null Beeld

In de schaduw van de minaretEildert Mulder

Een Egyptische advocaat moet vijf jaar de cel in voor kritiek op 1400 jaar oude oorlogen

Eildert Mulder

Stel je voor: een Nederlandse amateurhistoricus zou ontkennen dat de Tachtigjarige Oorlog een godsdienstconflict was. En de Protestantse Kerk in Nederland zou daarom vinden dat hij het calvinisme had gekwetst. Vervolgens zou een hof voor staatsveiligheid hem veroordelen tot een celstraf wegens minachting van de godsdienst en aantasting van de nationale eenheid. Zonder de mogelijkheid van beroep zodat alleen Willem-Alexander nog gratie kon verlenen.

Een wonderlijk scenario. Maar er zijn landen waar meer kan dan in Nederland. Egypte bijvoorbeeld. Daar draait de advocaat Ahmed Abdu Maher, die zich ook bezighoudt met geschiedenis en theologie, echt de gevangenis in. En wel wegens belediging van oorlogen die pas veertienhonderd jaar geleden plaatsvonden. Recent dus, voor een land van vijfduizend jaar oud. De ‘blasfemist’ is tachtig. Vijf jaar moet hij brommen. Tenzij president Sisi hem begenadigt. Het delict: jawel, minachting van de godsdienst, waarmee hij de nationale eenheid in gevaar bracht, vond een speciaal tribunaal. Geen beroep mogelijk. Absurditeit ten top.

Ordinaire rooftochten

Abdu Maher, moslim, heeft een dwarse mening over de oorlogen die Arabieren voerden na de dood van Mohammed. Ze legden daarmee de fundamenten voor een islamitisch wereldrijk. Volgens de veroordeelde ketterse pleiter waren het geen heilige zendingsoorlogen maar ordinaire rooftochten. En dat was tegen het zere been van het theologische instituut Al-Azhar.

Volgens de orthodoxie speelden die veldtochten een hoofdrol in de islamitische heilsgeschiedenis. De islam had een wereldrijk nodig om de zuivere boodschap van God aan de mensheid te kunnen doorgeven. Dat staat niet in de Koran want die dateert volgens de orthodoxie van voor Mohammeds dood. Hetzelfde geldt voor zijn overgeleverde uitspraken. Over de echtheid daarvan bestaat twijfel, die Abdu Maher soms deelt. Ook dat ergerde de rechters.

Het is niet de eerste keer dat in Egypte een moslim die bejubelde veldtochten afkeurt. Begin vorig jaar riep de imam Nashat Zara Al-Azhar op om excuses aan te bieden voor die zogenaamd door God gewilde oorlogen. Zoals Al-Azhar zelf christelijke verontschuldigingen verlangt voor de kruistochten. Bij Zara bleef de schade beperkt tot een schorsing.

Ketterse ideeën verspreiden mag niet

De rode draad in al deze droefenis is de kreupele Egyptische godsdienstvrijheid. Die heeft een collectief karakter en betekent voornamelijk dat ook christenen, anders dan in Saudi-Arabië, hun erediensten mogen houden. Maar een individu mag niet in het openbaar ketterse ideeën propageren. Want dat roept spanningen op, schaadt de nationale eenheid en ondermijnt het regime, zo is de logica. Een nuttige benadering om de boel eronder te houden en een voorbehoedsmiddel tegen culturele vooruitgang.

Vijf jaar cel lijkt een gangbaar ketter-tarief. Net als Abdu Maher kreeg in 2016 ook de islamoloog Islam Al-Buhairi die straf. Hij had gezegd dat IS met zijn gruweldaden in Syrië en Irak handelde volgens de voorschriften van oude religieuze boeken die Al-Azhar juist koestert. Buhairi kwam na een jaar weer vrij.

In 2013 greep president Sisi via een staatsgreep de macht. Hij redde, vindt hijzelf, Egypte uit de klauwen van de fundamentalistische Moslimbroeders. Maar echte godsdienstvrijheid bracht ook hij niet. De wereld zet zich momenteel voorbeeldig in voor een Chinese tennisspeelster in nood, Peng Shuai. Een Egyptische tachtigjarige advocaat die vijf jaar voor ‘ketterij’ de cel in moet verdient dezelfde steun.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden