De zin vanKamel Essabane

De zin van Kamel Essabane: Wees nooit tevreden

Kamel Essabane: 'Tevreden zijn met je eigen ontwikkeling, kan je zelfgenoegzaam en zelfvoldaan maken'. Beeld Jorgen Caris
Kamel Essabane: 'Tevreden zijn met je eigen ontwikkeling, kan je zelfgenoegzaam en zelfvoldaan maken'.Beeld Jorgen Caris

Meer of minder bekende Nederlanders vertellen over hun persoonlijke leefregel of een inspirerende zin. Vandaag docent, promovendus en mede-oprichter van het Fahm-instituut Kamel Essabane.

“Ik was een jaar of twaalf, en zat in de brugklas. Ik had een mavo/havo-advies gekregen, maar op de middelbare school had ik bij het eerste rapport de hoogste cijfers van de klas, en werd ik overgeplaatst naar een havo/vwo-klas. Toen kwam in de pauze de mentor naar me toe. Hij vroeg: ‘Ben je nu tevreden?’ Ik zei iets van: ‘ja’. Waarop hij zei: ‘Wees nooit tevreden’. Want dan zou je achterover gaan leunen, en dus stoppen met groeien.

Tevreden zijn met je eigen ontwikkeling, kan je zelfgenoegzaam en zelfvoldaan maken. Dat is ook de les uit die oude Griekse fabel van de schildpad en de haas. Ik gebruik die veel in het onderwijs. De haas lacht de schildpad altijd uit omdat hij zo langzaam is. Op een gegeven moment doen ze een wedstrijdje, en dan denkt de haas halverwege dat hij gerust nog een dutje kan gaan doen. Als hij wakker wordt, ziet hij de schildpad over de finishlijn gaan. De moraal van het verhaal: juich niet te vroeg, denk nooit dat je er al bent.

Met de meeste andere dingen moet je juist wel tevreden dimmen, natuurlijk. We kunnen bijvoorbeeld best met heel wat minder genoegen nemen, om uit de klimaatcrisis te komen. Als moslim ben ik opgevoed met het idee dat je dankbaar moet zijn. Ik dacht lange tijd dat je dan het tegenovergestelde was van ontevreden. Maar later leerde ik dat het anders is: je kunt je doelen heel hoog houden, maar wel dankbaar zijn voor het doel dat je haalt.

Het is een soort spagaat die het geloof van je vraagt: je wilt enerzijds heel ambitieus zijn, maar toch ook nederig. De mens is een dienaar van God, dus moet je dankbaar zijn, klein blijven. Maar aan de andere kant ben je ook een khalifa, een rentmeester of vertegenwoordiger van God, dus je moet je best doen en met ambitie in het leven staan.”

Hoe meer je leert, hoe meer je ontdekt dat je heel weinig weet

“Ik heb weleens de neiging om gemakzuchtig te worden, dus helpt het me dan om mezelf die zin van die oude mentor nog eens in herinnering te brengen. Nu met corona kunnen we ook wel achterover gaan leunen, en de ­regels willen versoepelen – die neiging is heel menselijk – maar we moeten volhouden. Voor mij is het ingrijpendste van deze tijd dat ik sociale contacten heel erg mis. Ik was net begonnen met een nieuwe baan, als promovendus ga ik aan de Radboud Universiteit Nijmegen onderzoek doen naar islamitisch onderwijs en burgerschapsvorming. Maar ik heb veel van mijn nieuwe collega’s ­alleen nog maar via videoverbindingen gesproken. Heel raar.

De ramadan is ook anders dan anders, we kunnen niet naar de moskee, dus ben je aangewezen op jezelf om je kennis te ontwikkelen. Ik probeer uit de Koran te lezen, ik ga een paar lezingen luisteren, en geef er zelf ook een paar. Niet voor niets is het eerste woord dat aan de Profeet werd geopenbaard: ‘lees’. De islam is ontstaan in een tijd van onwetendheid, van ongeletterdheid onder Arabieren. Het zoeken naar kennis werd dus een heilige opdracht.

Dat was net in de tijd dat Europa de middeleeuwen inging en er hier een desinteresse voor wetenschap en filosofie ontstond. Maar de kalief gaf rond het jaar 750 de opdracht alle boeken van de wereld te verzamelen en die te vertalen naar het Arabisch. Zo kwam de islamitische wereld tot bloei, maar zijn ook veel Europese teksten bewaard gebleven die anders verloren waren gegaan.

Het mooie vind ik, dat hoe meer je leert, hoe meer je ontdekt dat je heel weinig weet. Dat maakt je weer nederig, en dankbaar, tegenover God, die de alwetende is, en jou dus alles leert.”

Lees ook de vorige aflevering in deze serie met de Syrische kunstenares Natalia Ossef.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden