Overzicht Bladen

Eén ding is zeker: de hemel ziet er niet uit als een zwart gat

Wie gelooft er nog in de hemel? Dat is een gevoelige vraag, weet Frits de Lange, hoogleraar ethiek in Groningen. “Je kunt beter kritiek hebben op het traditionele geloof in God dan op de troost van de hemel.” Toch is er hoop, vertelt hij in Volzin, dat deze zomer een nummer heeft gewijd aan de hemel. Volgens De Lange, hoef je de notie ‘hemel’ als modern denkend mens niet helemaal op te geven. 

Het ligt er maar aan wat je eronder verstaat. De hemel als concrete locatie, een bovenwereld waar de zielen na hun dood naartoe verhuizen? Ja, die heeft zijn tijd gehad, denkt De Lange, die daarbij kosmologische, theologische en ethische bezwaren in stelling brengt. Maar je kunt ‘hemel’ ook opvatten als de mystieke kern in alle grote religieuze tradities, als ‘goddelijke werkelijkheid’. “Het uiteindelijk doel van ons leven is dat we ons met die werkelijkheid verenigen. We kunnen haar ‘God’ noemen, de Ene of Eeuwige, maar ook atman of het mysterie.” 

Of de hemel dus, zegt De Lange. Die benadering kan predikanten dan weer helpen om bij uitvaarten zinvol aan te knopen bij uitspraken als “oma is een sterretje geworden” of “vader is nu weer verenigd met moeder”.

Dat ook zieken en genezenden kunnen verlangen naar een gesprek over spirituele zaken ligt voor de hand. Maar hoe help je daarbij het beste? Het blad Handelingen is bedoeld voor geestelijk verzorgers, professionals dus, maar biedt ook nuttige inzichten voor de gewone mantelzorger. Zo lezen we in een special met casestudy’s over een vrouw die na een derde behandeling tegen borstkanker mentaal uitgeput is. Tijdens een nader gesprek in het ziekenhuis, blijkt dat ze lijdt aan een spirituele leegte. Vroeger, vóór die derde behandeling ging ze naar de kerk. Daar voelde ze zich gedragen door iets dat “groter is dan zijzelf”. Dat gevoel is ze kwijtgeraakt. In een gesprek over het geloof van haar jeugd, haar moeder, haar echtgenoot, valt het woord ‘ziel’ als iets dat haar vroeger leek te omgeven – maar nu dus niet meer. 

Volgens de drie auteurs van het artikel – Jowien van der Zaag, Sjaak Körver en Martin Walton – helpt het dan op zo’n woord in te gaan. Wat is voor haar dan ‘ziel’? Welke beeld hoort daarbij? De vrouw neemt een zelf geweven kleed mee, dat een vogel had moeten worden – zo vrij als een vogel. “Die vogel is mijn innerlijk, mijn ziel.” Zo begint een gesprek waarin de vrouw zich gehoord voelt. 

Tijdens overleg met onder meer de revalidatiearts houdt de geestelijk verzorger vast aan het begrip bezieling, “omdat dit precies is waar mevrouw naar verlangt”. En dat werkt bij het herstel, concluderen de auteurs. Ga uit van de woorden, tekst en afbeeldingen die de patiënt zelf aandraagt. Dat kan ‘bezieling’ zijn, maar ook ‘energie’, of ‘geestkracht’ of ‘ontheemding’.

Maar wat die hemel betreft, wat vindt Heino Falcke daar eigenlijk van? De Nijmeegse sterrenkundige werd wereldberoemd toen hij als eerste een foto wist te maken van het zwarte gat. Naast hoogleraar radioastronomie en astrodeeltjesfysica is Heino Falcke ook lekenpredikant in zijn Duitse woonplaats Frechen­­ – christen dus. Voor hem is dat geen tegenstelling, legt hij uit in bovengenoemde special van Volzin­­. Juist de grootsheid van de ‘aardse hemel’ inspireert hem als gelovige: het stopt niet bij wat wij niet meer kunnen zien en begrijpen. Maar wáár is die hemel dan? “Geen idee, we zien maar een fractie van de volledige ruimte die er is, zelfs wanneer we naar dat ongelooflijk grote waarneembare heelal kijken.” Eén ding weet Falcke wel trouwens zeker, namelijk dat de hemel het tegenovergestelde is van een zwart gat. Zo’n natuurkundig mysterie is al even onbegrijpelijk als de hemel, “maar wel op een angstaanjagende manier; als je erin verdwijnt ben je voorgoed verdwenen”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden