Besmettingsgevaar

‘Dringend advies’ wordt ‘bij voorkeur’: kerken krijgen meer ruimte om van dertig mensen-regel af te wijken

Kerkgangers bij de Hersteld Hervormde Kerk in Staphorst.Beeld ANP

Kerken krijgen iets meer ruimte af te wijken van de regel dat er bij een kerkdienst maximaal dertig mensen mogen zijn. De kerkenkoepel CIO vraagt de kerken het maximum ‘zo mogelijk en bij voorkeur’ en ‘met inachtneming van de eigen plaatselijke situatie’ te beperken tot dertig, zo meldde het overlegorgaan vandaag na afloop van een tweede overleg deze week met minister Grapperhaus van justitie. Het devies is daarnaast slechts beperkt te zingen en mondkapjes te dragen.

Hoe kerken deze oproep in de praktijk wordt vormgegeven was vrijdagavond nog niet duidelijk. Dominee A. C. Uitslag van de christelijk gereformeerde kerk in Urk liet in een eerste reactie weten ruimte te zien voor maatwerk. In zijn kerk met 1000 plekken waren er de afgelopen tijd, binnen de RIVM-richtlijnen, circa 250 mensen bij de erediensten op zondag. Zijn kerkeraad besloot vrijdagavond laat iets terug te gaan in dat aantal, tot 200 a 230. Dat vindt de kerkeraad verantwoord, met het oog op het lokale karakter van de dienst, het geringe aantal besmettingen in kerken én op de ontheffing bij culturele instellingen voor het maximum van dertig. 

Er zijn ook andere geluiden. In de christelijk gereformeerde kerk in Gorinchem kwamen in de ochtenddienst de afgelopen weken circa 60 mensen bij de dienst. De komende zondagen worden dat er in het gebouw met zo’n 200 zitplaatsen, ten hoogste dertig, meldde dominee Jelle Nutma nog voordat het overleg begonnen was. “We moeten zorgen dat we het virus eronder krijgen, en dan mag van ons ook worden verwacht dat wij onze verantwoordelijkheid nemen en onze bijdrage leveren.”

Het advies vandaag kwam na een tumultueuze week voor kerkelijk Nederland. Die begon met grote maatschappelijke commotie over de hersteld hervormde kerk in Staphorst, die drie diensten hield met elk 600 mensen. Gesteund door de minister adviseerde het CIO in een ingelast overleg maandag, de kerken terug te gaan naar dertig. Daarover ontstond met name in orthodoxe kring grote ophef. In de vaak enorme kerkgebouwen was dertig mensen ‘een lachertje’, zoals de Barneveldse scriba H. Morren van de gereformeerde gemeente in Nederland het eerder deze week uitdrukte.

Het landelijk bureau van de Hersteld Hervormde Kerk adviseert de aangesloten kerken het aantal bezoekers van kerkdiensten “substantieel” te verlagen. Verder moet er een “hernieuwde bezinning” komen “op de wijze en frequentie van de samenzang”. Ook moeten er bij het in- en uitgaan van de kerk mondkapjes worden gedragen, aldus het advies.

Het advies werd vrijdagavond bekendgemaakt op de website van de kerkgemeenschap. Het advies werd vrijdagavond bekendgemaakt op de website van de kerkgemeenschap. Met substantieel bedoelt het landelijk bureau “een forse, grote stap”, licht scriba Diepenbroek de aanbeveling toe.

“Het bezoekersaantal verlagen van 600 naar bijvoorbeeld 590, dat kan niet substantieel genoemd worden. Tegelijk hebben we geen absolute aantallen willen noemen. Het maakt natuurlijk ook uit hoe het kerkgebouw in de betreffende gemeente eruit ziet, hoeveel mogelijkheden er zijn om afstand te houden.”

De Protestantse Kerk in Nederland gaf het advies maandag meteen door aan de circa 1500 plaatselijke gemeentes. Directeur Jurjen de Groot noemde het wel ‘verschrikkelijk jammer’ dat de ruimte die er was voor kerken weer werd beperkt. Vanavond wilde de PKN, die een kleine maar actieve rechterflank heeft, geen commentaar geven.

Van kerkelijke zijde wordt benadrukt dat maar een miniem deel van de besmettingen terug te voeren is op religieuze bijeenkomsten. Maar in zijn persconferentie na afloop van de ministerraad hield Mark Rutte vrijdagmiddag gebedshuizen voor dat ook daar risico’s worden gelopen, vooral op plekken met veel ouderen.

Rutte zei ook dat de overheid vanwege de vrijheid van godsdienst, niet kan ingrijpen in kerken. In de corona-wet wordt voor hen een uitzondering gemaakt op de regel dat er maximaal dertig mensen bij een bijeenkomst mogen zijn. Onafhankelijk Kamerlid Femke Merel van Kooten, afkomstig van de Partij voor de Dieren, wil daarvan af. Ze werkt aan een wijziging op de wet die aan die uitzondering een einde moet maken.

De circa 150 moskeeën die aangesloten zijn bij de Turkse organisatie Diyanet hebben eerder deze week al besloten het vrijdaggebed in oktober te schrappen. Omdat daar doorgaans veel meer mensen komen dan dertig, vinden deze moskeebesturen dat een betere oplossing dan kiezen welke dertig er welkom zijn. Ook een aantal Marokkaanse moskeeën heeft het vrijdaggebed voorlopig afgelast.

Lees ook: 

Plots negeren doorgaans gezagsgetrouwe kerken adviezen - waarom?

Terwijl de Protestantse Kerk in Nederland oproept het advies te volgen om met hoogstens met dertig mensen samen te komen, komen de doorgaans gezagsgetrouwe orthodoxe protestantse kerkgenootschappen ertegen in verzet. Hoe kan dat?

Kerkelijk Nederland zucht, maar de dominee in Staphorst vraagt om begrip. ‘Het is van levensbelang’

Met instemming hoorden kerkgangers het premier Rutte vorige week maandag zeggen: de kerken doen het heel netjes, en daarom geldt de regel dat er maximaal dertig mensen mogen samenkomen niet voor hen. Nog geen week later overheerst in de kerken stevige teleurstelling. In ieder geval de rest van de maand geldt ook voor religieuze vieringen dat er niet meer dan dertig mensen mogen samenkomen. En samenzang is uit den boze.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden