Zin in het alledaagseSusanna Kamminga

Dwing de zieke niet om te veranderen, maar ga ernaast staan

Susanna Kamminga: 'Dat is het belangrijkste: hoofd en buik verbinden door vanuit het hart te leven.' Beeld Lars van den Brink

Welk verhaal geeft uw leven zin? In deze reeks vertellen Trouw-lezers hun zingevingsverhalen. In deze aflevering Susanna Kamminga (41). ‘Dat je niet gehoord of gezien wordt, heeft ook met zingeving te maken.’

“Mijn lichaam beperkt mij. Mijn buik en mijn hoofd moet ik constant in balans houden, maar tegelijk zorgt deze begrenzing ervoor dat ik doe wat ik het liefste doe. En dat geeft zin.

“In 2001 werd bij mij een chronische darmontsteking ontdekt die af en toe opvlamt. Ik kreeg er medicatie voor, waardoor de ontsteking verminderde. Maar de medicijnen hadden een ernstige bijwerking: ik werd er psychotisch van. Deze bijwerking is pas in 2018 bij mij onderkend.

Het was alsof ik de hele wereld overzag

“Tijdens mijn eerste psychose was ik 23 jaar, bezig volwassen te worden, druk met mijn studie. In de psychose was het alsof ik de hele wereld overzag – of nee, alsof de wereld mij overviel. Dat lijken tegengestelde ervaringen, maar zo voelde dat niet. Van nature ben ik een gevoelig mens, en toen stond de wereld zo open dat alles in één keer binnenkwam. Er kwam een gigantische hoeveelheid informatie op me af. In een psychose leg je daar verkeerde verbanden tussen, waardoor het lijkt alsof je wereld overziet.

“Ik sloot de kindertijd af, zette een stap in de volwassenheid. Het einde van de kindertijd voelde als het begin van de eindtijd – ik was behoorlijk religieus opgevoed. Ik belandde op een ander, transcendent niveau.”

Er is een bodem. Ik sta er niet alleen voor

“In mijn psychose nam ik de totale medicatie voor mijn buik in één keer in, gelukkig samen met een fles wijn, waardoor alles er weer uitkwam. Het was een heel nare ervaring, die met veel angst gepaard ging. Dat ging door toen ik in het ziekenhuis was opgenomen. Op een dag kwam er een verpleger of een dokter binnen, die mij een injectie in mijn bil gaf. Daarna lieten ze me alleen. Ik kreeg een dikke tong, had het gevoel dat mijn nek omgedraaid werd. Toen ben ik gaan bidden. Maar ja, tot wie? De Vader vond ik lastig. De Zoon – tja, wat is de positie van de Zoon? Mijn zieke geest heeft zich toen overgegeven aan de Heilige Geest. Dat gaf rust, vertrouwen, er is een bodem. Ik sta er niet alleen voor.

“Het bijzonderste aan die periode was dat ik in het ziekenhuis mijn scriptie voor de studie Nederlands recht heb afgeschreven. Ik werd ontslagen, rondde mijn studie af en ben na verloop van tijd bij het Openbaar Ministerie gaan werken.

De kwetsbaarheid begrensde me

“Elke psychose bracht weer angst, maar vooral ook schaamtegevoelens. Ik stond weer aan de zijlijn, kon niet helemaal meedoen, er niet helemaal zijn. Mijn hoofd en mijn buik hebben een kwetsbaarheid waarmee ik moet zien te dealen. Door die kwetsbaarheid voelde ik me begrensd, wat me vaak frustreerde.

“In 2010 besloot ik mijn baan op te zeggen. Ik was te ziek, ik kon het werk niet veertig uur volhouden. Het was een bewuste keuze om ontslag te nemen en samen met mijn man op één salaris te gaan leven.

“Ik ben interreligieuze spiritualiteitsstudies in Nijmegen gaan doen. Daarna nog een studie geestelijke verzorging, en nog een studie in Rome. Ik ga sinds 2016 voor als geestelijk verzorger en voorganger in levensbeschouwelijke bijeenkomsten in verpleeghuizen. Mijn overwegingen heb ik vorig jaar gebundeld.”

Een emoticon van een drolletje

“De balans tussen lichaam en geest, dat blijft een zoektocht. Lange tijd kon ik niet vóór tien uur aan het werk. Dat is lastig in een maatschappij, waar iedereen om acht uur begint en om zes uur eindigt. Toen op mijn werk de kamers veranderden, vroeg ik of ik in de buurt van het toilet mocht zitten. Daar werd lacherig over gedaan, het is niet gebeurd.

“Dat je niet gehoord of gezien wordt, heeft ook met zingeving te maken. Het is onprettig om banale vragen te moeten stellen. Het is een vervelende ziekte, omdat er een taboe heerst rond alles wat met poep en plas te maken heeft.

“Ik ben er open over, mensen sturen me af en toe ook een digitale knuffel: een emoticon van een drolletje. Iedereen mankeert wel wat of loopt gedurende zijn leven wat op. We zijn samen onderweg, als een soort mankementenkaravaan. Laten we samen lachen door onze tranen heen en ons niet groter voordoen dan we zijn.

“Een van mijn overwegingen gaat over het verhaal van de zieke jongen in het evangelie van Marcus die door zijn vader bij Jezus wordt gebracht. Dit verhaal heeft grote indruk op mij gemaakt. Deze jongen valt door zijn ziekte de ene keer in het water en de andere keer in het vuur. Tot drie keer toe vraagt de vader om genezing. Eerst als een bevel vanuit zijn hoofd aan de discipelen. Dan vanuit zijn buik werkt hij op het gemoed van Jezus. Als de jongen niet geneest, vragen de discipelen aan Jezus: waarom wordt hij niet genezen? Jezus antwoordt: dat kan alleen door gebed. Daar kun je van alles van vinden, maar de vraag is: wie bidt hier nu eigenlijk in dit verhaal?

“Uiteindelijk zegt die vader: ‘Ik geloof! Kom mijn ongeloof te hulp’. Dat gevoel van machteloosheid zorgt ervoor dat die vader vanuit zijn innerlijk, vanuit zijn hart, begint te praten. Aanvankelijk probeerde die vader de zoon te veranderen, die zou moeten genezen. Hij zwabbert tussen hoofd en buik, zoals de zoon valt in het water en het vuur. Uiteindelijk verandert de vader, die beweegt van buik naar hart en van hoofd naar hart. Bij die vader ontstaat er een balans.

“Ik zie dat verhaal als een oproep aan de samenleving om te veranderen, om de zieke mens niet te dwingen te veranderen, maar om als eerste naast de lijdende mens te staan. Uiteindelijk is dat het belangrijkste wat ik geleerd heb: hoofd en buik met elkaar verbinden, door vanuit mijn hart te leven.”

Heeft u ook een zingevingsverhaal te vertellen en wilt u dat delen? Mail dan naar: zingeving@trouw.nl.

In de verhalenreeks Zin in het alledaagse vertellen Trouw-lezers hoe ze zin geven aan hun bestaan. Eerdere afleveringen uit de reeks zijn hier terug te lezen. Bij de reeks hoort ook een podcast. Klik hier om de podcast te beluisteren.

Susanna Kamminga: Wij zijn Gods lach, hedendaagse overwegingen op het gebied van zingeving en spiritualiteit. Uitg. Boekscout Soest. Te bestellen via www.boekscout.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden