In de schaduw van de minaretEildert Mulder

Een aardige Jodin houdt de vastende Arabische wereld in haar greep

Een Arabische tv-serie tijdens ramadan met een Joodse heldin, dat lijkt op een Elfstedentocht in juli. Toch houdt ‘Oem Haroen’, ‘Moeder van Aäron’, de vastende Arabische wereld in haar greep.

Van veel andere ramadan-series zijn de opnames gestaakt vanwege corona. ‘Oem Haroen’ was op tijd voltooid en krijgt daardoor, bij gebrek aan concurrentie, ­extra gewicht. Maar ook in normale tijden zou de serie storm hebben geoogst. Er zijn eerder Arabische producties met Joodse personages geweest, maar dan veelal als schurken. Oem Haroen is een sympathieke Joodse arts in de jaren veertig, in Koeweit. Ze lijdt onder anti-Joodse discriminatie.

De serie ondersteunt de Israëlische visie dat in de jaren veertig en vijftig, als gevolg van de stichting van de staat Israël, niet alleen Palestijnen het zwaar hadden maar ook Joden in de Arabische wereld. Dat valt niet bij iedereen in goede aarde. Men houdt het liever helder: Palestijnse slachtoffers, Joodse daders. Vrede met Israël, oké als het niet anders kan, maar geen ‘normalisatie’, zo predikt de politieke etiquette.

Volgens critici komt de serie uit de politieke keuken van de Arabische Golfstaten. Hun grote vijand is momenteel Iran. Angst voor dat land dreef ze in de armen van hun oude vijand Israël. ‘Oem Haroen’ zou bedoeld zijn om de Arabische publieke opinie gunstiger te stemmen over Joden en Israël.

De Saudische maatschappij MBC, die de serie uitzendt, ontkent politieke bedoelingen. ‘Oem Haroen’ is geen documentaire maar drama, heet het. Maar ook daarmee kun je mensen beïnvloeden.

Onder zwaargelovige moslims is wel enige waardering voor Israël

Zou dat in dit geval kunnen lukken? Echt niet van vandaag op morgen, te veel oud en jong zeer. Misschien op den duur. Onder zwaargelovige moslims kom je wel enige waardering voor Israël tegen, als een staat die zou zijn gebaseerd op religie, anders dan de ‘ongelovige’ Arabische dictaturen. 

De godsdienstige bezwaren tegen Joden zijn minder ernstig dan de traditionele christelijke beschuldiging van de Joodse ‘Godsmoord’ op Jezus. In de Koran is Mozes zelfs de grote held, geen enkele andere naam komt even vaak voor in het boek. De Joodse ‘vergrijpen’ tegen de islam halen het niet bij de kruisiging. Volgens biografen van Mohammed smeedden Joden een mislukt complot tegen de profeet, afgestraft met massamoorden. Geen Golgotha voor Mohammed dus.

Discriminatie tegen Joden was er wel altijd in de Arabische wereld, net als tegen christenen. Ze waren even Arabisch als hun islamitische medeburgers, maar moesten hun plaats kennen. Het genocidale antisemitisme á la Europa sloeg pas echt toe in de Arabische wereld na de stichting van Israël en de massale verdrijving van Palestijnen in 1948. Boekhandels verkochten vanaf toen gretig vertalingen van Hitlers ‘Mein Kampf’ en de ‘Protocollen van de Wijzen van Zion’.

Volgens critici was de vrouw die model stond voor Oem Haroen geen Jodin maar een Armeense vluchteling en woonde ze niet in Koeweit maar in Bahrein. Blijft dat moslims deze ramadan kijken naar een serie over discriminatie van een prettige Jodin in een Arabisch land. 

Op zichzelf staat het niet. Onlangs was er al de succesvolle debuutroman van de Saudische schrijfster Raja Bandar over een Arabische Jodin, ook positief geportretteerd. Israël is blij, maar de buit is nog niet binnen. Vijf jaar geleden was er een Egyptische ramadanserie met aardige Joden. Alleen keerden die zich in latere afleveringen tegen Israël. Even wachten hoe Oem Haroen zich ontpopt.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden