null Beeld
Beeld

BladenNico de Fijter

Er zijn steeds meer ongelovigen, maar wie zijn zij en wat bindt hen?

Om de zoveel tijd verschijnt er onderzoek naar religiositeit in Nederland. Meestal is dat – op het eerste gezicht – niet heel erg spannend: het percentage mensen dat zichzelf rekent tot een kerkelijke gezindte of levensbeschouwelijke groepering neemt gestaag af. Het CBS meldde vorige maand dat dit percentage in de afgelopen paar jaar is gedaald naar 46 procent. Vergelijkbare ontwikkelingen zien we overal in de westerse wereld. In de VS is de groep mensen die zichzelf beschouwt als atheïst of agnost inmiddels gestegen naar iets meer dan een kwart van de volwassen bevolking. In Groot-Brittannië rekent 52 procent zichzelf tot geen enkele religieuze stroming.

Nou valt er op die cijfers van alles af te dingen. Dat religie zich in toenemende mate ook kan afspelen buiten de religieus-institutionele kaders bijvoorbeeld. En dat er een groeiende groep mensen is die buiten (maar soms ten dele ook binnen) die kaders bezig is uit allerhande verschillende religieuze en levensbeschouwelijke tradities een soort doe-het-zelfreligie op te tuigen. Maar daar gaat het hier nu even niet over.

Betekenis en zingeving

Met de groei van de groep mensen die zichzelf als ­ongelovig beschouwt, neemt het onderzoek naar hun overtuigingen toe. Wie zijn al die atheïsten, agnosten, humanisten, vrijdenkers, seculieren, niet-religieuze spirituelen en seculieren? Het Humanistisch Verbond liet er onlangs al onderzoek naar doen. En binnenkort komt het SCP met een groot onderzoek naar de levensbeschouwing en zingeving van agnosten en atheïsten in Nederland. Aan de universiteit van Canterbury ­gebeurt iets soortgelijks, in het ­onderzoeksproject Understanding Unbelief. De onderzoekers daar zeggen dat “ongeloof in God niet automatisch leidt tot ongeloof in andere bovennatuurlijke verschijnselen”.

Dat laatste citaat komt uit The Guardian. De Britse krant schrijft over een project van fotograaf Aubrey ­Wade. Die wilde weten: wie zijn de ongelovigen, en volgens welke principes leiden zij hun levens? Wade portretteerde dertig mensen uit vijf verschillende landen. Als die dertig mee zouden doen aan het religie-onderzoek van het CBS zouden ze daar buiten de groep vallen die zichzelf als religieus beschouwt. Maar hoe, wilde Wade weten, geven ze richting aan hun leven, welke waarden zijn belangrijk, welke rituelen? Zijn conclusie: de diversiteit onder ongelovigen is minstens zo groot als onder gelovigen. “Wat hen bindt is de wens om betekenis en zingeving te vinden in het leven.”

Meer dan een ego-dingetje

Met die wens is ook coach Susanne Kruys bezig. In haar werk begeleidt ze mensen die vastge­lopen zijn. In hun werk, privé, of anderszins. “Mensen komen nooit binnen met de vraag: ik ben op zoek naar zingeving. Ze komen binnen met: ik ben ergens tegenaan gelopen, of: ik kamp met depressieve gevoelens, of: ik maak steeds dezelfde fout. Vaak ligt daaronder een andere vraag verscholen”, vertelt Kruys in Woord&Dienst, opiniërend magazine voor protestants Nederland. En die andere vraag draait om zingeving. “Het heeft te maken met richting, doel, betekenis, van betekenis zijn voor jezelf en voor het grotere geheel. Ik geloof dat als je je betekenis op het spoor bent, dat dit dan niet alleen een ego-dingetje is maar dat je dan ook hebt ontdekt wat je de wereld kunt bieden.”

In deze rubriek bespreken onze redacteuren wekelijks opvallend nieuws uit religieus en filosofisch getinte bladen en blogs. Lees eerdere afleveringen in het dossier Bladen.

Lees ook:

We maken steeds meer onze eigen cocktail van religies

Religies worden steeds vaker met elkaar gemengd. Deze ontwikkeling wordt door wetenschappers van de VU in Amsterdam in kaart gebracht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden