ColumnStijn Fens

Dit pauselijke spektakel verdiende vele Oscars

Er woont een stem in mijn hoofd, die niet ophoudt met praten. Ze vraagt de hele tijd hetzelfde: “Ga je nou weer over paus Franciscus schrijven?” Aanvankelijk ging ik nog beheerst de discussie aan. Na drie dagen van gezeur in mijn hoofd, verloor ik mijn zelfbeheersing en schreeuwde haar toe: “Omdat het beeld van die eenzame paus, in het donker op dat uit­gestorven Sint-Pietersplein, het meest ontroerende was dat ik in ­tijden gezien heb. Begrijp je wel? Het was gewoon iconisch. Dat woord ken jij natuurlijk niet, maar het betekent ‘beeldbepalend’. Als we over twintig jaar op deze coronahel terugkijken, zal dat beeld van Franciscus, in het wit op dat plein, bij iedereen nog in het geheugen zitten.”

Natuurlijk, ik kan het ook over andere dingen hebben. Over afstand nemen en toch nabij blijven in tijden van corona bijvoorbeeld. Deze week ging ik mijn huis uit om een boodschap te doen. Ik dacht alleen maar: “Anderhalve meter vriend, anderhalve meter.” Ik ging een hoek om en zag in de lege straat die voor mij lag op tien meter afstand een echtpaar naderen. Ze hielden elkaar goed vast. De vrouw droeg in haar linkerhand een boodschappentas van het ouderwetse type die zo te zien al een leven lang mee ging. Ik dacht aan die anderhalve meter en maakte ruimte voor ze. Iets te veel waarschijnlijk: ik ging zo ongeveer aan de andere kant van de weg staan. Het echtpaar moest lachen. “Dat is wel anderhalve meter hoor”, zei de man.

Alle Menschen werden Brüder

Door deze crisis praat je met mensen die je anders voorbij zou lopen en haal je bestaande vriendschappen aan. Zo ben ik er pas vorige week achter gekomen dat mijn bovenburen een piano hebben. Op het moment dat ik dit schrijf, studeert hun dochter ‘Alle Menschen werden Brüder’ in. Toepasselijk. Verder heb ik nog nooit zoveel gebeld als nu. En hele appgroepen komen tot leven. Nabij komen, juist omdat er verplichte afstand is. Je zou kunnen zeggen dat paus Franciscus– kom ik toch bij hem terecht – de coronacrisis als een kans beschouwt om het contact met de hele wereld aan te halen. Hij deed dat vorige week vrijdag tijdens die speciale gebedsdienst op weergaloze wijze. Het bracht me – en ik heb lang gewacht met dit woord, beste stem in mijn hoofd – het bracht me troost. Ik zeg het woord even hardop en maak daarbij de o’s extra lang: ‘troooost’. Zoals ik de o’s van ‘dood’ steeds korter maak.

Het decor was natuurlijk ook schitterend. Geen mensenmassa voor zijn neus, maar een uitgestorven Sint-Pietersplein waarvan de kinderhoofdjes glinsterden van de regen. En dan die ene man, in het wit, alleen met zijn God. Hij liep als in een perfecte choreografie naar het katheder dat op het bordes van de Sint-Pieter stond en ik zag Mozes de berg opgaan. Aan alles was gedacht, zelfs de microfoontjes van het katheder waren wit en staken af tegen de donkere Romeinse lucht. Eenmaal boven was de paus even buiten adem en riep op tot saamhorigheid. “Er is diepe duisternis gevallen over onze pleinen, straten en steden. Het heeft ons leven overgenomen en alles gevuld met een oorverdovende stilte en een troosteloze leegte, die alles verlamt.”

Urbi et Orbi

Die leegte lag nu voor hem. Het plein was een woestijn geworden. Het christendom leek op zijn knieën gedwongen. Zijn stem zo goed als kwijt. Maar gelukkig was er nog de paus die woorden vond om God te smeken een einde te maken aan de pandemie. Later was Franciscus een hele tijd stil, zo stil dat sommige televisiekijkers zich afvroegen of de geluidsverbinding was weggevallen. Na die zeven minuten van stil gebed, nam hij een monstrans met Christus in de gedaante van een geconsacreerde hostie in zijn handen en liet Hem die dierbare stad en de gebroken wereld daarachter zegenen. Urbi et orbi. Ten slotte begonnen de klokken van de Sint-Pieter te luiden, daarbij hinderlijk in de rede gevallen door politiesirenes. De wereld weigerde zich aanvankelijk over te geven, maar de volhardende kerkklokken wonnen. Wat restte, was het blauw van zwaailichten in de verte.

Dit spektakel verdiende niet één Oscar, maar meerdere: beste film, beste regie, beste scenario en beste hoofdrolspeler. Begrijp je me nu eindelijk, stem in mijn hoofd? Ik hoor je niet meer. Ben je er vandoor misschien?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden