De zin vanJudith Koelemeijer

De zin van Judith Koelemeijer: Wees kalm te midden van het lawaai en de haast

Judith KoelemeijerBeeld ANP

In tijden van corona vertellen meer en minder bekende Nederlanders over hun persoonlijke leefregel of een inspirerende zin. Dit keer schrijfster Judith Koelemeijer, die werkt aan de biografie van Etty Hillesum.

“Ik ben niet zo van de leefregels, ook al kunnen ze nog zo beeldschoon verwoord zijn. Het enige waar ik in deze tijd soms wel aan moet denken, zijn de regels die mijn hele jeugd thuis op de wc hebben gehangen. Ze stonden op een vergeeld A4’tje dat mijn moeder op de deur had geplakt. ‘Desiderata’, stond erboven, het is een gedicht in proza van Max Ehrmann uit 1927. Lang werd gedacht dat de tekst zeventiende-eeuws was. Ik zal de eerste woorden citeren: ‘Wees kalm te midden van het lawaai en de haast en bedenk, welke vrede er in stilte kan heersen’.

“Het is een wijze, inspirerende tekst. En ja, nu, in deze coronatijd, waarin we op een vreemde manier onder druk staan, denk ik er meer aan dan anders. Het is angstig wat er op ons afkomt. Voor ons gezin ook, want mijn man behoort vanwege zijn longen tot de risicogroep. Je ­wereld wordt door de beperkingen een stuk kleiner.

“Ik merk dat de tekst een nieuwe betekenis krijgt. Dat geldt ook voor het werk van Etty Hillesum, aan wiens biografie ik werk. De dreiging voor Hillesum was natuurlijk persoonlijker en zichtbaarder, en een veelvoud van het kleine crisisje wat wij nu doormaken. Maar ze is blijven streven naar innerlijke kalmte, en blijven zoeken naar het goede, al was ze omringd door haat en kwaad. Ik heb daar nu nog meer waardering voor gekregen. Kijk, als verder aan alle basisvoorwaarden voor veiligheid in je leven is voldaan, is het makkelijk om te zeggen dat je kalm moet blijven. Dat is wel anders wanneer je elke dag een brief op de mat kunt krijgen dat je je rugzak moet pakken en op de trein naar Westerbork moet.”

Vriendelijk blijven in gespannen situatie

“Heel veel mensen zullen hebben ervaren dat het lastig is om vriendelijk te blijven in een gespannen si­tuatie, met gezinsleden op je lip. Ik vind dat zelf ook helemaal niet makkelijk. En nee, het is niet dat haar teksten het eenvoudiger maken. Maar ik roep mezelf wel vaker tot de orde, zo van: wat zeur ik nou, kijk eens naar de omstandigheden waarin zij verkeerde.

“Het dringt nu ook beter door dat het werkelijk een opgave is om in beperkingen­­ je vrijheden te vinden. Hillesum doet dat onder meer door de schoonheid van de natuur te zoeken, bijvoorbeeld in de jasmijn voor haar huis. In alle ellende die op haar afkomt, houdt ze zich daaraan vast. Zo heb ik ook de afgelopen maanden de kalmte in de natuur gezocht: met mijn zevenjarige dochter fiets ik nu vaak op een tandem door de stad of het bos. Heerlijk. Helemaal nu dat op elkaar zitten bedreigend is, ben ik de ruimte en letterlijk frisse lucht van de natuur enorm gaan herwaarderen.

“Ik hield altijd van de natuur, maar ik kan me nu echt nog veel levendiger­­ voorstellen hoe Hillesum hier kracht aan ontleende. Als biograaf probeer ik toch voortdurend zo goed mogelijk in haar wereld te treden­­. Dat ik nu zelf de natuur zo sterk ervaar, brengt me dichter bij haar.”

Lees ook:

Heb de moed om geduldig te zijn!

De zin van Nadia Zerouali, culinair schrijver en eigenaar van een couscousbar in Amsterdam.

De zin van Claudia de Breij: ‘Maar je kunt het toch weer repareren?’

De zin van cabaretière en zangeres Claudia de Breij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden