De zin vanLeoni Jansen

‘Er gaapt een gat tussen zelfvertrouwen en zelfcompassie’

Leoni Jansen

In tijden van corona delen meer of minder bekende Nederlanders over hun persoonlijke leefregel of een inspirerende zin. Zangeres en theatermaakster Leoni Jansen (1955) vertelt.

Mijn huidige gemoedstoestand is stress. Tijdens de coronacrisis raakte ik eerst al mijn werk kwijt, maar het werd de afgelopen tijd steeds beter. En nu wordt er van alles afgelast. Zaterdag willen we ‘De eeuw van Harry Belafonte’ spelen. Maar of dat doorgaat? En als we maar dertig mensen in de zaal mogen hebben – en wij zijn met ons vieren, plus een impresariaat – dan mogen we 450 euro verdelen. Dat kan niet.

“Deze coronaperiode heeft me wel iets gebracht: ik kreeg eindelijk tijd om me te verdiepen in leiderschap. Vrouwelijk leiderschap. Daar ga ik met Jolanda Holwerda een theatercollege over maken. Al jaren werk ik graag met vrouwen samen, ze hebben me altijd gefascineerd. Hoe krijgen ze geloof in zichzelf? Daar zijn mannen veel beter in.

“In een boek van de psychologe Kristin Neff ontdekte ik haar analyse van zelfvertrouwen. Zelfvertrouwen is fijn, maar het is heel belangrijk hoe je dat hebt verkregen. Als je het ontleent aan een geslaagde vergelijking, schiet je er niets mee op. Steek je goed bij een ander af, heb je succes en veel volgers op Instagram, dan kun je zo doorschieten in narcisme. Valt het tegen, dan schrompelt je zelfbeeld ineen. Zo blijf je altijd afhankelijk van de vergelijking, zegt Neff. Daar zet zij zelfcompassie tegenover. Niet jezelf afvallen of veroordelen, maar in moeilijke tijden jezelf behandelen zoals je een goede vriend zou ondersteunen.

Vergelijking ligt op de loer

“Ik ging letten op hoe vaak ik mezelf afval. Jansen, dat heb je niet goed gedaan. Dat geeft spanning. Je schijnt erdoor in je reptielenbrein te belanden, waardoor je minder in staat bent juiste beslissingen te nemen. Neff zegt: ‘Sla je arm om jezelf heen – it’s human, I’m imperfect! – wees lief voor jezelf, zoals je lief bent voor een vriend in nood’. Door warmte, aanraking en zorg kom je in een ander, veilig gedeelte van je hersenen terecht. Probeer maar eens een week lang alles leuk te vinden van jezelf … moeilijk! Liever blijf je kritisch op jezelf, om jezelf te verbeteren. Maar het werkt omgekeerd.

“In mijn vak ligt vergelijking op de loer. Dat heb ik zelf moeten overwinnen, op het toneel naast een jongere, beroemdere, betere zangeres. Het lekkere van ouder worden is dat ik nu zie: wat een prachtige zangeres – en wat zijn wíj goed samen!

“Sommigen voelen zich beter door anderen naar beneden te halen. Zo zonderen zich van hen af. Door zelfcompassie weet je: we maken allemaal fouten, iedereen  struikelt door het leven. Behandel jezelf dus als een goede vriend die langskomt nu zijn huwelijk is mislukt, of z’n werk. Je leeft met hem mee. Kijk ook zo naar jezelf. Dat werkt verbindend. 

“Nu al die optredens op losse schroeven staan, ben ik verdrietig. Nog even en de tranen komen. Wat een kuttoestand. Ik voel me onzeker over m’n werk, of het weer mag, straks. En dan heeft mijn vriend ook nog contact gehad met een coronapatiënt, dus we zitten straks samen te eten op anderhalve meter afstand. Ik moet enorm oppassen, met astma en longemfyseem. Toch kan ik met Neff zeggen: ik accepteer even helemaal dat het lastig is, en doe dat zonder oordeel. Ik sluit vriendschap met de realiteit. Dat helpt.”

Lees ook:

Leoni Jansen werkt vaak met vrouwen. Zoals ‘Mama Africa’ Miriam Makeba, die tegen apartheid vocht. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden