ReportageStille Week

Een huiselijke Stille Week maakt creatief

Dominee Dirk-Jan Bierenbroodspot (rechts) en zijn echtgenoot Kor Bras bakken samen een paasbrood. Beeld Merlin Daleman

Christelijk Nederland begint zondag aan de Stille Week of Goede Week, de aanloop naar Pasen. Nu kerkdiensten zijn afgelast, wordt dat thuis gevierd. Vaak via een online-dienst, maar ook met thuisvieringen, maaltijden en door de dominee bezorgde paaspakketten. 

Terwijl de stilte over stad en land is gevaren, begint voor christelijk Nederland zondag de Stille of Goede week, die uitmondt in Pasen. “Buiten is het ook stil, het is vastentijd, het is een tijd voor sociale onthouding. Dat helpt wel om ons te bepalen bij de kern waar het geloof om draait”, zegt Dirk-Jan Bierenbroodspot, dominee in Brabant, het epicentrum van de coronacrisis.

Samen met zijn echtgenoot Kor Bras heeft hij een handleiding voor thuisvieringen met maaltijd gemaakt; hij deed de teksten, zijn man schreef de recepten. Zeker, in het kerkelijk jaar is het volgens de predikant van de Protestantse Gemeente in Sint-Michielsgestel/Schijndel en Berlicum-Rosmalen een groot gemis dat de kerkdiensten in deze week niet door kunnen gaan. De Palmpasenviering met de kinderen en hun takken, de ingetogen diensten op Witte Donderdag en Goede Vrijdag, het vrolijke Paasfeest: de kerkdeuren blijven in deze Stille Week gesloten.

‘Dit is het hart van het kerkelijk jaar’

Ook voor buitenkerkelijken vallen vaste ankerpunten in de week voor Pasen weg. De opvoeringen van de Matthäus-Passion, mateloos populair, zijn geschrapt.

De jubileumeditie van televisiespektakel de Passion zou in Roermond zijn, maar ook deze publiekstrekker gaat niet door. Althans, er komt een aangepaste versie op de buis. Verteller Johnny de Mol praat in de studio een compilatie van voorgaande Passions aan elkaar.

De Stille Week is voor dominee Bierenbroodspot ‘het hart van het kerkelijk jaar’. Veel meer dan om de geboorte van Jezus met Kerstmis, draait het in het christelijk geloof om zijn dood en opstanding met Pasen. “Daar werk je het hele jaar naar toe, daarom branden wij elke zondag een Paaskaars”, zegt de predikant.

Hij ziet Pasen als een feest van hoop, van nieuw perspectief. Hoewel dat ‘zicht op een nieuwe werkelijkheid’ volgens hem nu in coronatijd meer dan nodig is, relativeert hij het belang van gezamenlijke vieringen ook: “Hoe erg dingen zijn is altijd relatief”.

Kerkleden met klachten

Het virus treft de Brabantse plaatsen waar hij werkt zwaar, ook kerkleden hadden klachten, donderdag kreeg hij weer een telefoontje dat één van hen mogelijk besmet is. “En daarbij valt het niet doorgaan van de vieringen in het niet.”

Bovendien: er zijn alternatieven. Kerkdiensten en missen worden al vrijwel zonder gemeenteleden gelovigen gehouden en die lijn wordt in de Goede Week doorgezet. Veel rooms-katholieke parochies kiezen ervoor om de vieringen vanuit een lege kerk via internet te streamen of uit te zenden via de kerkomroep. In protestantse kerken is dat nu ook de praktijk.

Voor gelovigen die niet zoveel op hebben met online-vieringen hebben de jezuïeten volledig uitgewerkte thuisvieringen in de aanbieding. Deze doe-het-zelf liturgie met gebedsteksten, lezingen en liederen kan alleen gebruikt worden of samen met huisgenoten.

Zo kunnen ze ‘in verbondenheid met de kerkgemeenschap, de Goede Week intens beleven’, zoals de Nederlandse jezuïeten op hun site schrijven.

Bras en Bierenbroodspot bedachten een alternatief: opwegnaarpasen.nl, een handleiding voor een viering met teksten en muziek, voor Witte Donderdag tot en met Pasen, inclusief maaltijden. Beeld Merlin Daleman

Hoe avondmaal vieren?

De protestantse Bierenbroodspot vindt op zich ‘niks mis’ met de online vieringen. Maar hij noch zijn eveneens protestantse partner kon zich voorstellen hoe dat moet met het avondmaal, dat in protestantse kerken kerken vaak op Witte Donderdag of op Goede Vrijdag wordt gehouden.

Over dat thuis vieren van het avondmaal is discussie. Bierenbroodspot lijkt het het beste om elkaar daarin ‘niet de maat te nemen’. Maar dat mensen met een ‘brokje brood en een slokje wijn’ achter de iPad moeten gaan zitten, dat voelt hij als surrogaat.

Handleiding

Ze bedachten een alternatief: opwegnaarpasen.nl, een handleiding voor een viering met teksten en muziek, voor Witte Donderdag tot en met Pasen. En, belangrijk: met recepten en boodschappenlijstjes voor een gezamenlijke maaltijd, in elk geval op donderdag.

Bras is tenslotte in zijn vrije tijd kok en wijnkenner, hij deed de opleiding voor gastronoom-sommelier. Twee dagen ging hij aan de gang met recepten. Ook die voor Pesach gebruikte hij, het feest waarin joden herdenken dat ze uit de slavernij werden bevrijd. Dat duurt een week en begint dit jaar woensdag, óók in de Stille Week.

Kor Bras heeft voor Witte Donderdag recepten gemaakt voor vijf verschillende broden en twee visgerechten, naar het wonderbaarlijke verhaal van Jezus die een hele menigte voedde met slechts vijf broden en twee vissen. En er is ‘soep van Kor:’ de soep der zeven smarten, een katholiek getinte groentesoep met zeven bittere kruiden, naar de pijnen van Maria, de moeder van Jezus.

Alle recepten zijn geschreven voor zes tot acht personen. Bras en zijn man realiseren zich dat dit grote hoeveelheden worden, zeker voor deze tijd waarin mensen wordt geadviseerd thuis maar liever met weinig mensen te zijn. Hun idee is: “Deel het met anderen. Zet het bij elkaar voor de deur, dat maakt de beleving sterker. We vieren het paasfeest samen. Juist nu.”

Lees ook:

Ook in de bijbelgordel is de kerk leeg, ‘natuurlijk doet dit pijn’

Bijna alle kerken zijn strenger dan de coronaregels voorschrijven. Ze mogen nog met maximaal dertig mensen samenkomen. Maar de roep om de uitzonderingspositie voor kerken op te heffen wordt steeds luider.

Kerken en moskeeën gaan online, ook al mag de viering doorgaan

De coronamaatregelen hebben ingrijpende gevolgen voor religieuze vieringen. Kerken en moskeeën weren gelovigen en gaan over op online diensten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden