Archieffoto: Theoloog Paul van Geest (links) en Lans Bovenberg (rechts) in gesprek op de Universiteitscampus in Tilburg.

De zin vanPaul van Geest

‘Een zaak wordt gekend in de mate waarin die zaak wordt liefgehad’

Archieffoto: Theoloog Paul van Geest (links) en Lans Bovenberg (rechts) in gesprek op de Universiteitscampus in Tilburg. Beeld Roos Pierson

In tijden van corona vertellen meer en minder bekende Nederlanders over hun persoonlijke leefregel of een inspirerende zin. Deze keer Paul van Geest, hoogleraar kerkgeschiedenis en geschiedenis van de theologie aan Tilburg University en specialist Augustinus.

“Toen ik nog theologie studeerde in Rome kwam ik twee uitspraken tegen van Augustinus die me triggerden. De één luidt: ‘Heb lief en doe wat je wilt’. Dat kun je als student natuurlijk heel verkeerd interpreteren. De andere uitspraak die me trof, was: ‘Een zaak wordt gekend in de mate waarin die zaak wordt liefgehad’. Ik denk dat je die twee in samenhang moet zien. Zo kwam ik er als jong studentje achter dat ook de liefde een weg tot kennis is. En werd mijn interesse voor Augustinus gewekt.

“Voor Augustinus is het Latijnse begrip res, dat letterlijk ‘zaak’ betekent, een containerbegrip. Hij gebruikt het vaak. Bijvoorbeeld voor de liefde, dat noemt hij ‘een grote zaak’. Het staat ook vaak voor een persoon. Ik lees deze uitspraak dan ook als een oproep om meer aandacht te hebben voor mensen om me heen.

“Ik vond dat een eyeopener, want als je deze uitspraak tot je door laat dringen, ga je heel anders naar mensen kijken. Vaak hebben we meteen een waardeoordeel klaar bij mensen als we ze zien: ‘oh, een gekke vent of vreemde dame’ – ‘oh, een Volendammer, of een Marokkaan’. Als ik in de trein zit, probeer ik soms in stilte een oefening te doen. Dan kijk ik naar degene die tegenover me zit, en vraag ik me af: wie zie ik nou eigenlijk? Wie zou diegene liefhebben, waar zou diegene bang voor zijn, wanneer zou diegene geleden hebben in het leven? Als je al die vragen door je heen laat gaan, verdwijnen die labels die je op het eerste gezicht bij iemand hebt.”

Als een prooi van elkaar

“Het is nodig om dit bewust te doen, omdat we vaak zo snel en jachtig naast elkaar leven. En het helpt ook een ander euvel tegen te gaan: dat we ons zo gauw bedreigd voelen. We denken vaak dat als we ons kwetsbaar opstellen, dat dat ten koste gaat van onszelf. Terwijl, als je jezelf openstelt, geef je de ander de gelegenheid om jou te leren kennen, en jou lief te hebben.

“Juist ook in deze tijden van corona is dat nodig. Wij worden nu geacht om elkaar te mijden, zodat we elkaar niet besmetten. Dat kan heel onaangenaam overkomen. Ik weet dat nog van die eerste weken, toen hing er een hele aparte sfeer in de supermarkten: mensen waren bangig, keken elkaar aan alsof ze prooi waren van elkaar. Een heel rare gewaarwording. Dat maakt het extra nodig dat je aandacht hebt voor mensen. Geef ik iemand een schouderklop, dan is dat ook een bron van informatie, dan weet je bijvoorbeeld of iemand gespannen is. Dat mis je nu.

“Dus we moeten nu extra goed kijken naar anderen, hoe ze zich voelen. Volgens de filosofie van Augustinus: niet oordelen, maar de tijd en de rust nemen om iemand vriendelijk te bejegenen. Vriendelijkheid is het begin van vriendschap en liefde bij hem. Dat maakt overigens ook je eigen leven aangenamer. Want als je eerder naar mensen glimlacht, zul je merken dat je dat ook terugkrijgt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden