ColumnWelmoed Vlieger

Help de zieken, al is het met gevaar voor eigen leven

Kleuters op een Frans schoolplein die in afgetekende vakken zelfstandig moeten spelen. Hekken om verzorgingshuizen. Een terminale patiënt die na zeven weken afzondering nog een laatste keer door het raam mag zwaaien naar zijn vrouw. Het zijn beelden die door je ziel snijden. Beelden ook, die ik steeds moeilijker kan verenigen met de ratio die erachter schuilt. Dreigen controle en rationaliteit in deze coronacrisis niet te veel ten koste te gaan van empathie, waardigheid en medemenselijkheid?

Aan de ene kant veel waardering voor wat ziekenhuizen aan inzet laten zien, met name op ic’s. Aan de andere kant geschoktheid over de eenzaamheid in verpleeg-huizen en bij gehandicapten, de vele doden. Miljoenen gingen naar extra beademingsapparatuur en beschermingsmateriaal in de hoogtechnische curatieve setting, terwijl personeel en familie van de meest kwetsbare ouderen ervan verstoken bleven. Met drama’s achter het isolement dat werd opgelegd. Niemand deed het erom, uiteraard. Maar het toont wel de al te grote focus op herstel en rationaliteit. Den Haag ging er uiteindelijk toch in mee. De ouderenzorg moest de klappen opvangen.

Nu de lockdown wereldwijd versoepelingen kent, toont zich een andere dreigende kloof die we moeten zien te voorkomen. Kunnen mensen die hun baan of zorgvuldig opgebouwde bedrijf op de tocht zien staan het nog opbrengen om solidair te zijn met de zieken, vooral ouderen?

Mensen met symptomen werden zonder omhaal op straat gegooid

In The New York Times las ik een artikel onder de veelzeggende kop ‘Pandemics kill compassion, too’. Een blik op de geschiedenis leert dat pandemieën niet alleen verbroedering oproepen, maar mensen ook uiteendrijven. De mensonterende situaties waar dit tijdens vroegere pandemieën toe heeft geleid gaan alle voorstellingsvermogen te boven. Wel moeten we beseffen dat bijvoorbeeld de zwarte dood nog vele malen ernstiger en ontwrichtender was dan Covid. Mensen met symptomen werden zonder omhaal op straat gegooid, tussen de vele zieken en stervenden die er al lagen. Er waren ouders die hun zieke kinderen volledig aan hun lot overlieten. Alles om te voorkomen dat je niet besmet raakte.

Die tijden zijn gelukkig voorbij. Ik hoop dat we ook beschaafdere varianten zullen weten te vermijden. Wat gaat er in de VS gebeuren als voorzichtigheid door politici wordt getart omdat herverkiezingen op het spel staan en de economie moet groeien? Hoe zullen andere continenten daarop reageren?

De tijden zijn nu, maar waakzaamheid is op z’n plaats. We moeten met elkaar zorgen dat de zorg niet overbelast raakt, dat mensen niet onnodig sterven. Maar laten we ook oog hebben voor de ouderen die minder stem hebben en wier leven in het eindstadium verkeert. Laten we daarnaast zorgvuldig de zorgen en noden van groepen evenwichtig blijven benaderen. Dat vergt behalve moed vooral medeleven en zich kunnen verplaatsen in de ander. Generaties verbonden houden, de ouderenzorg meer centraal stellen, economie en compassie in elkaar laten overlopen.

Er wordt tegenwoordig weer hoger opgegeven van de christelijke waarden die onze cultuur stempelen. Keizer Julianus, die afstand nam van zijn christelijke opvoeding, spoorde in de vierde eeuw zijn landgenoten aan om, evenals de christenen, zonder aanzien des persoons besmettelijk zieken te helpen, met gevaar voor eigen leven. Die aansporing lijkt me een prima idee en uiterst actueel.

Lees ook:

Is corona de schuld van China of onszelf? ‘Jouw zucht naar een iPhone vergroot het gevaar op een pandemie’

Wat is goed handelen? In de rubriek Nieuw Moreel Peil onderzoekt Peter Henk Steenhuis met een deskundige ethische vragen uit het coronatijdperk. In deze aflevering: wie is de schuldige?

Waar is God in deze pandemie?

Wat God met de coronacrisis te maken heeft? Het eerlijke antwoord volgens priester James Martin: dat weten we niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden