Column Stijn Fens

De zoon en het voetspoor van zijn vader

In een huisje aan het water, tussen uitgestrekte rietvelden ergens aan het eind van ons land, las ik deze week in de Volkskrant een mooi interview met de zoon van Leonard Cohen, u weet wel, die componist en zanger van prachtige liedjes, zoals ‘Suzanne’ en ‘Hallelujah’. Cohen overleed op 7 november 2016, de dag voordat Donald Trump tot president van de Verenigde Staten zou worden gekozen. Een paar weken voor zijn dood was er nog een nieuw album van hem uitgekomen. ‘You Want It Darker’ laat zich beluisteren als een vaak ontroerende, maar nooit zware prelude op zijn eigen overlijden. In het titelnummer prevelt Cohen:

If you are the dealer, I’m out of the game 
If you are the healer, it means I’m broken and lame
If thine is the glory then mine must be the shame
You want it darker
We kill the flame

Een koortje zingt ‘Hineini, hineini’. Hebreeuws voor ‘Hier ben ik.’ En dan eenvoudig ‘I’m ready my Lord’. 

Cohen liet nog wat spaarzame schetsen na van nieuwe liedjes voor nog een album. De zoon werd geacht het werk van de vader af te maken. ‘You’re gonna have your hands full, kid’, zei Leonard erbij.

Niet zo'n geweldige producer

Zeven maanden na de dood van de vader trok de zoon zich terug in diens tot studio omgebouwde garage om de achtergelaten opnames te beluisteren. “Viel het hem zwaar?”, wil de interviewer van de Volkskrant weten. “Nee, het was makkelijk. Echt heel makkelijk. Dat hij me bij de opnamen wilde hebben als producer, was niet omdat ik nou zo’n geweldige producer of albummaker ben. Dat ben ik niet. Hij vroeg me omdat ik precies aanvoel hoe hij dingen hebben wil. Bij alles wat ik deed, hóórde ik hem zijn goedkeuring of juist afkeuring uitspreken. Ik wist precies wat me te doen stond.”

Zelf maakte de zoon ook ooit vier albums, maar een groot succes werden die niet. De zoon heeft er vrede mee: “Ik was niet goed genoeg”. Dat ene kleine zinnetje – niet meer dan vijf woorden – greep me zomaar naar de keel.

Zonen kunnen niet anders

Arme zonen van machtige vaders. Naar hun geboorte wordt uitgezien, soms decennialang. De moeder wordt gevonden en dan begint het lange wachten. Is de zoon er eindelijk dan scharen wijze mannen zich rond de wieg en voorspellen de zoon een rijke toekomst. De vader ziet zichzelf al snel – soms vrijwel meteen – terug in het kind en geeft hem soms zelfs zijn eigen voornaam om zo de druk op de zoon alleen nog maar op te voeren.

Vaak kiezen zonen er zelf voor om hun machtige vader na te volgen. Of hun beroemde vader. Ik heb daar lang met verbazing naar gekeken. Waarom ging Johnny Kraaijkamp jr. acteren? Waarom ging Jordi Cruijff in hemelsnaam voetballen en André Hazes jr. zingen? De kans op ‘ik ben niet goed genoeg’ is immers levensgroot aanwezig en voor je het weet zit zo’n zinnetje je hele leven op je schouder. Mijn verbazing verdween pas toen ik besefte dat de zonen niet anders konden. Dit was hun betere ik die ze bij hun geboorte hadden ontvangen. Voorbestemd. Geroepen, innerlijke noodzaak. Ze moesten wel toneelspelen, voetballen of zingen. Ik moet wel schrijven.

Oudere man

Nog altijd zit ik in het huisje aan het eind van ons land. Als ik naar buiten zou kijken, zou ik graag dit willen zien: een oudere man is bezig het riet te snijden, in gezelschap van een jonge man die zijn zoon moet zijn. De zoon kijkt goed naar zijn vader en doet hem in alles precies na. De vader stopt even, kijkt om zich heen en zijn oog valt op al het riet dat nog moet worden gesneden. Boven hem een vlucht ganzen die naar het zuiden trekt. Hij hoopt dat zijn zoon zijn werk overneemt, als hij er niet meer is.

Het postume album van Leonard Cohen is er nu. ‘Thanks for the Dance’ kwam er dus dankzij zijn zoon, Adam Cohen. Een grootse prestatie. Adam vertelt dat hij – toen zijn vader nog leefde – tijdens het werken met hem soms aan zichzelf begon te twijfelen. “Ik zei: ‘pa, je hebt een betere producer nodig. Hij zei: nee, ik heb jou nodig.’ ”

 Uiteindelijk willen vaders en zonen op elkaar lijken.

Trouw-redacteur Stijn Fens volgt de katholieke kerk al decennia op de voet en schrijft columns over het geloof en zijn persoonlijk leven. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden