Filosofisch elftal Studentenwoningen

Dringen buitenlandse studenten voor?

Moet je buitenlandse studenten een woning aanbieden als Nederlandse studenten er amper een kunnen vinden? Dat is toch onrechtvaardig?

Met het nieuwe academisch jaar stromen straks weer grote aantallen buitenlandse studenten de universiteit binnen – op dit moment ligt hun aantal op 11,5 procent. Ze stimuleren onze kenniseconomie en leveren universiteiten geld op. Maar toch. Dat een stad als Amsterdam dit jaar 2400 woningen beschikbaar stelt voor EU-studenten riep irritatie op. Een Trouw-lezer uit Noord-Scharwoude merkte op dat haar dochter de grootste moeite heeft een kamer te bemachtigen. Zouden Nederlandse studenten geen voorrang moeten krijgen boven Spaanse, Italiaanse of Griekse?

“Laat ik vooropstellen dat dit probleem ook een praktische kant heeft”, zegt Bastiaan Rijpkema, universitair docent rechtsfilosofie in Leiden. “Als bijvoorbeeld buitenlandse masterstudenten een half jaar naar een kamer moeten speuren, is hun studie in Nederland alweer zo’n beetje afgelopen. Bovendien voegen buitenlandse studenten echt iets toe. Wat wij in Nederland gewoon vinden, kunnen zij opmerkelijk vinden en dat is vaak erg leerzaam. Toch neemt dat het probleem niet helemaal weg: het ‘voortrekken’ van EU-studenten komt over als onrechtvaardig.”

“Het woord ‘onrechtvaardig’ vind ik te zwaar”, antwoordt Marli Huijer, hoogleraar filosofie in Rotterdam. “Het gaat hierbij om EU-afspraken en die werken twee kanten op. We verwachten ook dat Nederlandse studenten elders in Europa huisvesting krijgen. Toch zet de komst van buitenlandse studenten (en trouwens ook van expats) de woningmarkt extra onder druk. Want wie haast heeft, heeft vaak weinig tijd te onderhandelen over een te hoge huur. En hoge huren stimuleren particulieren weer hun geld te steken in een verhuurbare etage. Sociale huurwoningen worden intussen almaar schaarser.

“Die dynamiek vergroot de kloof tussen rijk en arm in de stad. En dan kun je je afvragen of je EU-studenten voordeel moet bieden. Ze betalen weliswaar collegegeld, maar het rijk legt per student een flinke som bij. Bovendien maken deze studenten aanspraak op huurtoeslag. Niet dat het daarbij om enorme bedragen gaat, maar het wordt wel opgebracht door de Nederlandse belastingbetaler en is bedoeld om de kloof tussen arm en rijk te verkleinen – daarvan zal hier vaak geen sprake zijn.”

Introductiedagen voor nieuwe studenten in Nijmegen. Beeld Hollandse Hoogte

Rijpkema: “Eigenlijk zet die huisvestingskwestie een breder probleem op scherp, namelijk de vraag hoeveel globalisering een gemeenschap aan kan. De universiteit zelf is van dat vraagstuk het ideale voorbeeld. Want die wordt voor een groot deel betaald door de gemeenschap, door Nederlanders. Hoeveel geld mag dan gaan naar studenten uit alle windstreken? Bij multinationals die zich hier settelen, wringt dat toch minder. Misschien betalen ze te weinig belasting, maar ze halen hun geld wel overal vandaan, het wordt niet opgehoest door de belastingbetaler.”

Huijer: “Dus wie maak je verantwoordelijk voor het huisvesten van buitenlandse studenten? De gemeente? Of moet je zeggen: als universiteiten zo graag buitenlandse studenten willen hebben, dan moeten ze zelf voor huisvesting zorgen, want dat drukt dan niet op de gewone woningmarkt?

Rijpkema: “Ik denk dat bij de irritatie over die woningen nog een tweede kwestie opflakkert. Hoeveel gemeenschapsgeld willen we sowieso uitgeven aan het hoger onderwijs? Dat staat ter discussie – en dat zie je aan het leenstelsel. Sinds dat is ingevoerd, lenen studenten van de overheid. Want dat je geld krijgt om een universitaire studie te volgen, waarmee je later waarschijnlijk ook nog goed zult verdienen, spreekt niet meer vanzelf. Waarom zou de lokale slager betalen voor de studie van de zoon van de advocaat, zoals GroenLinks dat eens noemde? Zelf denk ik dat je best kunt uitleggen dat de maatschappij later artsen en advocaten nodig heeft. Maar dat gaat wringen als een niet-onaanzienlijk deel van die studenten later weer vertrekt.”

Huijer: “Economisch is dat geen probleem. Alles afwegende leveren buitenlandse studenten meer op dan ze kosten, zolang 20 procent of meer na hun studie hier blijft. Dat lukt tot nu toe. Sociaal en cultureel stelt het ons wel voor problemen. Onderwijs is bedoeld om de kennis en cultuur door te geven aan volgende generaties. Dus daarin investeer je belastinggeld. Het lastige is dat universiteiten zich steeds sterker profileren als deel van een internationaal netwerk, waar academici elkaar beconcurreren om een plek op de wereldwijde wetenschappelijke ranglijst. Nederland is daarin heel goed en dat trekt buitenlandse studenten. Van de promovendi komt zelfs bijna 50 procent uit het buitenland. De universiteit komt daardoor los van de samenleving te staan, die via belasting wel meebetaalt aan onderwijs en onderzoek. Ja, dat is een zorgwekkende ontwikkeling – en dan moet ook nog worden gezorgd voor huisvesting. De aandacht voor de lokale geschiedenis, politiek en cultuur verdwijnt zo verder uit het oog.”

Rijpkema: “De vraag is dus eigenlijk: hoe ver kun je gaan in het globaliseren van nationale voorzieningen en wat moet de nationale gemeenschap daarvan terugzien?”

Huijer: “Daarin moeten we een goede balans zien te vinden. Vergeet ook niet dat buitenlandse studenten zich hier vaak heel geïsoleerd voelen. Dat is niet zo gek. Je kunt als docent of medestudent wel veel tijd stoppen in internationale studenten, maar ja, over negen maanden zijn ze weer weg. Zelf kunnen deze studenten ook niet echt investeren in de lokale cultuur, in de politiek, in sociale contacten. En dát maakt het bestaan voor de Nederlandse student ook weer onzekerder. Zoiets uit zich dan in de irritatie over studentenwoningen in Amsterdam.”

Lees ook:
Buitenlandse studenten worden als vips onthaald aan de UvA

Er komen steeds meer internationale studenten naar Nederland. De Universiteit van Amsterdam (UvA) trekt alle registers open om ze te verwelkomen. 

Nederland sluit zijn ‘ambassades’ voor hoger onderwijs in het buitenland

De voorposten van het Nederlandse hoger onderwijs in het buitenland moeten sluiten. Daardoor zullen er minder talentvolle studenten naar Nederland komen, vreest Nuffic, de organisatie achter die voorposten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden