zin in het alledaagse

‘Eindeloos en wanhopig was ik op zoek naar zinvolheid’

Maarten van den Berg Beeld Lars van den Brink

Welk verhaal geeft uw leven zin? Trouw-lezers vertellen in deze reeks hun zingevingsverhalen. Vandaag: Maarten van den Berg (63), vrijwilliger bij een hulplijn. Ik corrigeerde haar niet, ik begrensde haar niet, ik nodigde haar uit alles te vertellen wat ze op haar hart had.’ 

Ik ben telefoonvrijwilliger bij de Luisterlijn. Mensen bellen uit wanhoop, boosheid, eenzaamheid of suïcidaliteit – en natuurlijk ook wel eens voor een kletspraatje. Ik ben nooit bang voor wat de beller wil delen. Hier ervaar ik de zinvolheid van het kunnen bieden van onverdeelde aandacht.

“Naar die zinvolheid heb ik zelf eindeloos en wanhopig gezocht. Mijn zoektocht bezorgde me helaas vooral steeds terugkerende en ernstige depressies, ook omdat deze tocht móest slagen en dat maar niet deed. Ik heb verantwoordelijke banen als adviseur, directeur en docent moeten opgeven, omdat ik te veel leed onder het gevoel niet te kunnen voldoen aan de verwachtingen en daardoor geen zinvolle bijdrage meer te kunnen leveren.

“Deze jarenlange zoektocht heeft een zware wissel getrokken op mijn gezondheid: in 2017 kreeg ik twee keer een hartinfarct, mogelijk door de in al die jaren opgebouwde stress. Ook mijn huwelijk leed eronder. 

“Een tijd hoopte ik dat het christelijk geloof me zou kunnen helpen mijn lijden te doorgronden en te verlichten. Ik kwam regelmatig in de Abdij Maria Toevlucht in Zundert, waar ik gebed- én zenmeditatie deed en een levendige vriendschap sloot met een van de monniken. Toch bracht het geloof me geen verlichting.

“Het Verre Oosten heeft me meer geïnspireerd. Ik werd lid van een Rotterdamse boeddhistische meditatiegroep. Maar ook dat hielp me niet de splinter uit mijn ziel te trekken. Het beste beste advies dat ik daar kreeg, was gewoon langer zitten, meer lezen en onder goede begeleiding contempleren. Het werkte niet voor mij.”

Taoïsme

“Van alle wijsheidstradities heeft het taoïsme me misschien wel het meeste geholpen. De Chinese filosoof Lao-Tse is voor mij de voorlever van de kracht om er gewoon te zijn, te spelen in plaats van te moeten, vanuit plezier te leren en te doen en niet vanuit dwang.

“Dat dwingende droeg mijn zoektocht naar een zinvol verhaal: ik moest en zou die zin vinden. Het probleem zat dus niet in welke wijsheidstraditie dan ook, maar in het zoeken zelf. Pas toen ik stap voor stap, mede dankzij de onvoorwaardelijke, liefdevolle begeleiding van een gepensioneerde psychiater én een traumatherapeut, ging inzien dat de noodzaak van dat zinvolle verhaal me steeds weer de das om deed, kon ik het ‘verhaal’ loslaten. En vervolgens de liefde toelaten die in me woonde en me draagt, toen in het verborgene en nu in het licht.

“Die liefde zet ik de laatste jaren in als taalcoach voor jonge statushouders bij mij om de hoek en als vrijwilliger bij ons filmhuis in Breda. Ik ervaar plezier en respect om me te verbinden met de ander, of anders gezegd met dat wat zich voordoet in het contact. 

“Of het nu een jongeman uit Afghanistan is, die me vertelt over zijn hartverscheurende reis door Europa - wat dan tegelijk Nederlandse les is, zonder afbreuk te doen aan zijn verhaal -, of een dronken man die geen filmkaartje wil kopen, maar wel even de warmte zoekt van ons bespreekbureau. Die begeleid ik dan in contact en zonder conflict weer naar buiten.”

Luisterlijn

“En ik ervaar dat plezier bij de telefoongesprekken voor de Luisterlijn. Ik luister graag: fijn dat je belt. Niet zo lang geleden kreeg ik een vrouw aan de lijn, die extreem kwaad was op de wereld, op de hulpverleners, op de politie, op de buren. Haar verhaal ging gepaard met veel krachttermen en stemverheffing.

“Ik corrigeerde haar niet, ik begrensde haar niet, ik nodigde haar uit alles te vertellen wat ze op haar hart had. Ik gaf haar dezelfde energie als ze mij gaf, reageerde op dezelfde manier als zij mij benaderde. Als zij vloekt, dan is dat welkom voor me, in plaats van grensoverschrijdend. Ik reageer dan ook met vergelijkbare woorden. Dat kan iets zijn in de trant van: klote voor je dat je dit meemaakt. Vertel alsjeblieft verder.

“We kregen echt contact en gaandeweg het gesprek ontspande ze merkbaar. ‘Ik maak bijna nooit mee dat mensen mij kunnen verdragen’, zei ze.”

Intiem en persoonlijk

“Ons gesprek werd lichter, de krachttermen maakten plaats voor een lach, voor een anekdote, voor even stilte. We sloten ons gesprek na ongeveer vijfenveertig minuten af, nadat ze me een lang gedicht van haarzelf had voorgelezen. De kern ervan was dat we in wezen allemaal liefde zijn en liefde willen geven. Het ontroerde mij, het ontroerde haar. Het was een anoniem gesprek en tegelijk intiem en persoonlijk.

“Sinds er geen ‘verhaal’ meer staat tussen mij en het leven, ervaar ik in alle opzichten zin: vreugde om het feit dat ik adem, voel, zie, hoor, ruik, proef én geniet. En betekenisvolheid in de liefde die ik ervaar voor de wereld om me heen en voor alle mensen die ik daarin ontmoet, naar wie ik mag luisteren en met wie ik mag ervaren dat we hoe dan ook het leven proeven. Mijn huwelijk heeft gelukkig de stormen doorstaan. Ik voel me nu een dankbaar mens, zo zonder verhaal.”

In de verhalenreeks Zin in het alledaagse vertellen Trouw-lezers hoe ze zin geven aan hun bestaan. Heeft u ook zo’n verhaal te vertellen en wilt u dat delen? Mail dan naar zingeving@trouw.nl

Lees ook:

‘Het leven van de mannen die ik help, krijgt nieuwe zin, en het mijne ook’

Het zingevingsverhaal van Wilfred Ploeg:  ‘Ik had een vrouw én een vriend. Als ik bij de een was, wilde ik naar de ander. Was ik bij de ander, dan voelde ik mij incompleet en wilde ik weer naar de een.’

Ook het alledaagse is eigenlijk vol wonderen

Of het zingevingsverhaal van Chris Boon: ‘Mogelijk is er een diepere laag in een gewone, alledaagse wereld waarbij vergeleken de rest weinig meer is dan tijdverdrijf, toerisme langs de buitenkant.’

Anders kijken naar jongens, en ze laten voetballen, dat helpt

Of dat van Donny Kessing: ‘Als voetbaltrainer zag ik nogal wat jongens ontsporen. Op school hielden ze zich niet aan de regels en bij de voetbalclub vertoonden ze hetzelfde gedrag, terwijl voetbal hun passie is. Ik kon het niet aanzien.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden