Israël

Groepje predikanten wil excuses van de PKN aan Palestijnen

null Beeld

De Palestijnen zouden van de Protestantse Kerk in Nederland excuses moeten krijgen voor het leed en onrecht dat hen is aangedaan. Want kerk en theologie zijn medeplichtig aan ‘de zonde van de bezetting en onderdrukking van het Palestijnse volk’, zo stellen vijf PKN-predikanten in een open brief aan het landelijke kerkbestuur om een schuldbelijdenis.

De vijf zijn actief in de theologiewerkgroep van Kairos-Sabeel, een organisatie die het opneemt voor met name Palestijnse christenen. Zij vinden dat het hoog tijd wordt voor hun kerk te erkennen dat ze heeft gefaald, door het te weinig op te nemen voor de Palestijnen. “De kerk heeft het Palestijnse volk niet vurig genoeg liefgehad”, zegt woordvoerder predikant Harm Jansen in een toelichting op de open brief, die online vanaf donderdag kan worden ondertekend.

Deze week viert de staat Israël zijn 73-jarig bestaan. In de verklaring vragen de vijf aandacht voor wat zij noemen de keerzijde daarvan: “Dat is ook 73 jaar Nakba, ‘de ramp’ die de oprichting van de staat Israël voor Palestijnen inhoudt. Levend in een apartheidsstaat of lijdend onder bezetting worden Palestijnen beroofd van hun menselijke waardigheid. Land wordt stelselmatig geannexeerd, bewegingsvrijheid ingeperkt, terreur van Joodse kolonisten wordt gedoogd, Gaza wordt afgeknepen.” De kerk heeft, zeggen de vijf, gefaald dat lijden te erkennen.

Gevoelig thema

In de veelstromige PKN geldt ‘Israël’ als een van de gevoeligste thema’s. In de uitgangspunten van de grootste protestantse kerk van Nederland staat dat de PKN een ‘onopgeefbare verbondenheid heeft met het volk Israël.’ Dat er een speciale band is bestrijdt in de kerk niemand; het christendom is uit het jodendom voortgekomen. Maar in de praktijk betekent dit volgens mensen als Jansen ertoe dat de politiek van Israël kritiekloos wordt gevolgd.

Een groep liberale theologen pleitte er in 2018 in een manifest voor, de bewuste passage te schrappen. Dat leidde ook onder lezers van Trouw tot scherpe kritiek, tot aan het verwijt van antisemitisme aan toe. De kerkleiding wilde wel in gesprek, maar gaf bij voorbaat aan niet te willen wrikken aan de kerkorde. Voor Jansen hoeft dat ook niet: “Die woorden sluiten kritiek op de staat Israël niet uit, en je kunt evengoed ondubbelzinnig solidair zijn met het Palestijnse volk.”

Tekortschieten

De vijf zetten hun voorstel voor excuses in het licht van de schuldbelijdenis van het landelijk kerkbestuur tegenover de Joodse gemeenschap voor het tekortschieten van de kerk voor en in de Tweede Wereldoorlog. De situatie van de Joden in de oorlog is weliswaar niet vergelijkbaar met die van de Palestijnen nu, zegt Jansen: “Er zijn geen gaskamers voor Palestijnen.” Maar de PKN-leiding zou volgens het vijftal wel de vorm kunnen overnemen van een publieke verklaring, zoals ze die in november in een Amsterdamse synagoge heeft uitgesproken. In hun oproep doen de theologen een voorstel voor een tekst.

Het verzoek aan het kerkbestuur komt middenin een week van grote onrust en geweld in Israël. Bij raketaanvallen vielen zowel aan Israëlische als aan Palestijnse zijde doden en gewonden. Jansen vindt het geen slecht, maar juist een uitgelezen moment voor de kerk om nu van zich te laten horen: “Dit geweld onderstreept waar het in de excuses om gaat: dat er iets wezenlijk niet deugt. Wij zegenen geen raketten, maar we willen erkenning van het onrecht dat nu plaatsvindt.”

De scriba van de PKN, René de Reuver, spreekt van een ‘fundamentele vraag’ die aan het kerkbestuur wordt gesteld. Hij kan nog geen reactie geven, hij wil de zaak eerst bespreken in het dagelijks bestuur.

Lees ook:

Verandering in protestantse kerk is een zaak van de lange adem

In de protestantse kerk lijkt iets veranderen amper mogelijk. Maar het kán wel, al zal het altijd een lang proces zijn. Het landelijk bestuur van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) gaat critici van zijn Israël-standpunt uitnodigen voor een gesprek.

Theologen willen af van speciale positie van Israël binnen PKN

De protestantse kerk is officieel ‘onopgeefbaar verbonden met het volk Israël’. Een groep theologen wil daarvan af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden