Recensie

'De vloeibare generatie' van Thomas Leoncini en Zygmunt Bauman doet erg cerebraal aan

Beeld AFP

De vloeibare generatie. Over veranderingen in het derde millennium
Thomas Leoncini en Zygmunt Bauman
★★★☆☆

Over de auteurs

De Brits-Poolse socioloog Zygmunt Bauman (1925-2017) overleed vorig jaar op 91-jarige leeftijd. In een van zijn belangrijkste werken, 'De moderne tijd en de Holocaust' (1989), noemt hij de massamoord op de Joden niet een ontaarding van het moderne denken, maar juist het ultieme gevolg ervan. 'Vloeibaar', dat staat voor het gebrek aan stabiliteit in het moderne leven, is Baumans lievelingsterm. Ze komt in maar liefst zes van de vele titels van zijn hand terug, zoals 'Liquid Modernity' (2000), 'Liquid Love' (2003) en 'Liquid Life' (2005). De populaire, jonge Italiaanse journalist en schrijver Thomas Leoncini (1985) is een kind van de 'vloeibare generatie' uit de titel: lid van generatie Y, een millennial, want geboren tussen 1980-2000. Leoncini publiceerde in onder andere El Mundo, Frankfurter Allgemeine en Corriera della Sera. Over de rol van de millennial in de rooms-katholieke kerk ging Leoncini in gesprek met paus Franciscus. In oktober verschijnt 'God is young', een verslag van dit gesprek in boekvorm.

Over het boek

Dit boekje, ingeleid door voormalig Denker des Vaderlands Marli Huijer, is een weerslag van een (e-mail)conversatie tussen oud (Bauman) en jong (Leoncini). Het initiatief voor die gesprekken lag bij Bauman. Kort voor zijn overlijden gaf hij Leoncini de opdracht: 'Dit boek is nu verder jouw verantwoordelijkheid, het moet mooi en waarachtig worden [...]' Deze ernst is typerend voor beide heren. Op serieuze toon bomen ze over moderne verschijnselen die typerend worden geacht voor de vloeibare generatie: 'cosmetische chirurgie en tatoeages', '(cyber)pesten', en het 'wegvallen van seksuele taboes in tijden van romantische e-commerce'. Een inmiddels veelbesproken gegeven loopt als rode draad door alle gesprekken heen: millennials ontbreekt het aan vastigheid op allerlei gebieden.

Opvallende passage

'We hebben nog nooit zoveel discontinuïteit tussen de verschillende generaties gezien als nu' (Leoncini). Dit soort stellige opmerkingen - en daarvan staan er veel in dit boek - doen je direct twijfelen aan hun waarachtigheid en lijken de eigen tijd niet te overstijgen. Is beweren dat de eigen tijd zo fundamenteel anders is dan alle andere tijden, niet precies iets van deze tijd, of juist van alle tijden? In het algemeen doen beide heren meer grote beweringen dan de lengte van hun conversatie hun toestaat te doen.

Redenen om het boek niet te lezen

Leoncini bespreekt 'De Vloeibare Generatie' steeds met dezelfde distantie als Bauman. Dat is niet helemaal overtuigend, want dit boekje gaat over zijn generatie. Zo blijft het onderwerp voor beide heren toch een soort ver-van-m'n-bedshow. Bij een passage over internet geeft Bauman grif toe dat hij in een offlinewereld leeft, om vervolgens stellig te beweren dat de on- en off-line wereld 'duidelijk van elkaar onderscheiden' en 'volledig aan elkaar tegengesteld' zijn. Dat is nu juist geen vloeibaarheid en iedere millennial zou dit tegenspreken. Leoncini gaat er niet op in en heeft het op zijn beurt over 'jongeren' die 'dagelijks lofzangen' op de eigen seksuele vrijheid zouden afsteken op 'de sociale netwerken'. Echt? Waarom bleef Leoncini niet wat meer bij zijn eigen ervaringen? In plaats daarvan smijt hij met statistieken en geleende begrippen. Het is allemaal erg cerebraal. Wellicht is dat deels te wijten aan de onderwerpkeuze: plastische chirurgie en seksuele vrijheid zijn geen onderwerpen waarover heren academici graag eventuele persoonlijke ervaringen willen delen. Dat zou ongemakkelijk zijn!

Redenen om het boek wel te lezen

Leoncini doet overduidelijk heel erg zijn best om zijn oude meester te imponeren. Daarbij vergaloppeert hij zich geregeld en dat levert grappige passages op. Bauman wijst hem soms subtiel en soms onomwonden terecht: 'Lijkt me onwaarschijnlijk en geforceerd', is zijn reactie op een ambitieuze bal opgegooid door Leoncini. De conversatie was waarschijnlijk gewoon te kort. Meer tijd zou wellicht meer van dit soort gestoei en meer persoonlijke betrokkenheid hebben uitgelokt. Dit boekje nodigt hoe dan ook uit om je in Bauman te gaan verdiepen, als je dat nog niet deed.

De vloeibare generatie. Over veranderingen in het derde millennium
Thomas Leoncini en Zygmunt Bauman
(vertaling Rien Jonkers)
Klement 95 blz., € 15,99

Lees meer boekrecensies in ons dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden