ColumnEva Meijer

Er zijn zo veel stiltes te doorbreken

Als je stil blijft over zaken die belangrijk voor je zijn, zal de stilte binnenin je groeien tot je explodeert, schrijft de Amerikaanse schrijver en activist Audre Lorde. Als zwarte vrouw is ze zo gesocialiseerd dat ze meer respect heeft voor angst dan voor haar behoefte aan taal en definitie, vervolgt ze. In het spreken laat je je zien, en dat is gevaarlijk. Toch is het voor mensen uit gemarginaliseerde groepen van levensbelang dat wel te doen.

Er zijn allerlei stiltes te doorbreken, oude en nieuwe. Neem de filosofische canon. Veel mensen denken bij de eerste filosofen aan witte – of gebronsde – mannen. Historicus Dag Herbjørnsrud betoogt dat dat beeld niet klopt. Onder andere Chinese, Indiase en islamitische vrouwen hebben hun filosofische tradities mede gevormd. Zoals de Indiase Akka Mahadevi (1130-60). Zij ageerde tegen alles wat mensen van elkaar scheidt, zoals kaste, sekse, taal of kleding, en bracht haar ideeën over gelijkwaardigheid zelf in de praktijk. Ze trouwde met de lokale koning Kaushika op voorwaarde dat ze apart sliepen en zij haar eigen keuzes kon maken. Toen hij dat toch dwarsboomde, trok ze haar kleren uit en liep ze, alleen bedekt door haar lange haar, naar buiten. Ze kwam terecht in een spiritueel centrum, waar ze de mysticus Allama Prabhu overtuigde van haar filosofische kwaliteiten en een gewaardeerde denker werd.

Hun woorden hebben vaak weinig gewicht

De bijdragen van vrouwen en niet-binaire mensen zijn grotendeels uit de geschiedenis geschreven, maar ook nu hebben hun woorden vaak weinig gewicht. Dat is niet alleen een probleem voor hen. In een recent artikel in The Guardian laat journalist Jaclyn Friedman zien dat het negeren van vrouwen verbonden is met andere vormen van geweld. Daders van schietpartijen in de VS hebben bijvoorbeeld meestal al eerder vrouwen mishandeld. Soms hun moeder, vaker hun partner. Vrouwen die dit aankaarten, worden vaak niet geloofd en dit heeft gevolgen voor de hele samenleving.

Je uitspreken tegen geweld is op veel plaatsen overigens nog steeds gevaarlijk. Vorige maand werd de Mexicaanse kunstenaar Isabel Cabanillas de la Torre in Ciudad Juárez doodgeschoten, toen ze na een cafébezoek naar huis fietste. Ze was lid van een feministisch kunstenaarscollectief, Hijas de su Maquilera Madre, dochters van de fabrieksmoeders. In Ciudad Juárez is sinds de jaren negentig sprake van femicide en de vrouwen die in die tijd naar de stad kwamen om in de fabriek te werken, werden vaak slachtoffer.

Veel leden van het collectief zijn dochters van deze arbeiders. Als de eerste generatie die geboren is in Ciudad Juárez, zijn ze hoger opgeleid dan hun moeders, maar ze worden nu zelf ook slachtoffer van patriarchaal geweld, waarschijnlijk juist omdat ze zich ertegen uitspreken. Cabanillas de la Torre deed dat met haar werk.

Toch moeten we ons blijven uitspreken. Want, zoals Lorde schrijft: als we in stilte wachten op die laatste luxe, vrij te zijn van angst, zal het gewicht van die stilte ons verstikken. Met woorden moeten gemarginaliseerde groepen de afstand tot elkaar overbruggen, want het is niet het verschil dat ons vleugellam maakt, maar de stilte. En er zijn zo veel stiltes te doorbreken.

Eva Meijer (1980) is filosoof, schrijver en singer-songwriter. Ze promoveerde op de politieke stem van het dier en in 2011 debuteerde ze met de roman ‘Het schuwste dier’. Voor Trouw schrijft ze tweewekelijks een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden