Wilco Kruijswijk op het pad bij Amelisweerd. 'Het hóeft niet natuurlijk, dat ontmoeten. Soms heb je geen klik, dat is ook oké. Dan zeg je niks.'

Tot rustWandelreportage

Écht tot rust komen tijdens een wandeling, hoe doe je dat? Deze moderne pelgrim geeft tips

Wilco Kruijswijk op het pad bij Amelisweerd. 'Het hóeft niet natuurlijk, dat ontmoeten. Soms heb je geen klik, dat is ook oké. Dan zeg je niks.'Beeld Bram Petraeus

Hoe kom je tot rust? Trouw maakt deze zomer een rondgang langs een aantal spirituele en filosofische methoden voor verstilling, inkeer of ontspanning. Vandaag: diepzinnig én lichtvoetig pelgrimeren. ‘Je hoeft helemaal niet te vertragen, je moet je ritme vinden.’

Gerrit-Jan KleinJan

Stapelwolken welven zich als bergen boven het hoofd van ‘moderne pelgrim’ Wilco Kruijswijk. Voor Kruijswijk – hij is een fanatiek wandelaar – is lopen zoiets als ademen: hij kan niet zonder. Tijdens de tocht zegt hij dingen als: “Wees mild voor jezelf.” En: “Het kunnen aansluiten bij jouw ritme is belangrijk.”

De route van vandaag is nog maar goed en wel begonnen of hij houdt, net buiten Utrecht Centraal, halt. Forenzen, scholieren en dagjesmensen schieten voorbij. Kruijswijk staat er bedaard tussen. Hij heeft al vele, vele duizenden kilometers in de benen.

Vijftien jaar intensief pelgrimeren bracht de 42-jarige Utrechter tot het inzicht dat in wandelen grote wijsheid schuilgaat – of beter: kán schuilgaan. “Ik ben niet zo van de normatieve school”, zegt hij. “Je kunt ook gewóón lopen, als je dat fijn vindt”, vervolgt Kruijswijk, die zich naast het wandelgebeuren intensief bezighoudt met filosofie, yoga en oosterse krijgskunst. Voor wie er open voor staat, wil Kruijswijk een vurig pleitbezorger zijn van wat hij noemt ‘diepzinnig en lichtvoetig pelgrimeren’. “Er zit zoveel meer achter het zetten van stappen.”

Meldpunt geluksmomenten, om mooie momenten te delen

Een paar meeuwen vliegen krijsend over. Onderwijl grabbelt Kruijswijk in zijn rugtas en overhandigt een pakket met pelgrimsroutes, los van religie, die hij eigenhandig op verschillende plekken in Nederland uitzette. Een daarvan is het Gelukkerwijspad, een pad van 125 kilometer door de provincie Utrecht. De route is in een dag of vijf te lopen en voert langs onder meer Amersfoort, Doorn, Wijk bij Duurstede en Rhenen. Op sommige plekken liggen schrijfboeken: een Meldpunt Geluksmomenten, waar de pelgrim mooie momenten kan delen.

null Beeld Bram Petraeus
Beeld Bram Petraeus

Op deze doordeweekse dag loopt hij op verzoek met Trouw een klein stuk van dit pelgrimspad: van het centrum van Utrecht naar de bossen van Amelisweerd bij Bunnik.

Met een stevige tred stapt Kruijswijk door. Terwijl een toom ganzen met kuikens blazend voor hem uitwijkt, vertelt de Utrechter hoe hij in de ban kwam van pelgrimeren. Dat was tijdens een moeilijke periode in zijn leven. Iets na zijn twintigste verloor hij kort na elkaar beide ouders. “Een duistere periode”, zegt hij. Op een dag voelde hij zich zo slecht, dat alleen een flinke wandeltocht uitkomst leek te bieden. “Ik voelde me na een paar uur weliswaar niet beter, maar zéker niet slechter.”

Voor de jonge Kruijswijk was dat een teken. Kruijswijk, die altijd al ‘iets’ had met lopen en natuur, besloot daarop naar Santiago de Compostella te lopen: 800 kilometer in veertig dagen. Die ervaring bracht een ommekeer in zijn leven. “Dat kwam door het dagelijkse ritme van opstaan, lopen, slapen. Ook ontmoette ik anderen, besprak waarom ik liep. Er werd geluisterd, ik luisterde naar anderen.” Door dit alles kreeg hij beter grip op de gebeurtenissen. “Het was helend.”

‘Zie je eigenlijk wel hoe groen de stad is?’

Pelgrimspaden oefenen sindsdien een magische aantrekkingskracht op hem uit. Talloze wandeltrips in binnen- en buitenland brachten Kruijswijk over bezinningspaden uit allerlei culturen en tradities. Hij liep in Spanje, Italië en Frankrijk, maar ook door onder meer Turkije en Japan.

null Beeld Bram Petraeus
Beeld Bram Petraeus

Zijn studiepad verraadt Kruijswijks brede interesse: via filosofie en theaterwetenschappen studeerde hij uiteindelijk af in de algemene sociale wetenschappen. In het dagelijks leven werkt hij aan zorginnovatieprojecten voor mantelzorgers. Ter hoogte van een tunneltje onder de A12 wijst hij naar de diepgroene bomen en uitbundige bloemenpracht in de berm. “Zie je eigenlijk wel hoe groen de stad is? Tijdens het lopen valt je oog op die dingen.”

Gaandeweg kwam Kruijswijk tot de overtuiging dat er een relatie is tussen beweging, gezondheid, ontmoeten en geluk. Uiteindelijk destilleerde hij tijdens zijn vele reizen vijf elementen die volgens hem bij alle pelgrimstochten een rol spelen: ritme, eenvoud, ontmoeten, vertrouwen en de wereld mooier achterlaten. Tussen Utrecht en Amelisweerd loopt hij ze stuk voor stuk langs.

Het goede ritme – het is soms even zoeken

“Iedereen heeft zijn eigen ritme”, vertelt Kruijswijk. “Als je dagen achtereen loopt, dan heb je alle tijd om je bewust te worden welk ritme bij jouw past.” En daarmee doelt hij niet enkel op het juiste looptempo, maar ook op werk, relaties, hobby, sport. “Op elk vlak heeft iedereen zijn persoonlijke voorkeuren en ritmes.” Het goede ritme, het juiste tempo – het is soms even zoeken in een mensenleven, weet Kruiswijk. “Ik heb bijvoorbeeld ontdekt dat het bij mij past om als zzp’er veel verschillende werkzaamheden uit te oefenen. Ik heb de vrijheid nodig, ik kan daarbij zelf mijn tijden bepalen. Dat past bij mijn levensritme.”

null Beeld Bram Petraeus
Beeld Bram Petraeus

Het is tijd voor water. “Het wandelen is een mooie metafoor, vind je niet?”, zegt Kruijswijk tussen twee slokjes door. “Je hoort in de pelgrimswereld vaak dat je moet vertragen als je gaat lopen. Waarom? Je hoeft helemaal niet te vertragen, je moet je ritme vinden. Dáár gaat het om. Soms moet je juist even een sprintje trekken. Heel simpel, omdat de energie eruit moet.”

Neem mee wat je nodig hebt

Dan komt hij op het tweede element uit het leven van een pelgrim: eenvoud. “Je hoort weleens dat je onderweg zo min mogelijk mee moet nemen. Ik zeg: neem mee wat je nodig hebt.”

Ook dat is soms een zoektocht. Hij somt op wat hij bij zijn eerste pelgrimstocht naar Santiago meetorste: naast de elementaire zaken als kleding en een slaapzak bevatte de rugzak ook een fotocamera met een ingewikkelde lens, een stapel Lonely Planets en zelfs een compleet tai chi-kostuum. “Ik had me voorgenomen om in dat pak de natuur toe te dansen. Nooit gedaan.”

Inmiddels is zijn rugzak stukken lichter geworden. Zo behoort het tai chi-pak niet meer tot zijn standaarduitrusting. “Maar nog altijd neem ik een lekker dik boek mee. Het is geen noodzaak, want ik zou ook een e-reader mee kunnen nemen. Maar ik hecht aan een papieren boek.

“Het blijft een zoektocht: wat past bij mijn comfort. Zo is het ook met het leven: wat heb ik nodig? Eenvoud draait om dit gegeven: neem dat wat je nodig hebt, niet zoveel als je wilt.”

Op het smalle pad langs de Kromme Rijn bloeit het fluitenkruid uitbundig. In het water van de rivier snateren eenden. “Heb je een antwoord op de vraag wat je juiste ritme is en wat je nodig hebt, dan ben je al dicht bij de kern van jezelf”, aldus Kruijswijk. “Zo ontsluit je de deur naar ontmoetingen met anderen.”

Regelmatig passeren andere wandelaars. Kruijswijk zegt vrijwel iedereen gedag. Dat doet hij heel bewust. “Ik laat zo een spoor van vriendelijkheid achter.” Tijdens zijn tochten gaat hij graag het gesprek aan met andere wandelaars. Hij legt uit hoe fijn het was om op de tocht naar Santiago zijn verdriet te delen. “Mensen luisterden, reageerden, deelden ook hun verhaal. Zo werd ik steeds iets wijzer over mijzelf, kon ik steeds beter begrijpen wat mij overkomen was. Dat kun je voor een ander ook betekenen.”

Kruijswijk wijst er nogmaals op dat hij geen wandeldogmaticus is. “Het hóeft niet natuurlijk, dat ontmoeten. Soms heb je geen klik, dat is ook oké. Dan zeg je niks.”

Het ontmoeten van andere, nieuwe mensen is in zijn ogen wel heel wezenlijk. “Door mensen te ontmoeten, met hen in contact te treden, krijg je vertrouwen in anderen. Dat kun je makkelijk naar de maatschappij vertalen. Door je met anderen te verbinden, groeit het sociale vertrouwen.”

De wereld mooier achterlaten

Wie het Gelukkigerwijspad loopt, krijgt niet alleen een wandelgids. Het pakket bevat ook ansichtkaarten, inclusief postzegels, om onderweg te versturen naar een dierbare. “Zo verspreid je ook vriendelijkheid, en daarmee maak je de wereld mooier.”

Ook een vuilniszak behoort tot zaken die een pelgrim nodig heeft, meent Kruijswijk. “Dat zit zo: ik liep een keer door een bos en ergerde me aan de troep. Opeens dook er een oudere heer op, gewapend met een vuilniszak. Hij begon de rotzooi op te ruimen. Dat vond ik confronterend: dat had ik zelf ook kunnen doen in plaats van te mopperen.”

Het eindpunt is in zicht. Een winterkoning fluit keihard terwijl Kruijswijk zich even rekt en strekt. “Door te pelgrimeren heb ik een ander perspectief op het leven gekregen. Ik zeg altijd: een pelgrimage is een oefenplaats, een parallelle wereld. Je kunt de wereld verkennen, een manier van denken exploreren, en die daarna implementeren in je dagelijkse leven: van het kleine naar het grote.”

Even later: “Je moet er ook weer geen al te verheven toestand van maken. Iemand die het gewoon heerlijk vindt om te wandelen, heeft weinig woorden nodig.”

Stappenplan voor de moderne pelgrim

Moderne pelgrim Wilco Kruijswijk raadt pelgrims, ook die van het door hem uitgezette Gelukkigerwijspad, aan een aantal stappen te nemen. Er zit een opbouw in. Eerst staat ‘je eigen weg’ centraal, daarna ‘ontmoeting met anderen’, vervolgens ‘de samenleving’.

Stap 1: Volg je eigen ritme. Kruijswijk: “De dag zelf bepaalt wat je gaat doen, hoeveel je gaat lopen, waar je gaat slapen.”

Stap 2: Omarm de eenvoud. “Laat de hectiek buiten het pad. Zet bijvoorbeeld je telefoon op stil. Lees een week geen krant.”

Stap 3: Ga ontmoetingen aan. “Dat kunnen medepelgrims zijn, maar ook inwoners van de dorpen die je aandoet.”

Stap 4: Schenk vertrouwen. “De gedachte volledig zelfstandig en onafhankelijk te zijn is een misvatting. Een pelgrim beseft dit in zijn rol als gast en vreemdeling.”

Stap 5: Laat de wereld mooier achter. “Stel jezelf tot doel om de plek waar je geweest bent mooier achter te laten. Dat kan al door uit te stralen dat jij jouw ritme gevonden hebt.”

Lees ook:

Psychiater Jim van Os: Het is onverantwoord dat we mensen laten opgroeien zonder spirituele dimensie

Als arts ziet Jim van Os, hoogleraar psychiatrie, dat mensen geen of weinig verbintenis met anderen ervaren. ‘Dat is volgens mij een crisis, of misschien wel dé echte crisis van deze tijd.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden