Recensie Religie

Een unieke oecumenische blik op de geloofsbelijdenis

Wij geloven. Rooms-katholiek en protestant: één geloof
Bram van de Beek en Herwi Rikhof 
KokBoekencentrum
240 blz. € 19,99
★★★★☆

De auteurs

Bram van de Beek is hervormd predikant en emeritus hoogleraar systematische theologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. In zijn boeken laat hij zich kennen als een echt reformatorische maar ook ­tegendraadse theoloog, die zich laat inspireren door de vroege kerkvaders en voor wie het begrip ­‘katholiciteit’ erg belangrijk is. Herwi Rikhof is priester en emeritus hoogleraar systematische theologie aan de Katholieke theologische faculteit van de universiteit van Tilburg. Hij schreef onder meer over de rol van de Heilige Geest in de theologie van Thomas van Aquino, en was jarenlang directeur van het Thomas-instituut te Utrecht.

De thematiek

De geloofsbelijdenis van Nicea, ook wel het Niceno-Constantinopolitanum genoemd, is een van de ­belangrijkste en meest bekende ­geloofsbelijdenissen van het christendom. Dit boek geeft een uitleg van die geloofsbelijdenis. Daarmee biedt het tegelijkertijd een mooie introductie in de theologie, want via deze geloofsbelijdenis komen alle klassieke theologische onderwerpen wel aan bod: wat wil het zeggen dat God Schepper is? Hoezo is Jezus God? Wat geloof je als je in de ‘wederopstanding van het vlees’ gelooft? Toch probeert het boek enigszins weg te blijven van al te esoterisch theologisch jargon. Dus termen als ‘twee-naturenleer’ of ‘economische triniteit’ zul je hier tevergeefs zoeken, net zoals overigens uitgebreide historische achtergrondinformatie.

Opvallende stelling

Wat dit boek uniek maakt, is ­natuurlijk het dubbele auteurschap van een protestantse en katholieke theoloog. Ik was vooral benieuwd hoe dat uit zou pakken in bijvoorbeeld de hoofdstukken met de kopjes ‘...uit de maagd Maria...’ of ‘en in één, heilige, katholieke en apostolische kerk’. In deze hoofdstukken blijkt dat de auteurs recht willen doen aan beide tradities. Belangrijker misschien nog wel: ze laten steeds weer zien dat beide tradities wezenlijk hetzelfde geloven, zelfs rondom hete hangijzers.

Kenmerkend citaat

Zo schrijven ze bijvoorbeeld over de verhouding tussen Schrift en traditie: “De reformatie heeft zich niet willen losmaken van de traditie. Zij heeft de vroeg-kerkelijke conciliebesluiten volmondig aanvaard en de vroeg-kerkelijke belijdenissen van harte toegestemd.

De reformatoren waren zich zeer wel bewust dat er een kerkelijke traditie is die men niet kan negeren... Ook binnen de rooms-katholieke theologie heeft de Schrift het hoogste gezag. Zij volgt daarin ­Thomas van Aquino die het doorslaggevende argument bij de beantwoording van elke vraag in de theologie altijd ontleent aan de Schrift.”

Reden om dit boek niet te lezen

Dit boek gaat op sommige zaken plotseling erg diep in (bijvoorbeeld rondom de vraag naar het lijden op aarde), en laat andere vragen dan weer volledig links liggen. Dit lijkt soms tamelijk willekeurig te zijn, en zal waarschijnlijk vooral iets zeggen over de interesses van de auteurs. Dat maakt het boek soms wat onevenwichtig. Verder zijn er enkele storende slordigheden. Zo is de volgorde van de hoofdstukken niet gelijk aan de volgorde waarop de onderwerpen in de geloofsbelijdenis voorkomen. Ook de titels van de hoofdstukken corresponderen vaak net niet met de afgedrukte tekst van de geloofsbelijdenis, en eenmaal lijkt een hoofdstuktitel zelfs geciteerd uit een andere ­geloofsbelijdenis.

Reden om dit boek wel te lezen

‘Wij geloven’ biedt een mooie, ­basale, inleiding in het christelijk geloof. Het is vrij toegankelijk ­geschreven en vereist weinig voorkennis. Dat het een co-productie is van een katholieke en een protestantse theoloog is uniek te noemen, en zo laten ze zien: het ­wezen van het christelijke geloof is voor een katholiek en een protestant niet anders. Dit boek zal de weg wel vinden naar gespreksgroepen voor theologisch geïnteresseerden in parochies en gemeenten. Daarmee is het een waardevol boek voor iedereen die op zoek is naar het geloof dat christenen met elkaar verbindt.

Lees ook:

Altijd dat kruis

In zijn vorige boek ging Bram van de Beek in op de centrale plek die het lijden van Christus in het christelijk geloof inneemt. Lees hier de recensie van dat boek. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden