Dominee Boersema zet zijn gemeenteleden op de foto. 'Ik wil mijn leven als predikant documenteren'

Vanaf de kansel fotografeert Maarten Boersema een gemeente als hij daar voor het eerst voorgaat, vaak doet hij dat tijdens de collecte. Dit is zijn eigen kerk, toen hij er in 2014 intrede deed. De gemeenteleden zelf verbouwden het donkere gebouw tot een zee van licht. De dominee ziet daar saamhorigheid in, en de wil om iets moois te maken, ook al wordt ook deze vrijgemaakte kerk kleiner. Foto: Maarten Boersema Beeld TRBEELD

Toen dominee Maarten Boersema neerstreek in het noorden van Friesland, nam hij meteen zijn camera ter hand. De gemeenteleden gingen (bijna) overal op de foto. Hij neemt nu afscheid met een boek, 'Blije kerk'.

De kleine vrijgemaakte gemeente in het Friese Blija had niet meer dan een parttime-baan voor een nieuwe dominee. Dat kwam Maarten Boersema (31) goed uit. Tijdens zijn studie theologie verdiende hij bij met fotograferen. Doordat hij in deeltijd kon gaan werken, had hij een uitgelezen kans het predikantschap te combineren met de fotografie.

En dat niet alleen in tijd, maar ook inhoudelijk: de jonge predikant ging zijn gemeente Blije-Holwerd in beeld brengen. 'Blije kerk, alledaagse verbeelding van gereformeerd geloven' heet het fotoboek dat zaterdag werd gepresenteerd in de expositieruimte in een boerderij van een van zijn gemeenteleden. Het is een titel met een dubbele bodem: de kerk staat in Blije, de Friese benaming van een klein dorpje van 900 inwoners en drie kerken (ook nog een hervormde en gereformeerd-synodale, beide PKN). Het ligt op noordelijke Friese klei, een krimpgebied, vlakbij de Waddendijk en bij Holwerd, waarvandaan de boot naar Ameland vertrekt.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Met onder anderen een boer, lid van de gereformeerd-synodale PKN-kerk in Marrum, organiseert Boersema zomerse zangavonden op de kwelders van het Wad. Een bandje in de dobbe, met drinkwater voor de paarden, een paar honderd mensen erom heen. Op de sing-in in 2016 barstte het noodweer los, juist toen het scheppingsverhaal werd voorgelezen. De dominee zag daar wel wat moois in, en niet alleen voor de foto. Foto: Maarten Boersema Beeld TRBEELD

Maar het blije slaat ook op Boersema's kerk, de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt: de omstreeks 120.000 leden zijn orthodox in de leer, vrouwen kunnen er sinds vorig jaar dominee en lid van de kerkenraad worden. Maar ze hebben een blijmoedige uitstraling. De kerk was voorheen gelieerd aan het GPV, de partij die opging in de ChristenUnie. Ze heeft oog voor de buitenwereld, ook dat wil Boersema graag gezegd hebben. En actief: van zijn 160 leden op papier zijn er al gauw 90 zeer betrokken bij de kerk, waarin ook een deel van de opgeheven gemeente Ferwerd/Hallum is opgegaan.

De dominee ging aan het werk, zijn camera binnen handbereik. "Ik wilde mijn werk en leven als predikant documenteren", zegt hij in zijn ruime pastorie vlak naast de kerk. Zijn vak is veelzijdig. Zeker nu een krimpende kerk - de vrijgemaakte kerk loopt in leden langzaam terug - ook buiten de zondagse dienst haar betekenis moet laten zien. Sing-ins op de kwelders, stiltewandelingen, het zijn allemaal activiteiten waarbij de dominee nauw betrokken is. En die hij heeft vastgelegd: "Ik wilde ook iets laten zien van een levend geloof, het geloof zichtbaar maken en delen wat ons bindt."

Tekst loopt door onder de afbeelding

De vrijgemaakte kerk in Ferwerd/Hallum had contact met vluchtelingen uit het asielzoekerscentrum in de buurt, en dat is gebleven, ook nu deze gemeente niet meer bestaat. Elke zondagochtend haalt een busje uit Blija een groepje op voor de kerkdienst. De dominee en een ouderling gaan regelmatig op bezoek in het azc. Binnenkort hoopt hij een paar asielzoekers te dopen. Foto: Maarten Boersema Beeld TRBEELD

Er zijn vast mensen geweest die er sceptisch over waren. Boersema leerde de Friezen in dit noordelijkste stukje kennen als hartelijk, maar ook als "mensen met karakter, met harde koppen soms". Maar de kerkenraad vond het prima, en de mensen raakten snel gewend, ook doordat Boersema zorgvuldig te werk ging. Geen sterfbed en geen tranen, ook al zouden het nog zulke mooie foto's kunnen zijn.

"Je voelt wel aan: de camera is een leuk dingetje, maar die moet het werk niet in de weg staan", zegt de fotograferende predikant. "Je moet de mensen geen ongemakkelijk gevoel geven omdat ik dat ding bij me heb. Ik ben er om met ze op te lopen in het geloof, om ze, vanuit de Bijbel, een richting te geven, en houvast. Dat heeft altijd op de eerste plaats gestaan." De camera komt pas aan het eind van een gesprek of bezoek uit de tas. En blijft zo nodig achterwege.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Andere kerken in de regio zijn weleens jaloers op hoeveel kinderen er nog in de vrijgemaakte kerk zitten. Tot vier jaar geleden was er ook een vrijgemaakte school in het dorp. In 2016 gingen de kinderen op zomerkamp samen met de vrijgemaakte kinderen uit Franeker. Foto: Maarten Boersema Beeld TRBEELD

"Het is voor jezelf ook weleens ongemakkelijk", zegt de dominee, die deze zomer naar Leiden vertrekt. "Als je een foto neemt, kijk je anders naar mensen dan als je met ze praat. Ik voelde me weleens een binnensluiper. Er zijn dan ook veel foto's níet gemaakt."

Maar ook veel wel, en vaak vonden mensen het ook leuk dat ze gefotografeerd werden, of waardevol, dat hun kerk, hun leven, hun omgeving werd vastgelegd. Het leerde hen, zegt Boersema, met andere ogen te kijken naar het weidse land waar ze wonen, werken en hun geloof beleven.

Blije Kerk, alledaagse verbeelding van gereformeerd geloven. Uitgeverij Thoth, 80 blz., 14,95 euro.

De expositie in samenwerking met Sense of Place is te zien tot en met 27 oktober. Vrijdag en zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur, boerderij Groot Kahool, Kahoolsterlaan 2, Ferwert

Lees ook: Dit zijn de geestelijken van de toekomst
Er zijn nog steeds jonge mensen die dominee, priester of monnik worden. En die zijn hard nodig. Wie zijn die jonge geestelijken?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden