RecensieReligie

Een must-read in tijden van sociale distantie en nieuwe gemeenschapszin

David Brooks 
De tweede berg. De zoektocht naar een zinvol leven
Spectrum 400 blz.  € 21,99
★★★★★

De auteur

David Brooks is politiek commentator en vaste recensent van de New York Times. Eerder schreef hij al een aantal bestsellers, zoals ‘The Road to Character’ waarin hij karaktervorming beschrijft als een sportschool, waarin je door hard werken en veel wilskracht een karaktervol mens kan worden.

De thematiek

Volgens Brooks beklimmen veel mensen in hun leven twee bergen. De eerste berg is die van ambitie, carrière en succes, een zware tocht waarin ons ego centraal staat. De tweede berg staat voor een volgende levensfase waarin we ons richten op een hoger doel; een doel dat ons overstijgt en dat een appèl op ons doet. Pas die tweede berg geeft ons een zinvolle beklimming en oneindig meer voldoening. En het is dus zaak om zo snel mogelijk van die eerste berg af te komen.

Ondanks deze simpele insteek blijft dit boek verrassend weg van het clichématige zelfhulpgenre. Al snel biecht Brooks openhartig op hoe na zijn vorige boek zijn huwelijk strandde, alle mooie woorden over karaktervorming ten spijt. Ondanks alle pogingen om jezelf te verbeteren, staat immers je ego centraal: typisch voor de eerste berg.

Daarnaast is hij zich nu meer bewust van het feit dat karaktervorming heel erg cultureel bepaald is: in een hyperindividualistische samenleving wordt gezonde karaktervorming niet erg gestimuleerd. Om in zijn termen te spreken: niet alleen het individu, maar ook de samenleving als geheel moet een mentaliteit van de tweede berg krijgen.

En zo beweegt het boek van zelfhulpboek naar een openhartige en kritische beschouwing van de westerse maatschappij, waarin Brooks tracht gemeenschapswaarden als roeping, het huwelijk, gemeenschap en religie terug te vinden.

omslag

Opvallende stelling

We worden van alle kanten opgeroepen om het geluk te vinden in kleine dingen: het bakken van brood, het genieten van de tuin. Maar volgens Brooks is vreugde veel vervullender dan geluk. En dan met name morele vreugde, de vreugde die zich van je meester kan maken als je ziet dat anderen zich werkelijk kunnen opofferen voor elkaar. Aan de hand van Dorothy Day, Etty Hillesum, Moeder Teresa en anderen laat hij zien hoe zulke vreugde weinig meer te maken heeft met individueel geluk, en alles met trouw en relaties.

Het is een vreugde die resoneert met verhalen van zijn joodse jeugd, maar ook bij het christendom dat hij zich schoorvoetend eigen aan het maken is.

Kenmerkend citaat

“In dit boek heb ik verteld over verplichtingen als een reeks van geloften die we aan onze omgeving afleggen. Maar stel je ook eens voor dat een wezen van grenzeloze liefde een gelofte jegens ons heeft afgelegd. Sta stil bij de mogelijkheid dat wij de objecten van een alomvattende verplichting en toewijding zijn, met als doel ons te verlossen en veilig thuis te brengen. Want daarom betekent religie vertrouwen. Ik ben een dolende jood en een zeer verwarde christen, maar zie hoe snel mijn pas is, hoe weids mijn perspectief en hoe groot mijn vertrouwen.”

Reden om dit boek niet te lezen

Brooks wekt in het begin nog de indruk dat je na lezing van dit boek een zinvoller leven kunt leiden. Je ziet Brooks bij wijze van spreken zó bij Oprah zitten.
Maar langzaam wordt zijn verhaal concreter en maatschappijkritischer. En voordat je er erg in hebt, komt hij met spirituele schrijvers als Kierkegaard en Wiman op de proppen, die betogen dat je pas een zinvol leven kunt leiden als je je leven daadwerkelijk uit handen durft te geven. En daar zit niet iedereen op te wachten.

Reden om dit boek wel te lezen

Waar leef ik voor? Die vraag staat in dit goed leesbare boek centraal, en Brooks zet conservatieve maatschappijkritiek, mystiek en een feel-good-geluksfilosofie in om er een verrassend diepzinnig religieus antwoord op te geven.Een aanrader voor iedereen die zich deze vraag stelt, en een mustread in deze tijden van sociale distantie en hernieuwde gemeenschapszin.

Lees ook:

In de verhalenreeks ‘Zin in het alledaagse’ vertellen Trouw-lezers welk verhaal hun leven zin geeft. Klik hier om de verhalen te lezen en de bijbehorende podcast te beluisteren. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden