Singer-songwriter Broeder Dieleman: ‘Van mij mogen alle wetten kapot. Behalve die eerste wet.’ Beeld Mechteld Jansen
Singer-songwriter Broeder Dieleman: ‘Van mij mogen alle wetten kapot. Behalve die eerste wet.’Beeld Mechteld Jansen

De zin vanBroeder Dieleman

De zin van Broeder Dieleman: De liefde is de eerste wet

In tijden van corona vertellen meer en minder bekende Nederlanders over hun persoonlijke leefregel of een inspirerende zin. Vandaag: singer-songwriter Broeder Dieleman.

“Het zal zo’n negen, tien jaar geleden zijn geweest dat ik de tekst aantrof op een knipselprent, en het is altijd een beetje in mijn hoofd blijven hangen. ‘De liefde is de eerste wet’, van Jan de Prentenknipper (1798-1870). Hij was een heel eigenzinnige volkskunstenaar die rondtrok over de Zeeuwse eilanden.

Een liedje op mijn nieuwste album heet zo, en de hele plaat is ernaar vernoemd. Toevallig is er nu ook een tentoonstelling over zijn werk te zien in het Zeeuws Museum.

De afgelopen jaren heb ik archiefonderzoek gedaan naar hem, en de vraag wat die tekst nou voor hem betekend heeft. Hij mocht niet trouwen met zijn eerste vriendin, omdat ze van een ‘ander’ geloof waren, katholiek en protestant. Maar ze gingen toch met elkaar leven. Hij bleef tot haar dood bij haar, en negeerde zo de goegemeente. Dat vind ik heel sterk.

Ten diepste ben ik een anarchist, van mij mogen alle wetten kapot. Behalve die eerste wet. Je kon bij het toeslagenschandaal goed zien hoe ontoereikend de wet daar is gebleken. De liefde moet altijd boven wetten staan.

‘Het is niet zozeer een waarheid, maar een werktuig’

Ik wil die tekst invloed geven in de wereld, daarom heb ik het liedje ook in het Engels laten vertalen door Bonnie Prince Billy, een Amerikaanse singer-song­writer die in Louisville woont. Daar schoot de politie vorig jaar de jonge zwarte verpleegkundige Breonna Taylor dood terwijl ze in haar bed lag. De tekst kan heel veel betekenen, in allerlei situaties. Dat geeft het iets heel filosofisch. Het is niet zozeer een waarheid, maar een werktuig. Je kunt er veel kanten mee op, per gelegenheid zou je moeten kijken: hoe kun je nu de liefde vooropstellen?

Door corona kan ik al een jaar niet optreden, en zodoende ben ik ook prenten gaan maken, net als Jan. Nou, ik deed dat al langer, maar alleen voor mezelf. Nu ben ik ze ook gaan verkopen, eigenlijk uit armoe. Maar ik had totaal niet zien aankomen dat ik zo geïnspireerd zou raken van deze man en zoveel nieuws zou leren.

Aan de ene kant vind ik het lekker: al mijn dagen zijn vrij, ik kom veel buiten. Maar er is ook die constante onzekerheid over de toekomst, en heel wat dat ik mis. Ik heb nu nog geld voor deze maand, maar voor de volgende maand weet ik het gewoon niet. Dat is lastig. Het doet ook iets met je gemoed. Je gaat aan jezelf twijfelen.

‘Waar haal je je eigenwaarde vandaan als een financiële beloning uitblijft?’

Sinds een jaar of vier leef ik van muzikant zijn. Nu dat wegvalt, is het moeilijk om alles uit jezelf te moeten putten. Hoe kan ik erop vertrouwen dat wat ik doe en maak oké is? Een financiële beloning is helder, dat wordt in onze maatschappij toch als maatstaf gezien. Maar als dat uitblijft, waar haal je je eigenwaarde dan vandaan?

Om me heen merk ik goed hoe zwaar corona valt. Mijn kinderen hebben er zeer veel last van, en vrienden en andere muzikanten. Het heeft ook te maken met alle aannames die ons systeem met zich meebrengt. Mensen vallen snel buiten de boot: heb je een uitkering nodig, dan is dat al gauw je eigen schuld.

Ik zie iedereen af en toe ­psychisch afglijden. Heel heftig. En ik ben natuurlijk opgevoed met het gereformeerde idee dat ik een slecht mens ben, hè? Zelfs al geloof ik dat niet echt, toch moet je, zeker als het minder met je gaat, goed in de smiezen houden dat je zulke gevoelens tegenspreekt. Dit is weer een gelegenheid om die tekst van betekenis te laten zijn: ik moet me ook aan die wet houden als het over ­mezelf gaat.”

Lees ook:

De zin van Claudia de Breij: ‘Maar je kunt het toch weer repareren?’

In tijden van corona vertellen meer en minder bekende Nederlanders over hun persoonlijke leefregel of een inspirerende zin. Vandaag: zangeres Claudia de Breij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden