Katja Philippart.

De zin vanKatja Philippart

De zin van Katja Philippart: ‘Verwondering is verlangen naar kennis’

Katja Philippart.

In tijden van corona vertellen meer en minder bekende Nederlanders over hun persoonlijke leefregel of een inspirerende zin. Vandaag: hoogleraar mariene ecologie Katja Philippart (1960), verbonden aan het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) en directeur van De Waddenacademie.

Vandaag had ik op een seminar moeten zijn, op het Forum in Groningen. Dat vond ik vreemd in deze tijd – we hebben er een webinar van ­gemaakt. Voor mij is het thuiswerken goed te doen, in m’n ­bubbel houd ik me aan de coronaregels. Maar voor jonge onderzoekers is veldwerk lastig. En dan zitten ze ook nog vaak met jonge kinderen thuis.

“Met Thomas van Aquino heb ik weinig, maar in zijn zin ‘verwondering is verlangen naar kennis’ herken ik mezelf als ik over een wadplaat loop. Daar kijk ik continu, zie wat ik herken – een hoopje van een wadpier, schelpen, algen. Omdat ik die patronen ken, zie ik ook wat er anders is. Dan denk ik eerst: hé. En dan: hoe? Waarom? Dan wil ik meer weten.

“In 2020 heb ik rustig naar eerder verzamelde data kunnen kijken. Dan lees ik wat anderen erover geschreven hebben en wil ik meer, nee, álles weten. Heel hongerig word ik ervan, het is mijn drijfveer, dan kan ik bijna niet meer stoppen. Met eten ben ik matig, maar met kennis heel gulzig. Daar kan ik me in verliezen, tijd en ruimte vergetend. Dan maar wat later naar bed en vroeger op.

Het zal de hitte wel zijn

“Toen ik kokkels zag doodgaan op het wad in de hete zomer van 2018 dacht ik eerst: het zal de hitte wel zijn. In de literatuur ben ik gaan zoeken, en op het wad de temperatuur gaan meten. Toen bleek dat de temperatuur de sterfte niet eenduidig kon verklaren. 

“Wat wel? Nou, we kampen met droogte. Je hoort over de gevolgen op het land, in binnenwateren, maar nooit over de buitendijkse effecten. Minder IJsselmeerwater spoelt de Waddenzee in. Dat gespuide water is rijk aan zoetwateralgen, minder spui betekent minder voedsel voor kokkels, die daardoor kunnen verhongeren. Nog zo’n effect: door dat zoete water kunnen trekvissen de doorgangetjes in sluizen vinden, naar binnenwater. Nu er minder geloosd wordt, lopen ze het spoor mis en kan de visstand uiteindelijk achteruitgaan.

“Als directeur van de Waddenacademie denk ik meteen: dat inzicht moeten we delen. Omdat het relevant is. Omdat we willen voorkomen dat de beslissers – van ministers tot Waddenbewoners – achteraf zeggen: hadden we dat maar geweten. 

Oplossingen bedenken voor een eiland

“De klimaatverandering die op ons af dendert, vraagt om forse ingrepen. Maar hoe bescherm je de Waddenzee als tankstation van de trekvogel en kinderkamer van de vis, hoe houd je rekening met de mensen die er wonen en werken? Daar houdt de Waddenacademie zich mee bezig, als kennismakelaar op het gebied van ecologie en economie, van cultuurhistorie en recht. Met anderen zoeken we een integraal antwoord, want je kunt wel oplossingen bedenken voor een eiland, een provincie, of de landbouw, maar creëer je dan niet elders of voor iemand anders een probleem? 

“Door de coronacrisis blijft iedereen in eigen land. Het voordeel is dat ze meer waardering voor natuur in de eigen omgeving hebben gekregen. ‘Het is hier best mooi!’ Dat is verwondering. En dan hoop ik dat mensen er meer over willen weten en met die kennis inzien welke kant het op moet. Daar ben ik optimistisch over, al weet ik dat kennis niet de enige bron voor handelen is.”

Lees ook:

Dominicanes Holkje van der Veer: bedenk je persoonlijke feestjes

In tijden van corona vertellen meer en minder bekende Nederlanders over hun persoonlijke leefregel of een inspirerende zin. Dominicanes en schrijfster Holkje van der Veer bedenkt haar eigen feestjes. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden