Prijsuitreiking

Filosofieboek tegen ‘dataïsme’ wint de Socratesbeker

null Beeld Suzan Hijink
Beeld Suzan Hijink

De prijs voor het beste Nederlandstalige filosofieboek gaat dit jaar naar Miriam Rasch.

Met Frictie. Ethiek in tijden van dataïsme heeft Miriam Rasch de Socratesbeker gewonnen, de prijs voor het beste Nederlandstalige filosofische boek. Vrijdagmiddag maakte de jury de uitslag in Amsterdam bekend.

De juryleden prijzen Rasch voor het in kaart brengen van onontgonnen terrein. Dat terrein is het dataïsme uit de ondertitel van Rasch’ boek. De term werd gemunt in 2013 en slaat op de overtuiging (volgens Rasch het ‘geloof’) dat de hele wereld kan en zal worden gevat in een set van data. Daarbij leggen intuïtie en hypothese het af tegen data-analyse. Volgens Rasch laat niet alles zich daarin vangen. Er is, aldus het juryrapport, ‘de rest, het surplus, het sublieme, het onuitsprekelijke, ruis, God. Daar ontstaat spanning’ – de ‘frictie’ uit de titel.

Rasch, verbonden aan het Instituut voor Netwerkcultuur aan de Hogeschool van Amsterdam, wil de ethiek redden uit de klauwen van de dataïsten met hun ‘technologische en perfecte oplossing’, waardoor ‘het menselijke juist verdwijnt’, schreef Trouw-recensent Tanny Dobbelaar over het boek. Zij noemde Frictie ‘sprankelend, relevant en stilistisch interessant’. Dat oordeel deelt de Socratesjury. De keuze voor Rasch was wel een ‘fotofinish’. De verliezende finalist is niet bekendgemaakt.

Andere titels op de shortlist

De andere titels op de shortlist waren Machiavelli’s lef van Tinneke Beeckman, Iris Murdoch. Een filosofie van de liefde van Katrien Schaubroeck, De lege hemel. Over eenzaamheid van Marjan Slob en Ruud Weltens Wie is er bang voor Simone de Beauvoir? Over feminisme, existentialisme, God, liefde en seks.

Op de longlist was, aldus het juryrapport, ‘onze problematische verhouding tot het klimaat en de natuur prominent vertegenwoordigd’.

De Socratesjury ging ook in op het geslacht van de auteurs: “Tussen de 64 inzendingen van de Socratesbeker zaten in 2016 slechts zes boeken geschreven door een vrouwelijke filosoof.” Daarop verscheen een manifest in Filosofie Magazine tegen de ‘gebrekkige vertegenwoordiging van vrouwelijke auteurs in de Nederlandse publieksfilosofie’. Of dat een grote verschuiving teweeg heeft gebracht, vinden de juryleden een te grote vraag, maar ze zijn optimistisch gestemd. De shortlist van 2021 telde vooral vrouwelijke auteurs.

Lees ook:

In dit boek ontdek je wat je digitale profiel níet over je zegt

Lees hier de recensie van Frictie die Tanny Dobbelaar vorig jaar schreef in Trouw. ‘Ze voert de lezer langs allerlei denkers en ideeën die bepaald niet mainstream zijn. Al doende laat ze zien hoe data onze wereld zijn gaan regeren.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden