RecensieReligie

Een concreet handvat om uit de groef van je eigen ellende te komen

Alles hier is welkom
Pema Chödrön
Ten Have, 192 blz., €20,99
★★★☆☆

De auteur

Pema Chödrön is een beroemde Amerikaanse boeddhistische non. Ze geeft leiding aan een klooster in de Verenigde Staten en is al jaren actief om het Tibetaans-boeddhistische gedachtengoed te verspreiden in de westerse wereld. Ze schrijft boeken, geeft lezingen en meditatiecursussen.

Thematiek

Dit boek wil je begeleiden bij wat bodhichitta wordt genoemd, het ontwaken van je hart. Dat betekent zoiets als dat je jezelf en de wereld volledig weet te aanvaarden en lief te hebben. Geen koud kunstje, bevestigt de auteur: we zullen ‘alles wat er te leren valt over ons eigen hart en onze eigen geest moeten leren kennen’.

Dat is direct een belangrijke ­beweging die het boek steeds maakt, de beweging naar binnen. Wat is er in mijn geest aanwezig dat me zo verhindert om met liefde naar mezelf en de wereld te kijken?

Veel aandacht gaat uit naar de oneindige hoeveelheid vaak onbewuste labels die we op gebeurtenissen, andere mensen, dingen, kortom op de wereld plakken. Dat kunnen waarderingen zijn (mooi of lelijk, goed of kwaad), maar ook ‘wij’ en ‘zij’ zijn van die labels. Polarisaties leren overstijgen en je verbondenheid met alle dingen ervaren is hier het devies. Chödrön is ervan doordrongen dat het leven een lange leerweg is op het smalle pad van de verlichting. Ze is in de tachtig, maar kan zichzelf nog altijd hartelijk uitlachen om haar frustraties en zinloze gehechtheden.

Opvallend

Als recensent van voornamelijk christelijke boeken vind ik het heerlijk om nu en dan een boeddhistisch pareltje te lezen. Deze keer vond ik de toon opvallend ethisch gekleurd. Sterker nog, het boek bevat zeer veel parallellen met de mij bekende christelijke ­nadruk op deugden en karaktervorming.

Hoe leid ik een deugdzaam ­leven, noemt Chödrön een van de belangrijkste aandachtspunten van het boeddhisme. Ze spreekt vrij streng over onze neiging om in vaste denk- en handelingspatronen te blijven zitten en roept ons op om ons harde hart te bekeren.

Chödröns stevige boodschap voor het eigen ego resoneert met de ijzeren discipline van de christelijke woestijnvaders. Tegenslagen, lijden, wie weet zelfs pandemieën bevatten voor haar een boodschap voor je eigen ziel en een uitdaging om minder verkrampt en zelfgericht in het leven te staan. ‘Behandel een ander zoals je zelf ook ­behandeld wilt worden’, ‘wat is het toch moeilijk om je tong in toom te houden’, ‘heb zelfs je vijanden lief, want die hebben je iets te leren’. Als christelijke jongen hoor ik hier bekende soundbites.

Confronterende zinnen

Over ons vluchtgedrag in coronatijden: ‘Denk eens wat dieper na over datgene waartoe je je toevlucht neemt wanneer je het moeilijk hebt. Stel dat dit tv-series kijken op internet is. Mijn advies is om dit dan ook zo te benoemen. Voordat je op ‘play’ drukt, vouw je je handen samen en zeg je: ik neem mijn toevlucht tot Netflix. Als eten je ding is, dan vouw je je handen ­samen voordat je de koelkast opent en zeg je: ik zoek toevlucht tot de koelkast.’

Reden om dit boek niet te lezen

Soms zijn het wel heel grote clichés hoor. Lezen we nu werkelijk een heel hoofdstuk dat niets anders zegt dan: treed eens uit je comfortzone? Een ander hoofdstuk gaat over de kunst van het falen. Ja, het is goed om je te bevrijden van perfectionisme, maar dit soort dingen hoor je onderhand net iets te vaak. Het is tegeltjeswijsheid geworden, veelal later weer omgesmolten in zouteloos managersjargon. Als boek is het niet zo’n heel boeiende exercitie.

Wil je werkelijk ernst maken met – noem eens iets geks – liefhebben, dan kun je je beter wenden tot een spiritueel leraar, iemand die je kan helpen mediteren of een groep die je kan helpen op het goede pad te blijven. Een boekje kan vast ook helpen, maar het levert iets te vaak gezapige, licht wollige lectuur op.

Reden om dit boek wel te lezen

Voor wie wil leren wat goed leven is, voor wie wil leren liefhebben, bevat een boek als dit genoeg handvatten en uitnodigingen om er werk van te maken.

Eén van de voordelen van zo’n boeddhistisch boek ten opzichte van vele christelijke, is dat het je daadwerkelijk vertelt hoe je daar toegang toe kunt krijgen met die complexe en innerlijk tegenstrijdige geest van je; die geest die maar al te vaak vastzit in de groef van zijn eigen ellende.

Lees ook:

Toon compassie, probeer niet perfect te zijn

De Koreaanse zenboeddhist Haemin Sunim staat bekend als de Twittermonnik. Hij schreef een boek, waarvan er al drie miljoen zijn verkocht en was even in Nederland. ‘Vergeef mensen niet te snel.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden