Discussie in België: kunnen ‘vrouwonvriendelijke’ bijbelteksten nog wel?

Sven Gatz, Vlaams minister voor cultuur, media en jeugd. Beeld BELGA

Belgische katholieken discussiëren over een bijbeltekst die vrouwen gebiedt onderdanig te zijn aan hun man. Moet die tekst van Paulus nog worden voorgelezen op televisie? Het Nederlands Bijbelgenootschap roert zich nu ook.

De bal kwam aan het rollen tijdens de uitzending van de eucharistieviering, vorige week zondag op de Vlaamse publieke omroep. “Vrouwen, weest onderdanig aan uw man als de man aan de Heer”, klonk het daar tijdens de schriftlezing. “Want de man is het hoofd van de vrouw, zoals Christus het hoofd is van de kerk.”

Vlaams minister van media Sven Gatz schrok ervan. “Geen achterhaalde vrouwonvriendelijke uitspraken op kosten van de overheid aub”, twitterde de liberaal. “Wat als pakweg een imam dit gezegd zou hebben?” Een aantal andere twitteraars was ook over de passage gestruikeld. De priester kwam er tijdens de homilie (preek) niet op terug. Een zwijgend toestemmen, constateerden enkelen.

De nieuwtestamentische passage, afkomstig uit de brief van bijbelschrijver Paulus aan de Efeziërs, leidt vaker tot discussie. Sommige christendom-critici zien in Paulus’ woorden het bewijs in dat de Bijbel in de kern onverdraagzaam is, of op zijn minst achterhaald. Sommige orthodoxe christenen constateren op basis van teksten als deze dat vrouwen niet mogen werken, of geen politieke functies kunnen bekleden. In minder orthodoxe kerken zijn veel christenen te vinden die er moeite mee hebben.

In context

In Vlaamse kranten kruisen opiniemakers nu de degens over de toelaatbaarheid van zulke teksten: moet je die bezien in een historische context, in een tijd waarin gelijkwaardigheid tussen de seksen niet bestond?

Tv-nieuwsmagazine Terzake ging langs bij moraalfilosoof Dirk Verhofstadt, die voor de camera nog enkele teksten opzocht die geen pas meer gaven, en de Antwerpse bisschop Bonny mocht in het programma uitleggen dat je deze woorden van Paulus alleen kunt gebruiken als je ze vervolgens in de homilie in context plaatst.

“Je moet de hele tekst bekijken”, vindt Bonny. “Daarin roept Paulus op om voor elkaar een ondersteuning te zijn. Daarna heeft hij het over de vrouw, maar daar ligt niet de focus op. De focus ligt op de man, die hij later in de tekst de les spelt.” En, zo zei Bonny, de gebruikte bijbelvertaling was wat ouder en 'het zijn niet meer de woorden die we vandaag nog zouden gebruiken om dit weer te geven'.

Het Nederlands Bijbelgenootschap, dat ook Vlaamse christenen bedient, mengt zich nu ook in de discussie. “Je moet zo’n zinnetje niet uit z’n verband rukken”, schrijft nieuwtestamenticus Matthijs de Jong in een verklaring. “De gewraakte uitspraak wordt voorafgegaan door een heel andere zin: ‘Aanvaard elkaars gezag uit eerbied voor Christus’. Dat geeft aan dat het hier om heel iets anders gaat dan om legitimering van onderdrukking van vrouwen door mannen.

De Jong: Het is het begin van een verhandeling over hoe verschillende groepen in de kerk met elkaar om moeten gaan: mannen, vrouwen, kinderen, meesters, slaven. Van ieder van hen wordt iets gevraagd: respect voor wie (volgens de regels van toen) boven je staat, en liefde voor wie (volgens die regels) onder je staat.”

De minister blijft boos

De kans dat die duiding minister Gatz op andere gedachten brengt, lijkt klein. Vorige week hield hij tegenover dagblad De Standaard al vast aan zijn tweet. “Dat ze (Paulus’ geboden, red.) uit een oud boek komen, is geen argument om ze op onze bevolking los te laten”, oordeelde hij. “Dit is niet van deze tijd, en dat het op de VRT voor heel Vlaanderen uitgezonden wordt is al helemaal te gek.”

Overigens zinspeelt Gatz al langer op mogelijkheid dat de eucharistievieringen van tv verdwijnen. In december pleitte hij al voor een einde van religieuze diensten op de publieke omroep, maar zijn coalitiepartners gingen daar toen niet mee akkoord.

De diensten vallen onder de verantwoordelijkheid van de kerk, niet van de omroep. Dat ze uitgezonden moeten worden, is bij wet vastgelegd. “Maar het kan toch niet dat de VRT gebruikt wordt om, onder het mom van vrije meningsuiting en met belastinggeld, dit soort zaken ongefilterd de wereld in te sturen?”, vraagt de minister zich nu retorisch af. Wat dat betreft komen Paulus woorden als geroepen. Gatz: “Ik hoop dat we incidenten als dit kunnen aangrijpen om het debat opnieuw te voeren.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden