Nieuws PKN

De PKN krijgt nieuwe regels voor experimenteerkerken

Bijbel op de kansel van een protestantse kerk. Beeld anp

Nieuwe, experimentele kerkplekken binnen de Protestantse Kerk in Nederland die zelfstandig willen worden, krijgen te maken met eigen regels. Die zijn minder zwaar dan de eisen die aan een traditionele kerk worden gesteld, maar niet elke religieuze wandelgroep mag zich ‘kerngemeente’ gaan noemen.

De afgelopen jaren zijn er vanuit PKN-kerken een paar honderd pioniersplekken opgezet. Er kan veel, de nieuwe kerkplekken variëren van nieuwe kloostergemeenschappen en kliederkerken voor kinderen tot huisgemeentes en charismatisch ingestelde verbanden.

Een aantal daarvan wil zich losmaken van de PKN-gemeente waarmee ze is verbonden, en zelfstandig verder als ‘kerngemeente.’ Dat bracht het landelijk kerkbestuur, de synode, gisteren in een ingelaste vergadering uiteindelijk bij de vraag: wat is een kerk? Is dat ook een appgroep van gelovigen, kan een kerngemeente een gemeenschap zijn die zijn inspiratie net zo makkelijk put uit het christendom als uit pakweg het boeddhisme?

Nee, niet álles kan. De synode stelde zaterdag een aantal grenzen. In elk geval moet de kerngemeente geworteld zijn in het christendom. “Het moet duidelijk zijn dat de kerngemeente een gemeente van Christus is”, verwoordde dominee Reinhard van Elderen uit Eemdijk dit gevoel van de ruim veertig synodeleden. “We willen elkaar bij deze kern houden, en dat steeds opnieuw vertalen en uitleggen.”

Zo’n kerngemeente moet minimaal tien mensen tellen die zijn gedoopt of die belijdenis hebben gedaan, zoals de keuze voor de geloofsgemeenschap officieel heet. In het bestuur van de kerngemeente dienen minimaal drie belijdende leden te zitten, van wie één ambtsdrager die mag dopen en het avondmaal leiden. Of dat perse een predikant moet zijn staat nog te bezien. Er is een aparte commissie ingesteld die zich buigt over de positie van de dominee. Die commissie komt in november met een tussenrapportage, volgend jaar november neemt de synode daarover een besluit.

Jonge gelovigen

Zo’n lange vergaderronde spreekt jonge gelovigen in elk geval niet aan, zei Robert Stigter, een dominee van begin dertig uit Delfgauw die inviel voor een vast lid van de synode. “De jonge generatie heeft een hekel aan instituten en binding vinden we lastig”, zei Stigter tot het gezelschap van meest vijftigers en zestigers dat aandachtig naar hem luisterde.

Hij corrigeerde ook de losse opmerkingen over appgroepen: “U moet niet onderschatten hoe blij jongeren zijn met appgroepen en hoeveel moeite ze hebben met vergaderen en officiële rambam. Dat zit in de genen van onze generatie.” De jonge kerkleden hebben, zei hij, wél behoefte aan een missie, ze willen zich binden aan een duidelijke boodschap.

Naast een commissie voor het ambt, heeft de PKN een commissie ingesteld voor kleine kerkelijke gemeentes. Zij lopen soms aan tegen hetzelfde soort problemen als pioniersplekken en zouden gebaat kunnen zijn bij een minder strenge organisatiestructuur zoals nu is vastgesteld voor de kerngemeentes.

Bij kleine kerkelijke gemeentes wordt vaak gedacht aan dorpjes op het platteland, maar dat beeld moet worden bijgesteld. De Arnhemse predikant Pierre Eijgenraam vertelde dat de PKN in Arnhem (153.000 inwoners) zes kerkgebouwen heeft. De kerkleden zijn bijna allemaal boven de 75 of zelfs 80. Dit jaar heeft maar één gemeentelid belijdenis gedaan. “En de vorige was drie jaar geleden.” Eijgenraam: “Zelfs een stad als Arnhem is een kleine gemeente. We moeten zoeken naar flexibele vormen, anders dondert de hele boel in elkaar.”

Lees ook:

PKN wil vernieuwen, maar hoe ver moet ze gaan?

De PKN experimenteert volop met nieuwe vormen van kerk-zijn en dat levert nieuwe vragen op. Is er bij voorbeeld altijd een academisch opgeleide predikant nodig voor een pioniersplek? 

Nieuwe kerkplek kan ook wel zonder dominee

Pioniersplekken zijn laagdrempelig en trekken nieuwe mensen, die vinden dat het bestuur wel wat minder traditioneel kan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden