ColumnEva Meijer

De toekomst is er al: deze hittegolf is een voorproefje van hoe het wordt

Op de heetste dag van het jaar bezoek ik in het Stedelijk Museum ‘The future is now’, een overzichtstentoonstelling van de

Koreaanse kunstenaar Nam June Paik. Paik is bekend geworden door zijn gebruik van nieuwe media, zoals video en televisie. Dat wil zeggen: nieuw in de jaren zestig en zeventig. Ondertussen zijn Paiks televisies alweer vervangen door grote platte schermen.

Die ochtend las ik een verontrustend nieuwsbericht. Volgens het KNMI wordt het tijdens hittegolven steeds heter. Zelfs een paar graden heter dan hun weermodellen voorspeld hadden – vooral de hoge temperaturen ’s nachts zijn opmerkelijk. De toenemende hitte wordt veroorzaakt door het broeikaseffect, vertelt klimaatwetenschapper Geert Jan van Oldenborgh. Hittegolven zijn de dodelijkste natuurrampen.

The future is now. De aarde warmt op, deze hittegolf is een voorproefje van hoe het wordt.

Nou en?

‘Zomer’, de vierde roman in de seizoenscyclus van Schotse schrijver Ali Smith begint met een hoop nou-ennen. Bosbranden in Australië? Smeltende permafrost? Nou en, zegt de regering, de sociale-mediablaaskaak, de YouTubeschreeuwer. Hetere hittegolf dan ooit, met nog hogere temperaturen dan de voorspellingen? Nou en? Het Nederlandse kabinet komt in de heetste week van het jaar samen om over coronamaatregelen te praten. Niet over de hitte of de droogte. De opwarming van de wereld is iets van later. Van de lange termijn. Daar vinden we dan wel wat op.

In het museum is het stil en koel. Paiks kleurrijke versie van de toekomst die ons heden is, doet speels en vrolijk aan. Toch zitten er adders onder het gras. In ‘TV Garden’ worden op monitoren tussen planten video’s vertoond. Het is een aantrekkelijke installatie, je zou erin willen wonen. Maar als je langer blijft kijken flikkert het licht wel erg schel, blijkt dat alle monitoren dezelfde loop vertonen, komt de dreiging naar voren van een wereld waarin het mensgemaakte de natuur overstemt.

De opwarming van de wereld lijkt misschien iets van de toekomst. Maar de toekomst is met allerlei draadjes aan het heden gebonden. Sterker nog, meestal leven we in verleden, heden en toekomst tegelijk. Smiths seizoensromans laten zien hoe gebeurtenissen eerdere gebeurtenissen spiegelen, hoe mensen gevormd worden door de tijd, hoe woorden de eeuwen wat bestendigheid kunnen geven.

Ze laten ook zien hoe een politiek besluit, of een politiek besluit dat niet genomen wordt, individuele levens kan vernielen.

In het werk ‘Nixon‘ vertonen twee monitoren naast elkaar televisiebeelden van toespraken van de Amerikaanse ex-president. Voor het beeldscherm hangen magnetische spoelen, die het gezicht van Nixon vervormen (om en om, zodat de televisies niet doorbranden). Zo speelt Paik met de macht, laat hij zien dat eraan te tornen valt.

Niet iedereen zegt ‘nou en’, schrijft Smith. Er zijn ook miljoenen mensen die bepaalde dingen niet oké vinden maar die niet zo hard schreeuwen. Daar heeft ze gelijk in, maar de schreeuwers bepalen de discussies. En de huidige machtshebbers maken keuzes die destructief zijn, die waarschijnlijk nog veel destructiever zullen blijken te zijn dan we nu kunnen inschatten. En vannacht kan ik weer niet slapen van de hitte (nou en?).

Eva Meijer (1980) is filosoof, schrijver en singer-songwriter. Ze promoveerde op de politieke stem van het dier en in 2011 debuteerde ze met de roman ‘Het schuwste dier’. Voor Trouw schrijft ze tweewekelijks een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden