Zingeving

De speurtocht naar mijn jeugd is levensreddend geweest

Peter Verschoor.  Beeld Jörgen Caris
Peter Verschoor.Beeld Jörgen Caris

Welk verhaal geeft uw leven zin? Trouw-lezers vertellen hun zingevingsverhaal. In deze aflevering: Peter Verschoor (1949). ‘Mijn leven heeft in het teken gestaan van het kennen van het verhaal van mijn ouders.’

“’Hoe vond je het, dat ik geboren werd?’ vroeg ik mijn moeder, zo’n twintig jaar geleden. ‘Ik had je helemaal’, antwoordde ze enthousiast, en ze bevestigde dat antwoord door het voor zichzelf te herhalen. Ik zei: ‘Je vader was niks. Je vent was niks. Je had dat machteloze blote jongetje in je armen, ik ben dé man uit je leven geweest.’ ‘Ja’, was haar spontane reactie. Het was eruit voordat ze er erg in had en ze schrok ervan. Toen wij dit gesprek voerden, was mijn vader zo’n tien jaar dood.

In mijn jeugd vond ik dat ik de liefste moeder van de wereld had. Toen ik eens vertelde dat een jongen in de klas een pet had, kocht ze er ook een voor mij. Dat bedrag had ze die ochtend verdiend bij een werkhuis waar ze in de winter buiten ramen had staan lappen. Ze adoreerde mij. Ze hield mij weg van de buitenwereld. Ik was geen lid van een vereniging, deed geen sport en op school was ik altijd alleen.

Ze hield me ook weg van mijn vader. Dat begon al voor mijn geboorte. Toen ze zwanger was, mocht hij haar buik niet aanraken. Mijn vader wilde per se dat zijn voornaam mijn tweede voornaam werd. Dat was, denk ik nu, zijn manier om een lijntje met mij te leggen. Mijn ouders hebben altijd een concurrentiestrijd om mij gevoerd. Het gezin was straatarm, materieel en immaterieel. De symbiotische relatie met mijn moeder ging ver over mijn grenzen heen. Toen in mijn puberteit ook fysieke aspecten een rol begonnen te spelen, ging er wel een belletje rinkelen in mijn hoofd. Ik was toen niet in staat dit te zien als seksueel misbruik, maar het zorgde er wel voor dat ik bijna mijn gehele leven grote moeite heb gehad met relaties.

Zin in het Alledaagse is er ook in podcastvorm: beluister eerdere interviews via onderstaande speler of zoek de podcast op via de bekende kanalen als Apple, Spotify, Stitcher of Google.

Ik wilde hem ter verantwoording roepen voor mijn klotejeugd

Mijn vader kon niet tegen haar op. Mijn moeder heeft de boosheid uit haar jeugd- en oorlogservaringen op hem geprojecteerd en met mij en mijn zus gedeeld. De keren dat zij ons en anderen vertelde dat ze hem haatte en van hem walgde, waren ontelbaar. En van dat complot heb ik heel lang deel uit gemaakt.

Ook nog toen ik mijn vader in 1988, kort voor zijn overlijden, bezocht in het ziekenhuis. We hadden elkaar een aantal jaren niet meer gezien. Hij reageerde blij, opgetogen toen ik zijn kamer binnenkwam. Ik zag dat als niets-aan-de-hand-muziek en wilde hem ter verantwoording roepen voor mijn klotejeugd, en hem voor de voeten werpen dat hij mijn zus had misbruikt.

Bij de deur draaide ik me om en vroeg: ‘Is er iemand in je leven geweest die werkelijk van je gehouden heeft?’ Ik zag hem opengaan: ‘Ja.’ Daarna sloot hij zich weer.

Ik ben mijn hele leven op zoek geweest naar wie ik in aanleg was, met als doel zingeving in mijn leven te kunnen vinden. Toen mijn overvolle agenda door corona werd geleegd, ben ik weer stevig de archieven ingedoken en veranderde het beeld van mijn vader dramatisch.

Alida is het enige lichtpunt in het leven van mijn vader

Als hij vijf jaar oud is, scheiden zijn ouders en wordt hij gedumpt bij zijn oma. Na een zoveelste diefstal wordt hij op zijn twaalfde ter beschikking van de regering gesteld, en in het Observatiehuis in de Amsterdamse Vosmaerstraat geplaatst. Na een paar pleeggezinnen, gaat hij in juni 1934 naar het Jongensgesticht Valkenheide, waar hij vijf jaar blijft en radiotechniek leert.

In 1941 komt hij in Amsterdam naast een Joods gezin met vier dochters te wonen. Het was daar een zoete inval, hoorde ik van Sara, een van die dochters, die pas eind vorig jaar op 101-jarige leeftijd is overleden. Mijn vader krijgt verkering met een andere dochter, Alida. Zij raakt zwanger van hem. In 1942 worden de grootouders van Alida in Auschwitz vermoord. Een jaar later worden haar ouders met de twaalfjarige dochter Rebecca in Sobibor vermoord. Kort daarop vlucht mijn vader met Alida. Maar omdat hij bonnen vervalst, wordt hij gezocht en ze worden samen opgepakt op een perron in het zuiden. Alida sterft twee weken later in Auschwitz, 19 jaar oud en zwanger. Mijn vader wordt veroordeeld tot anderhalf jaar tuchthuis in Duitsland. Enkele maanden geleden vond ik bij het Niod een Duits dossier van hem, 28 pagina’s dik. Er zat een foto van hem in en zelfs het negatief.

Alida is het enige lichtpunt in het leven van mijn vader geweest. De bladzijde uit het Duitse dossier waarop zijn foto staat, heb ik nu ingelijst en hangt op een duidelijk zichtbare plek in mijn huiskamer. Door wat ik nu weet, kan ik mij met mijn vader verzoenen. Ik ben er getuige van geweest hoe mijn moeder het slechtste in mijn vader naar boven gehaald heeft. Door wat Sara over haar zus Alida heeft verteld, heb ik het vermoeden dat Alida het beste in mijn vader naar boven gehaald zou hebben.

De speurtocht naar mijn jeugd heeft zin aan mijn leven gegeven

Mijn leven heeft in het teken gestaan van het kennen van het verhaal van mijn ouders. Zij waren ook maar mensen met hun eigen verwrongen achtergrond. Zonder het verhaal te kennen, was het voor mij niet mogelijk ze te vergeven. Dat is met mijn moeder nog niet gelukt. Haar verhaal ken ik nog onvoldoende, maar ik heb mij na drie echtscheidingen eindelijk los kunnen maken van haar. Ze is in 2009 overleden en ik hoop over haar jeugd- en oorlogsverleden ook meer te weten te komen. Dankzij het beeld dat ik me van mijn vader heb kunnen vormen, lijkt het of ik in een nieuw tijdperk ben aangekomen. Ik ben begonnen met een cursus Latijn, zodat ik hierover kan praten met mijn kleinzoon, die het vak op school heeft. En ik zit op pianoles. De speurtocht naar mijn jeugd heeft zin aan mijn leven gegeven, en ik kan nu concluderen dat dat levensreddend is geweest.

Heeft u ook een zingevingsverhaal te vertellen en wilt u dat delen? Mail dan naar: zingeving@trouw.nl.

Lees ook:

Zin in het alledaagse

In de verhalenreeks Zin in het alledaagse vertellen Trouw-lezers hoe ze zin geven aan hun bestaan. Eerdere afleveringen uit de reeks zijn hier terug te lezen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden