Column Welmoed Vlieger

De ziel van de mens laat zich niet vangen

De afgelopen dertig jaar is het christendom in China spectaculair gegroeid. Ik verbaasde me eerlijk gezegd over de cijfers. Op dit moment telt China ruim 100 miljoen christenen en dat getal zal volgens Chinese sociologen in 2030 minimaal zijn verdubbeld. Opvallend, aangezien Peking de controle over religie de laatste decennia juist sterk heeft aangescherpt.

En toch ook weer niet opvallend. Wat het vooral maar weer eens aantoont, is het fundamentele manco van dwang en repressie als machtsmiddelen: de uiterlijke mens kun je er weliswaar mee aan banden leggen, tegenover de innerlijke mens – iemands diepste overtuigingen en drijfveren – staan deze krachten machteloos.

President Xi Jinping denkt daar kennelijk toch anders over. Vorig jaar startte hij met het afdwingen van religieuze voorschriften om verdere kerkgroei tegen te houden, en gaf hij de (officieel atheïstische) Communistische Partij directe controle over kerken, met alle gevolgen van dien. Verschillende prominente protestantse voorgangers kregen langdurige gevangenisstraffen, katholieke priesters werden gedwongen tot ‘heropvoedingssessies’ en duizenden kerkgangers werden gearresteerd, om van de intimidaties en bedreigingen van talloze christenen nog maar te zwijgen.

Xi Jinping noemt het sinificatie

Afgelopen mei lanceerde het regime een landelijke campagne om niet-geregistreerde kerken te sluiten. Kerken die overeind weten te blijven worden onder druk gezet om bijbelse leringen te vervangen door socialistische waarden en christelijke symbolen te verruilen voor afbeeldingen van de president zelve. ‘Sinificatie’ (verchinezing) noemt Xi Jinping dat. Doel van het repressieve beleid is om godsdiensten ‘instrumenten van de partij’ te maken, zo erkende de regering nadat interne documenten waren uitgelekt. Nu krijg ik bij dit soort termen al de koude rillingen maar we zijn er nog niet.

Om de repressie een nog wat massaler karakter te geven wordt inmiddels ook technologie ingezet. Zo werden camera’s voor gezichtsherkenning geïnstalleerd in Zion, een onofficiële protestantse megakerk in Peking, waardoor de voorganger zich gedwongen zag deze te sluiten. Camera’s voor gezichtsherkenning – je zou denken dat dit bij westerse leiders alarmbellen doet rinkelen. Maar nee. Het Westen staat erbij en kijkt ernaar, en dat laatste het liefst zo min mogelijk. Er zijn immers handelsoorlogen die gevoerd moeten worden en dan zijn mensenrechten maar een sta-in-de-weg. Neem Trump, voor wie mensenrechten en internationaal recht geen prioriteit zijn als het gaat om het handhaven en versterken van de ‘Amerikaanse soevereiniteit’.

Gedoemd te verliezen

Dominee Wang Yi en zijn vrouw zijn afgelopen december gearresteerd en nog in afwachting van een rechtszaak. Ik werd getroffen door de afscheidsbrief van Wang Yi, waarin hij zijn mede-gelovigen een hart onder de riem probeert te steken: “In deze oorlog, in Xinjiang, in Shanghai, in Peking, in Chengdu, hebben de heersers een vijand gekozen die nooit gevangen kan worden genomen – de ziel van de mens. Daarom zijn ze gedoemd om deze oorlog te verliezen.”

Indirect zie ik deze woorden als een aansporing tot meer bezieling bij ons. Misschien dat we handelsoorlogen aan het winnen zijn, maar als dat ten koste gaat van wat de politiek-filosoof Eric Voegelin ooit de ‘binnenkant’ van onze politieke orde noemde, van de ervaring van bezieling en zin? Wat baat het een mens als hij de wereld wint, maar schade lijdt aan zijn ziel? Ik kan er even niet omheen me deze vraag te stellen.

Lees ook:

President Xi dwingt de Chinese kerk in de rode pas te lopen

Christenen in China staan onder druk, nu president Xi Jinping volledige controle opeist over de kerken. Sommige moeten jongeren de toegang ontzeggen, bij andere worden kruisen en bijbels verwijderd. En allemaal moeten ze beloven het socialisme te omarmen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden