ColumnWelmoed Vlieger

Ga naar waar het alleen en eenzaam is

‘We zijn nog niet wie wij kunnen zijn. We zijn ook nog niet die wij moeten zijn. Maar wij zijn ook niet meer de mens die wij waren.’ Deze woorden, van een mij verder onbekende predikant die Martin Luther King ooit citeerde, vat de impact van de huidige pandemie voor mij goed samen.

Een ‘ramp in slowmotion’, zo noemde ziekenhuis­directeur David Jongen de coronacrisis. Met de steeds verdergaande maatregelen kunnen we hopelijk nog wat tijd kopen om de snel groeiende groep zieken op te vangen en de ziekenhuizen te ontlasten. Tegelijkertijd zitten we in een stadium waarin we moeten aanvaarden wat ons gaat overkomen. Hoe om te gaan met dit spanningsveld?

Voormalig huisarts en hoogleraar filosofie Marli ­Huijer zei in een interview met ScienceGuide vorige week zich zorgen te maken over de toenemende druk om over te gaan tot de meest rigoureuze maatregelen bij de bestrijding van het virus, zoals een totale lockdown. “We moeten accepteren dat het risico van de dood bij het leven hoort.” Ik vond het al met al een wat ongemakkelijk interview en zal uitleggen waarom.

Over twee weken kunnen wij dezelfde ellende verwachten

In de eerste plaats geeft Huijer aan moeite te hebben met de vergelijking met landen zoals Italië, die veel mensen de laatste dagen maken. Hoewel Nederland volgens de talloze wetenschappelijke curves en modellen die inmiddels rondgaan over zo’n twee weken precies dezelfde ellende kan verwachten die nu Italië treft, wordt bij dit soort vergelijkingen volgens Huijer volledig voorbijgegaan aan het feit dat landen, ook binnen Europa, verschillend zijn. 

Zo hebben wij hier niet op ­elke hoek van de straat een apotheek en nemen we ook niet voor alles een antibioticum. “Bovendien heeft Nederland redelijk gedisciplineerde burgers. Van nature houden die al afstand tot elkaar. Ze wassen vaak netjes hun handen en in de winkel betalen ze al keurig met hun pinpas, liefst contactloos.”

Met onze weerstand is het volgens Huijer kortom een stuk beter gesteld dan met die van de Italianen. Nog los van het ongemakkelijke gevoel dat zo’n aanname bij mij oproept, vraag ik me af of niet juist deze denkwijze kenmerkend is voor de massa’s mensen die er de afgelopen weken gezellig op uit trokken om yoga-oefeningen in het park te doen, feestelijke barbecues te organiseren en volle markten te bezoeken – alle informatie, RIVM-adviezen en smeekbedes van artsen, ziekenhuispersoneel en kwetsbare mensen ten spijt. De massa’s dus, die zich immuun wanen voor wat komen gaat en juist zo ons land laten afstevenen op een lockdown waarbij de eigen vrijheid en verantwoordelijkheid plaatsmaken voor dwang.

Sterven mag bij het leven horen, onnodig sterven is iets heel anders

Volgens Huijer moeten we accepteren dat het risico van de dood bij het leven hoort. Geen mens zal dit ontkennen, maar in deze crisis ligt het allemaal toch wat complexer, lijkt mij. Sterven mag dan bij het leven horen, onnodig sterven is iets heel anders. Liever hou ik vast aan de misschien onmogelijke opgave die in de woorden van die predikant besloten ligt: dat we worden wie we kunnen en moeten zijn.

Soms moet de mens naar buiten durven treden en de ruimte kiezen waar hij waarschijnlijk alleen en eenzaam is. Weg van het vertrouwde, van gewoonte en groepsdruk, van het vasthouden aan wie wij waren, zonder de gebeurtenissen te ontlopen. Daar verschijnt de ander. Daar schijnt het licht in de duisternis.

Welmoed Vlieger (1976) studeerde wetenschap van godsdienst en levensbeschouwing, en daarnaast wijsbegeerte aan de Universiteit van Amsterdam. Lees haar columns hier terug.

Lees ook:

Samen tegen het virus, kunnen wij westerlingen dat nog wel?

Hoe maak je in deze tijd waarin de corona-epidemie alles lijkt te beheersen de juiste keuzes? Zijn wij als geïndividualiseerde westerlingen nog wel in staat om offers te brengen voor het collectief?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden