Dit zijn de priesters, bisschoppen en kardinalen die van de misbruiktop een succes moeten maken

Beeld ANP/EPA/AP

De misbruiktop in Rome is nu op de helft. Ondanks grote scepsis van slachtoffers, lijkt het paus Franciscus toch menens om met een doelgerichte, wereldwijde aanpak van het misbruikprobleem in de rooms-katholieke kerk te komen. Maar de deelnemers aan de topconferentie zijn nog verdeeld over de beste strategie.

De paus kan en wil zijn ideeën niet opleggen aan al die bisschoppen over de hele wereld en dus is hij op zoek naar draagvlak. Een aantal vertrouwelingen moet hem daarbij helpen. Ze zijn loyaal aan hem tot op het bot en vastbesloten om de misbruikcrisis op te lossen. Wie behoren er tot dat selecte groepje priesters, bisschoppen en kardinalen dat er in naam van de paus voor moet zorgen dat de misbruiktop een succes wordt?

Charles Scicluna. Beeld AP

Charles Scicluna (59)

Spreekt kerkleiders aan, geniet respect bij slachtoffers

Veel mensen in het Vaticaan ­lopen met hem weg. Scicluna is slim, goed geïnformeerd en ook nog eens een talenwonder. ­Ondanks het feit dat hij klein van ­postuur is, wekt hij ontzag. Tien jaar lang was Scicluna in het ­Vaticaan belast met de vervolging van misbruikpriesters. Ook nadat hij in 2012 aartsbisschop van Malta werd, bleef de paus zijn hulp ­inroepen om beruchte misbruikzaken te onderzoeken.

Scicluna geniet respect bij slachtoffers en aarzelt niet om kerkleiders er in duidelijke taal op te wijzen dat ze misbruikklachten serieus moeten nemen. Dat laatste maakt hem trouwens niet bij iedereen ­geliefd. Paus Franciscus stuurde hem naar Chili om grootschalig misbruik te onderzoeken en hij liet zich door Scicluna overtuigen keiharde maatregelen te nemen tegen ­Chileense doofpotbisschoppen. “Slachtoffers moeten weten dat we hen koste wat het kost zullen beschermen”, zei hij donderdag op de misbruiktop.

Philip Naameh. Beeld *

Philip Naameh (70)

Kan veel betekenen voor aanpak van misbruik in Afrika

Echt populair maak je je er niet mee tegenwoordig, maar deze Ghanese aartsbisschop aarzelde niet om voor aanvang van de ­topconferentie in het Vaticaan te stellen dat misbruik van minder­jarigen in zijn land en het Afrikaanse continent als geheel, ­nauwelijks voorkomt. “Niet echt een dringend thema”, voegde hij eraan toe.

Toch geldt Philip Naameh – een van de 36 Afrikaanse kerkleiders die aan de misbruiktop meedoen – als een pionier in zijn land als het om de aanpak van het probleem gaat. Zo moeten alle priester­studenten van zijn bisdom een cursus volgen waarin wordt ­geleerd hoe ze op een goede ­manier met kinderen moeten ­omgaan. In die zin kan hij voor de aanpak van misbruik veel betekenen in Afrika en kan hij ook voor Franciscus belangrijk zijn. Toch stelt Neemah zich bescheiden op. ”We zijn hier met een open blik naartoe gekomen, alles wat nuttig is voor de toekomst zullen we meenemen.”

Luis Antonio Tagle. Beeld Alamy Stock Photo

Luis Antonio Tagle (61)

Wil bij aanpak maatwerk, dus ook in Azië

 Het gebeurt niet vaak dat een kardinaal in het openbaar zijn tranen niet kan bedwingen. Het overkwam de aartsbisschop van Manila toen hij de deelnemers van de misbruiktop toesprak. “Hoe kunnen we ons geloof in Jezus ­belijden, terwijl we tegelijkertijd onze ogen sluiten voor de wonden die het misbruik veroorzaakt heeft”, zei Tagle die heel dichtbij de huidige paus staat. De kleine prelaat met de bijnaam ‘Chito’, lijkt op Franciscus. Veel aandacht voor de mensen in de periferie, maar snoeihard als het gaat om ­zaken als abortus en voorbehoedsmiddelen. Hij wordt daarom wel eens getipt als opvolger van de ­Argentijnse paus.

Tagle is ervan overtuigd dat de kerk bij de aanpak van misbruik enerzijds daadkrachtig moet zijn, maar ook rekening moet houden met de plaatselijke cultuur. Dat betekent maatwerk. Ook in Azië dus, waar nogal wat kerkleiders menen dat misbruik bij hen niet zo’n groot probleem is. Daar is ­Tagle heel helder in. Al bij zijn ­aantreden als aartsbisschop van Manila zei Tagle dat misbruik van minderjarigen over de hele wereld voorkomt, ook op zijn ­eigen continent en niet alleen in Europa en Amerika.

Misschien dat die tranen in Rome ervoor kunnen zorgen dat er in Azië meer ­schandalen naar buiten komen.

Blase Cupich Beeld AP

Blase Cupich (69)

Pleiter voor cultuuromslag in de kerk

Jarenlang kende niemand buiten de Amerikaanse katholieke kerk hem. Tot hij in 2014 – schijnbaar uit het niets – tot aartsbisschop van Chicago werd benoemd. Cupich geldt als een typische ‘Franciscusbisschop’. Minder gewicht leggen op de zonden van het vlees, maar meer aandacht voor sociaal ­onrecht en het milieu. Hij is de ­vooruitgeschoven pion van ­Franciscus binnen de verdeelde Amerikaanse bisschoppen­conferentie en werd door de paus gevraagd de misbruiktop mede te ­organiseren.

Nadeel: veel ­be­houdende katho­lieken hebben een enorme hekel aan deze ­links­buiten van de ­Amerikaanse bisschoppenconferentie. Ze ­nemen niks van hem aan. Gisteren pleitte hij tijdens de topconferentie voor een cultuuromslag in de kerk, om bisschoppen en religieuze oversten daad­werkelijk ver­antwoordelijk te houden als ze ­falen bij de aanpak van misbruik. Geheel in de lijn van zijn hoogste baas.

Federico Lombardi Beeld AP

Federico Lombardi (76)

Gerespecteerd in beide ‘kampen’

Het grote publiek kent hem vooral als die wat oudere, ­bedaagde man die in het vliegtuig altijd naast paus Franciscus stond bij diens beroemde persconferenties. Als perschef van het Vaticaan hoefde Lombardi naar eigen ­zeggen niet zoveel te doen; ­Franciscus was zijn eigen woordvoerder. De Argentijnse paus ­haalde Lombardi – die al met ­pen­sioen was – terug om als ­moderator de misbruiktop in ­goede banen te leiden. Hij was woordvoerder van twee heel ­verschillende pausen (Benedictus XVI en Franciscus), maar wordt ­gerespecteerd in beide ‘kampen’ die de kerk nog altijd verdelen.

­­Dat maakt Lombardi uitermate ­geschikt voor zijn delicate taak ­tijdens deze topconferentie. En niet onbelangrijk, hij is net als Franciscus jezuïet. Ook over de aanpak van misbruik ­denken ze hetzelfde.

Lees ook:

Wim Deetman adviseerde de paus over hoe om te gaan met misbruik in de kerk (en nam geen blad voor de mond)

Wim Deetman ging op bezoek bij paus Franciscus om te vertellen over zijn onderzoek naar misbruik in de Nederlandse rooms-katholieke kerk. Aanleiding: de misbruiktop die deze week in Rome begint.‘Er moeten nu echt stappen worden gezet.’

Het is de paus menens: al op dag één komt hij met een lijst voorstellen

Geen woorden meer, het is tijd voor daden. De oproep van paus Franciscus bij het begin van de misbruiktop in het Vaticaan, was helder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden