Column

Excelleren kost vrouwen meer dan mannen – misschien zelfs hun relatie

Leonie Breebaart. Beeld Maartje Geels

Het idee dat vrouwen ook best mogen werken en geld verdienen, lijkt misschien heel modern. Maar in 1898 werd in Den Haag al een Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid gehouden. 

Biologische beletsels tegen vrouwenarbeid zagen zij de organisatie in het geheel niet. Foto’s van in lieslaarzen gestoken oesterwerksters uit Yrseke bewezen het, net als beelden van stenensjouwende meiden. Kookles werd ook gegeven, maar dan aan mannen. Volgens feministe Wilhelmina Drucker werd aan sekseverschillen te veel waarde toegekend en zouden beide seksen zich vrijelijk moeten kunnen ontwikkelen, zodat ‘na enige geslachten, slechts individueele differentie is te constateren’. Zo staat te lezen in het vorig jaar verschenen boek ‘Sekse. Een begripsgeschiedenis’.

Het tijdperk waar Drucker van droomde, is nog niet aangebroken, bleek afgelopen dinsdag uit een Trouw-artikel met de kop ‘Zodra de vrouw kostwinnaar wordt, begint de heibel’. Op grond van langlopend onderzoek constateerde socioloog Niels Blom dat vrouwen die meer gaan verdienen dan hun man moeten vrezen voor hun relatie. In het stuk kwam ook relatietherapeut Wilfred Sluys aan het woord. Die zag in zijn praktijk nog veel mannen die ‘vinden dat zij de kost moeten verdienen’.

Dat idee stamt uit de negentiende eeuw, zo leert opnieuw het boek ‘Sekse’. Vooral de rond 1870 populaire dichter J.J.L. Ten Kate heeft eraan bijgedragen, met dichtregels die de seksen elk een van God gegeven territorium toebedeelden: “Zijn gebied is heel de Schepping, / en zijn arbeidsveld in ’t licht,” En over de vrouw: “Meest op d’ achtergrond van ’t leven / is haar schouwtooneel bereid / in uw liefelijke scheemring,/ dienende Bescheidenheid!” 

Hém de wereld, háár het huis – daar kwam het op neer en dat zette de toon voor de rolverdeling die Wilhelmina Drucker zo krachtig bestreed, wat haar de haat van christenen én socialisten opleverde – die laatsten vreesden niet alleen zedenbederf, maar vooral concurrentie op de werkvloer.

De negentiende eeuw lijkt lang geleden. En als Wilhelmina Drucker uit de hemel op ons neerkijkt, kan ze tevreden constateren dat man en vrouw op het werk en daarbuiten vaker als individu worden beoordeeld, en minder vaak op grond van hun veronderstelde sekse­kenmerken. Maar als ze beter kijkt, zal Drucker helaas ook de opmars moeten constateren van politieke partijen die haar werk het liefst teniet willen doen. Zo liet Thierry Baudet zich in 2017 tegenover Quote ontvallen dat ‘vrouwen over het algemeen minder excelleren in een heleboel beroepen en minder ambitie hebben’. Precies het type uitspraak dat mannen en vrouwen sterkt in de opvatting dat vrouwen geen ambitie horen te tonen. Hém de wereld, háár het huis, zoals Ten Kate al in 1866 schreef.

Maar misschien kan Bloms proefschrift tenminste het nog wijdverbreide misverstand wegnemen dat eventueel gebrek aan ambitie bij vrouwen te wijten is aan ‘natuurlijke’ verschillen. Excelleren kost vrouwen meer dan mannen – misschien zelfs hun relatie. En dat kan genoeg zijn om te vluchten in ‘dienende bescheidenheid’. “Nee hoor schat, maak jij maar promotie. Ik hoef niet zo nodig.”

Wat is daar nou erg aan? Leonie Breebaart onderzoekt in haar column de actualiteit op filosofische wijze. Lees meer columns op trouw.nl/leoniebreebaart.

Lees ook:

Wordt dit het jaar van de man? Hij moet in elk geval aan de bak

Hoe ziet 2019 eruit? Niemand weet het, maar Trouw doet voorspellingen in de serie ‘het jaar van’. De eerste aflevering: wordt dit het jaar van de man?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden