles met elkaar te maken.

Neem nou het nieuws rond vega­nistisch restaurant Waku Waku in Utrecht, dat deze week het centrum werd van het protest tegen de coronapas.

Een dag nadat de gemeente Utrecht besloot het restaurant te ­sluiten omdat de eigenaar weigerde ­bezoekers te ­controleren op een gel­dige coronapas, werd bekend dat Waku Waku, de vermaarde televisiequiz over dieren en natuur die de KRO ooit uitzond, waarschijnlijk volgend jaar terugkeert op de televisie.

Toeval? Laat me niet lachen. Hier zit een plan achter, een schepper, een drijvende kracht. U hoeft mij niet te geloven hoor. We leven in een vrij land.

Ondertussen ga ik nog even door. Ik ben de god van mijn eigen column.

De laatste keer dat ik de hemel dacht te ervaren, was nog maar twee weken geleden

Diezelfde schepper is de vader van de twee-eiige tweeling hemel en hel. Over de hemel schreef ik hier al vaak. Ik vond ’m onder meer in Disneyland Parijs, in Rome, in ’t Harde. Op zoveel plekken. De laatste keer dat ik de hemel dacht te ervaren, was nog maar twee weken geleden. Ik stond op het uitkijkpunt van de Aiguille du Midi, een ruim 3800 meter hoge bergtop in het Mont Blancmassief. De zon scheen uitbundig. Tussen mij en de afgrond stond een stevig hek. Ergens daaronder moest zich de aarde bevinden, maar die ging op dat moment schuil onder de wolken.

Ik had een hemels uitzicht op andere bergtoppen en op de Mont Blanc.

Ik was gelukkig.

Ik zag alleen maar vriendelijke mensen om me heen.

Ze maakten foto’s van en met elkaar. Dat is de hemel: op een prachtige bergtop selfies nemen met dierbaren. Toch moest ik op die bergtop ook aan de hel denken.

Dat kwam door het boek De ontdekking van Urk van de Belgische schrijver en journalist Matthias Declercq, dat ik net had uitgelezen. Het is een fascinerend portret van het vissersdorp. Declercq schrijft uitgebreid over het kerkelijk leven op Urk. Over de ‘lichten’ en de ‘zwaren’. Over uitverkoren zijn of niet. Bij de ‘zwaren’ mogen namelijk slechts een aantal mensen na hun dood naar God terugkeren. De rest moet in de hel boeten voor de zondeval. Een jonge vrouw zegt in het boek van Declercq: “Hopen bekeerd te worden, bidden, dat is al wat ik kan doen. Het is de ­Heere die beslist. Als er voor mij geen plaats is in de hemel, dan wacht mij het eeuwig vuur.”

Iemand heeft een plan met mij

Nadat ik De Ontdekking van Urk had uitgelezen, was ik begonnen aan de roman De goede zoon waarmee Rob van Essen twee jaar geleden de Libris Literatuurprijs won. Ook daarin kwam dat eeuwige vuur weer op mijn pad. Toeval? Wederom niet. Iemand heeft een plan met mij.

De hoofdpersoon in De goede zoon is als jongen bang voor de hel. Niet zondigen, is het enige dat-ie kan doen om niet in de hel te komen. Maar dan: “Aan de andere kant had God in zijn wijsheid al voor het begin der tijden bepaald wie zou worden gered en wie zou worden verdoemd. Hoeveel je ook bad, hoe stevig je je handen ook vouwde en je ogen dichtkneep, het zou zomaar kunnen dat je al verloren was. Verloren, verkoren, het scheelde niks, maar het scheelde alles, tot in der eeuwigheid.”

Daar stond ik dan op 3800 meter hoogte en vroeg me af of ook ik al verloren of juist verkoren was, overgeleverd aan de willekeur van God. Oppermajesteitelijke willekeur, ik zeg het u, maar toch willekeur. Of kon ik, door het doen van goede werken, mijzelf een pas met QR-code verwerven die mij toegang zou verlenen tot het hemelse restaurant waar honger en dorst niet bestaan?

Hemel en hel zijn op zichzelf bruikbare concepten om orde te scheppen in chaos en mist, maar ze kennen ook hun beperkingen. Al is het maar omdat ze voor velerlei uitleg vatbaar zijn.

Ik mocht op die prachtige dag, twee weken geleden, van die hemelse bergtop weer afdalen met de cabinelift naar het dal. Gelukkig maar. Ik moest er niet aan denken om daar ’s nachts ­alleen achter te blijven, op die grote hoogte. Verstoken van warmte, licht, liefde: in eeuwige kou. De hel.

Trouw-redacteur Stijn Fens volgt de katholieke kerk al decennia op de voet en schrijft columns over het geloof en zijn persoonlijk leven. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden